Δύο βιβλία, μία χώρα, πολλοί «νέοι» δρόμοι…

Το ένα κυκλοφόρησε τον Μάιο, το άλλο τον Ιανουάριο. Το ότι εμείς γράφουμε γι’ αυτά τον Αύγουστο είναι γιατί θέλαμε να τα διαβάσουμε μαζί. Πακετάκι. Πρόκειται για το «Κομφούκιος – Περί ηγεσίας» του Τζον Αντέρ (John Adair), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μετάφραση Χριστόδουλου Λιθαρή, και το «24 ώρες στην αρχαία Κίνα. Περνώντας μια μέρα με τους κατοίκους της» του Yijie Zhuang (κάπως φοβόμαστε να μεταφράσουμε το όνομά του στα ελληνικά, μήπως το πούμε όλο λάθος!) από τις εκδόσεις Οξύ, σε μετάφραση Γιάννη Καστανάρα (πώς τον λένε κύριε μεταφραστή μας τον συγγραφέα στα ελληνικά, δεν το λέτε και σε μας;)

Τον Κομφούκιο πάντως τον έλεγαν Κονγκ Φούτζι ή Κουνγκ-φου-τζου. Γεννήθηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. στην αρχαία Κίνα και έζησε ώς τα 80 και χρόνια του. Θεωρείται, και δικαίως, ένας από τους διανοητές που άσκησαν τεράστια πνευματική επιρροή κυρίως στον ανατολικό κόσμο, τελευταία και στη Δύση. Βασικά είναι ο φιλόσοφος που έως σήμερα έχει επηρεάσει τους περισσότερους ανθρώπους στον πλανήτη.

Πέρα από πρακτικός και κοινωνικός φιλόσοφος, είναι ο πρώτος διανοητής που έθεσε σε εντελώς πρακτική μορφή το ζήτημα της άσκησης διοίκησης και της δημιουργίας άξιων και καλών ηγετών. Ηγετών, δηλαδή, που σέβονται αυτό που κάνουν στην κάθε του λεπτομέρεια και λειτουργούν μόνο για το καλό! Και οδοκαθαριστής αν είσαι, σου λέει ο Κομφούκιος, με πλήρη συνείδηση και χαρά θα ασκείς το επάγγελμά σου, λες και κάνεις εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς! Ποια είναι, λοιπόν, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και οι αρετές που πρέπει να διαθέτει ένας ικανός και άξιος ηγέτης; Τι περιμένει ο λαός από τον ηγέτη του; Πώς οι κομφουκιανικές αρχές περί ηγεσίας μπορούν να εφαρμοστούν στο σήμερα; Αυτά είναι μερικά από τα ερωτήματα στα οποία προσπαθεί να απαντήσει ο Τζον Αντέρ, που σίγουρα με το βιβλίο αυτό πολλά μας έμαθε, πολύ μας εξόργισε σε σχέση με τα όσα ζούμε και ακόμη περισσότερο μας άνοιξε το μυαλό – λίγο δεν το λες!

Πάμε τώρα στο πώς ζούσαν εν τέλει στην αρχαία Κίνα και το δεύτερο βιβλίο. Ακουσαν τελικά τον Κομφούκιο ή μήπως τον Λάο Τσε; Πώς συστάθηκε ένας τόσο αρχαίος πολιτισμός, κατά πολύ πιο προηγμένος από τον δικό μας αντίστοιχο σε κάποια ζητήματα, που ωστόσο ποτέ δεν αγκάλιασε τη δημοκρατία;

Ακριβώς ως πολιτισμός που έρχεται από τα αρχαία χρόνια, η Κίνα πέρασε από πολλά κύματα και αντίστοιχα πολυάριθμες δυναστείες. Ισως από τις πλέον σημαντικές αυτών είναι η περίοδος της δυναστείας των Δυτικών Χαν που κυριάρχησαν την περίοδο από το 202 π.Χ. αμέσως μετά την προκάτοχο δυναστεία Τσιν (η οποία βέβαια ένωσε την αυτοκρατορία, αλλά υπό κακή διοίκηση). Την περίοδο των Δυτικών Χαν υιοθετείται το δόγμα της ταοϊστικής φιλοσοφίας της «άπραγης» διοίκησης του Λάο Τσε, που έδωσε τη δυνατότητα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης και εισήγαγε καινοτόμες μεταρρυθμίσεις. Ολα αυτά αντανακλώνται και στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων, στην ανάπτυξη υλικού πολιτισμού και εν γένει στον τρόπο ζωής. Το βιβλίο τοποθετείται στο 17 μ.Χ. και βασισμένο σε αληθινές αφηγήσεις και πραγματικά γεγονότα περιγράφει 24 σκηνές της καθημερινότητας, μία για κάθε ώρα του 24ώρου – καθόλου λίγο δεν το λες!