Με αστερίσκους αναμένεται να εγκριθεί την Τρίτη το σχέδιο της Ελλάδας για το Ταμείο Ανάπτυξης. Παρά το «πράσινο φως» της Κομισιόν, το Συμβούλιο της Ε.Ε., που αποτελεί το τελευταίο στάδιο έγκρισης των προτάσεων των κρατών-μελών, εξέφρασε τους προβληματισμούς του για σημεία του ελληνικού σχεδίου, ζητώντας διευκρινίσεις και τροποποιήσεις σε συγκεκριμένα σημεία που αφορούν τον δανεισμό στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τη διασπορά του δανεισμού και τη διασφάλιση της φερεγγυότητας –υπέρ της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.
Πέρα από τα συγκεκριμένα σημεία, έντονος προβληματισμός του Συμβουλίου και για το γενικότερο πνεύμα του ελληνικού σχεδίου. «Πρόκειται για ένα Ταμείο Ανάκαμψης από μια πανδημία. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση έχει επιλέξει να διαθέσει μόλις 1,4 δισ. ευρώ από τα 30,5 δισ. που θα λάβει για την αναβάθμιση του συστήματος υγείας», περιέγραψε την ατμόσφαιρα Ευρωπαίος διπλωμάτης που μίλησε στην «Εφ.Συν.». «Πρόκειται για κάτω του 5% του ποσού. Την ίδια στιγμή, τα άλλα σχέδια που έχει παραλάβει το Συμβούλιο μέχρι στιγμής προβλέπουν για το θέμα της υγείας περίπου 10%»! συμπλήρωσε.
Οπως όλα δείχνουν, η Ελλάδα θα είναι η μόνη χώρα που θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε τροποποίηση του σχεδίου της για το Ταμείο Ανάκαμψης την Τρίτη. Καθόλου τυχαίο ότι οι περισσότερες χώρες έχουν αποφύγει να ζητήσουν ποσά από τα χαμηλότοκα δάνεια του Ταμείου, περιοριζόμενα μόνο στις επιδοτήσεις: το πλαίσιο αξιολόγησης των δανείων είναι πιο αυστηρό, οπότε, διατυπώσεις και διαδικασίες προκαλούν έναν «πονοκέφαλο» που οι χώρες θέλησαν να αποφύγουν.
Ωστόσο, η Ελλάδα αναμένεται να λάβει 17,8 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 12,7 δισ. ευρώ σε δάνεια στο πλαίσιο του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), του ταμείου της Ε.Ε. για την ανάκαμψη από τον κορονοϊό.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, οι ενστάσεις για την ελληνική πρόταση ξεκίνησαν στην ειδική επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που έχει συσταθεί για να παρακολουθεί την υλοποίηση του Ταμείου Ανάπτυξης. Εκεί, η αντιπροσωπεία της Κομισιόν, με επικεφαλής τη Σελίν Γκάουερ από τη Γερμανία, φαίνεται ότι ενστερνίστηκε τα ερωτήματα που διατύπωσαν εκπρόσωποι των χωρών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα επιλέγει τις εταιρείες που θα επωφεληθούν από τα φτηνά δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, καθώς και τι σχεδιάζει να κάνει η Αθήνα για να αποφύγει τον εκτοπισμό των ιδιωτών επενδυτών.
Τα ερωτήματα έφτασαν ώς το Συμβούλιο, όπου αρκετά κράτη-μέλη της Ε.Ε. ζήτησαν από την ελληνική κυβέρνηση διευκρινίσεις σχετικά με την επιλογή των εταιρειών, η οποία -όπως επέλεξε η ελληνική κυβέρνηση– θα γίνεται μέσω τραπεζών. Η ανησυχία είναι ότι το ελληνικό κράτος θα δώσει προτεραιότητα σε μεγάλες εταιρείες, οι οποίες ούτως ή άλλως θα λάμβαναν χρήματα από τις τράπεζες, και όχι σε τομείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις που υπέστησαν σοβαρό πλήγμα κατά τη διάρκεια της πανδημίας, οι οποίες κινδυνεύουν να μην επιλεγούν από τις τράπεζες.
Επίσης, ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η Κομισιόν δεν μπορεί να ελέγξει στα δάνεια μέσω τραπεζών αν ο δανεισμός εξυπηρετεί τις δύο βασικές προϋποθέσεις-πυλώνες του Ταμείου Ανάπτυξης: την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Ο μόνος έλεγχος που μπορεί να γίνει, θα ακολουθήσει την εκταμίευση· θα γίνει δηλαδή κατόπιν… εορτής, κάτι που ούτε η Κομισιόν ούτε το Συμβούλιο επιθυμούν.
Ετερη ευρωπαϊκή πηγή ανέφερε ότι οι ελληνικές αρχές συμφώνησαν να τροποποιήσουν τη γλώσσα του σχεδίου, ώστε να αποσαφηνιστούν τα χαρακτηριστικά του προγράμματος στήριξης της διαφάνειας και να διευκρινιστεί ο ρόλος των ιδιωτικών τραπεζών στο πρόγραμμα.
Τα 12 σχέδια
Πάντως την Τρίτη, στο πλαίσιο του ECOFIN, αναμένεται η έγκριση των πρώτων 12 προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Συνολικά 16 έχουν ήδη εγκριθεί από την Κομισιόν, αλλά για 4 εκκρεμεί η εξέτασή τους και από το Συμβούλιο. Προκειμένου να εγκριθούν όσο το δυνατόν περισσότερα προγράμματα πριν από τις θερινές διακοπές του Αυγούστου, αποφασίστηκε μια εμβόλιμη συνεδρίαση του ΕCΟFIN για τις 26 Ιουλίου, η οποία θα εξελιχθεί μέσω γραπτής διαδικασίας.
Πέρα από τα 16 που έχει ήδη εγκρίνει η Κομισιόν, 3 αναμένεται να πάρουν το «πράσινο φως» από την Επιτροπή μέσα στις επόμενες μέρες. Πέντε χώρες –Πολωνία, Εσθονία, Ρουμανία, Σουηδία και Φινλανδία ζήτησαν και έλαβαν από την Κομισιόν προθεσμία δύο μηνών ώστε να μπορέσουν να προχωρήσουν σε ορισμένες τροποποιήσεις, όπως ζητήθηκε από τις Βρυξέλλες. Τρεις χώρες –Ολλανδία, Μάλτα και Βουλγαρία– πήραν προθεσμία να υποβάλουν τα προγράμματά τους μέχρι το τέλος του έτους.
Μετά την έγκριση κάθε προγράμματος, θα ακολουθήσει η διαδικασία της υπογραφής του από το κράτος-μέλος και την Κομισιόν και αμέσως μετά η εκταμίευση της προκαταβολής, η οποία ανέρχεται στο 13% του συνολικού ποσού που αναλογεί σε κάθε χώρα. Στην περίπτωση της Ελλάδας το 13% ισοδυναμεί με προκαταβολή ύψους 4 δισ. ευρώ, χρήματα που εφόσον εγκριθεί την Τρίτη το ελληνικό πρόγραμμα θα φτάσουν στη χώρα το αργότερο μέσα στις πρώτες μέρες του Αυγούστου.
Ωστόσο, είναι σαφές ότι και μετά την έγκριση των προγραμμάτων θα συνεχιστούν οι συζητήσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρμόδιων εθνικών αρχών προκειμένου η υλοποίηση που θα ακολουθήσει να διασφαλίζει την απόλυτη διαφάνεια.
Οι εκταμιεύσεις
Ο ρυθμός των χρηματοδοτήσεων προς την Ελλάδα θα είναι ανά εξάμηνο και θα γίνεται ύστερα από αίτημα της χώρας στην Κομισιόν, η οποία με τη σειρά της θα ελέγχει εάν επιτεύχθηκαν τα έργα-ορόσημα για κάθε εκταμίευση. Η κάθε εξαμηνιαία δόση για επιχορηγήσεις θα είναι ύψους 1,7 δισ. ευρώ, ενώ η δόση για το σκέλος των δανείων θα είναι ετήσια και το ποσό θα ανέρχεται σε 1,8 δισ. ευρώ. Με άλλα λόγια, το σύνολο των εκταμιεύσεων για επιχορηγήσεις και δάνεια θα ανέρχεται σε 5,2 δισ. ευρώ ετησίως μέχρι και το 2026.
Η κυβέρνηση δεν ανησυχεί
Η κυβέρνηση, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν φαίνεται να ανησυχεί για το θέμα. Κυβερνητικές πηγές, μιλώντας χθες στην «Εφ.Συν.», παρέπεμπαν σε τρία σημεία τα οποία θεωρούν ότι εξασφαλίζουν πλήρως τις έως τώρα κινήσεις της κυβέρνησης. Ποια ήταν αυτά;
- Tο ελληνικό σχέδιο είναι το 3ο που εγκρίθηκε με εξαιρετικές κριτικές και βαθμολογία από την Eυρωπαϊκή Επιτροπή και για το σκέλος των απευθείας ενισχύσεων και για το σκέλος των δανείων.
- Ο δανεισμός θα γίνει με κριτήρια τραπεζικά που θα αξιολογούν κατά πόσον τα αιτήματα δανεισμού υπηρετούν τους στόχους του προγράμματος και ταυτόχρονα εγγυώνται τη βιωσιμότητα της επένδυσης.
- Πολλές από τις δράσεις δανεισμού απευθύνονται αποκλειστικά σε ΜμΕ, συνεπώς είναι αδύνατο να υπάρχει μεροληψία υπέρ μεγαλύτερων επιχειρήσεων.
Παρ’ όλα αυτά, τα έως τώρα στοιχεία δίνουν μια κάπως διαφορετική εικόνα σε σχέση με το θέμα. Αυτό αφορά κατά βάση τις τράπεζες. Υπενθυμίζεται ότι σε πρόσφατη έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας καταδεικνύεται ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι σε δύσκολη θέση σε σχέση με τον τραπεζικό δανεισμό. Ειδικότερα, στην έρευνα διαπιστώνεται ότι το 22% των αιτήσεων για δάνειο που υποβάλλουν στην Ελλάδα οι ΜμΕ απορρίπτεται, ενώ το ποσοστό αυτό στην Ε.Ε είναι μόλις 8%.
