Εκθεση-καταπέλτης για τις επαναπροωθήσεις

Την πλήρη ανοχή -αν όχι την εμπλοκή- της υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής σε παράνομες επαναπροωθήσεις προσφύγων μέσα από προσφυγικές δομές αναδεικνύει η νέα έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, με τίτλο «Ελλάδα: Βία, ψέματα και επαναπροωθήσεις».

Η έκθεση αναφέρεται στην περίοδο Ιουνίου 2020 – Δεκεμβρίου 2020 και επικεντρώνει κυρίως σε επαναπροωθήσεις στα χερσαία ελληνοτουρκικά σύνορα του Εβρου, τεκμηριώνοντας 21 παράνομες και συχνά βίαιες επιχειρήσεις, μέσα από τις μαρτυρίες 16 θυμάτων.

«Παρά τις συστηματικές διαψεύσεις εκ μέρους των αξιωματούχων, τα περιστατικά επαναπροωθήσεων, που περιλαμβάνουν βία και αυθαίρετες κρατήσεις, είναι όχι μόνο υπαρκτά αλλά συνεχή και συστηματικά. Οι επαναπροωθήσεις συνιστούν πλέον de facto μέθοδο συνοριακού ελέγχου, η οποία εδραιώνεται χάρη στην κουλτούρα ατιμωρησίας που επικρατεί», είναι το συμπέρασμα της έκθεσης.

Η οργάνωση ξεκινά εκστρατεία συλλογής υπογραφών προς τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Νότη Μηταράκη, με αίτημα τον άμεσο τερματισμό των επαναπροωθήσεων και την κατεπείγουσα διεξαγωγή ανεξάρτητης, αμερόληπτης και αποτελεσματικής έρευνας. Μεταξύ άλλων, η οργάνωση ζητά από τη Frontex να αναστείλει ή να τερματίσει την παρουσία της στην Ελλάδα, λόγω των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σχετικό αίτημα έχουν υποβάλει στο Δικαστήριο της Ε.Ε. άλλες τρεις οργανώσεις δικαιωμάτων.

Η έκθεση αναδεικνύει την εξάπλωση των παράνομων επιχειρήσεων στην ενδοχώρα. «Προτού εκδιωχθούν με συνοπτικές διαδικασίες από την Ελλάδα πέρα από τον ποταμό Εβρο, τα άτομα υπήρξαν συχνά στόχος περίπλοκων και συντονισμένων επιχειρήσεων σε όλη τη χώρα, οι οποίες αποσκοπούσαν στη μεταφορά τους σε σημεία κοντά στα χερσαία σύνορα κατά μήκος του Εβρου, ώστε να εκδιωχθούν», σημειώνει. Ανάμεσα στα θύματα υπήρξαν και αναγνωρισμένοι πρόσφυγες.

Τα ευρήματα για επαναπροωθήσεις μέσα από δομές της υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής υπό τη διοικητική ευθύνη του γενικού γραμματέα Μάνου Λογοθέτη είναι συμβατά με άλλες γνωστές υποθέσεις επαναπροώθησης μέσα από τις δομές σε Διαβατά, Λαγκαδίκια, Μεγάλα Θέρμα Λέσβου και το Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Σάμου.

Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του Ταρίκ και της Ρίμα από τη Συρία, που έφτασαν τον Σεπτέμβριο του 2020 στη δομή στο Παρανέστι Δράμας, όπου ζει η μητέρα τής Ρίμα. Παρουσιάστηκαν στο προσωπικό και τον διοικητή της δομής για να καταγραφούν και δέχτηκαν τις ερωτήσεις μιας γυναίκας στα αγγλικά, η οποία τους ενημέρωσε ότι η αστυνομία θα τους μεταφέρει σε χώρο καραντίνας και στη συνέχεια θα τους επιστρέψει στη δομή.

Οι αστυνομικοί τούς μετέφεραν σε χώρο κράτησης στην Κομοτηνή, τους πήραν κινητά και υπάρχοντα και τους παρέδωσαν σε άτομα με πολιτικά και μπαλακλάβα, που τους οδήγησαν με βαν στο άτυπο κέντρο κράτησης στον Πόρο του Εβρου και στη συνέχεια στο ποτάμι.

Η οργάνωση έχει στη διάθεσή της οικογενειακές φωτογραφίες του Ταρίκ και της Ρίμα μέσα ή κοντά στη δομή στο Παρανέστι. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης, που παρέχει διοικητική υποστήριξη στη δομή, είπε στη Διεθνή Αμνηστία ότι είχε ενημερωθεί για την άφιξη των προσφύγων και για την επαναπροώθησή τους και έθεσε το ζήτημα στην υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής τον Οκτώβριο του 2020, χωρίς να πάρει απάντηση.

Η Διεθνής Αμνηστία ζήτησε από την Υπηρεσία εξηγήσεις για την έλλειψη απάντησης. Ο διοικητής της δομής στο Παρανέστι επιβεβαίωσε την άφιξη των προσφύγων και είπε ότι, σύμφωνα με τη νόμιμη διαδικασία, ενημερώθηκε η αστυνομία, για να οδηγήσει τους νεοαφιχθέντες σε δομή υποδοχής. Φαίνεται ότι κανείς από την Υπηρεσία δεν βρήκε ασύμβατο με τη νόμιμη διαδικασία το γεγονός ότι δεν έφτασαν ποτέ οι πρόσφυγες σε δομή υποδοχής.

Η έκθεση καταγράφει, επίσης, την προβληματική στάση Τούρκων αξιωματούχων, που σε ορισμένες περιπτώσεις αναγκάζουν πρόσφυγες που επαναπροωθήθηκαν από την Ελλάδα να ξαναπεράσουν τα σύνορα ή τους αφήνουν αβοήθητους σε νησίδα του Εβρου.

Αναδεικνύει, τέλος, την υποκρισία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: «Από τον χαρακτηρισμό της Ελλάδας ως “ασπίδας της Ευρώπης” κατά τη διάρκεια της βίαιης καταστολής προσφύγων και μεταναστών στα σύνορα το 2020 ώς τις αναποτελεσματικές και με βαριά καρδιά προσπάθειες να θεσπίσει λογοδοσία για τη Frontex, η Ε.Ε. έχει μέχρι τώρα αποτύχει να καταδικάσει αποφασιστικά τις επαναπροωθήσεις και άλλες βίαιες πρακτικές στα σύνορά της και να απαιτήσει ενέργειες για να εναρμονιστούν οι πολιτικές της Ελλάδας με τις ιδρυτικές αξίες της ίδιας της Ε.Ε.».

Στους εννέα ανέβηκε ο αριθμός των συλληφθέντων προσφύγων από το περιστατικό άφιξης βάρκας με 20 ή 21 άτομα -ανάμεσά τους και ένα νεογέννητο μωρό- στα Νένητα της Χίου και ειδικότερα στη Βοκαριά την Κυριακή 4 Ιουλίου. Αργά το βράδυ, μετά την ανεύρεση των οκτώ πρώτων έγινε γνωστό ότι βρέθηκε ακόμη ένας πρόσφυγας με καταγωγή από την Γκάμπια, ο οποίος μεταφέρθηκε και αυτός στη δομή καραντίνας της Λευκωνιάς.

Το τουρκικό Λιμενικό, πάντως, ανακοίνωσε την ανεύρεση δέκα ανθρώπων σε φουσκωτή βάρκα ανοιχτά των ακτών του Τσεσμέ, απέναντι από τη Χίο, το βράδυ της ίδιας ημέρας και συγκεκριμένα στις 9.10 μ.μ., χωρίς άλλες λεπτομέρειες για την ηλικιακή ή εθνοτική σύνθεση της ομάδας.