Το Μέγαρο γιορτάζει τα 30χρονά του στο Ηρώδειο

Στο Φεστιβάλ Αθηνών φιλοξενήθηκε ο φετινός εορτασμός των 30 χρόνων από την εκκίνηση δράσης του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών (1991-2021). Η εκδήλωση, που υλοποιήθηκε με χορηγία της Alpha Bank, συνίστατο σε μια τυπική συναυλία από την Ορχήστρα του Φλωρεντινού Μάη υπό τον Ζούμπιν Μέτα (14/6/2021). Ο Ινδός αρχιμουσικός είχε επανειλημμένα διευθύνει στο Ηρώδειο στις δεκαετίες της απόλυτης ακμής του, προσκεκλημένος του Φεστιβάλ Αθηνών: 1967, 1977, 1985, 1988, 1991.

Εκτοτε, αρχής γενομένης την περίοδο 1996-97, διηύθυνε μόνο στο Μέγαρο Μουσικής. Μισό αιώνα αργότερα, η επιλογή του Μέτα για την επέτειο του κρατικού πλέον ΜΜΑ φωτογράφισε το στίγμα ενός πεισματικά ανεξέλικτου μουσικού θεσμού, ο οποίος ακόμη και κατά την περίοδο της -σήμερα ξεχασμένης- αδιαπραγμάτευτης παντοκρατορίας του (1991-2010) αξιοποίησε τις τεράστιες δυνατότητές του με αυτάρεσκη εσωστρέφεια, αγνοώντας μείζονες ευκαιρίες και προκλήσεις του παρόντος και του μέλλοντος.

Τον κυρίαρχο τόνο στην εκδήλωση ανέδιναν ο ενθουσιασμός για την επανεκκίνηση της μουσικής ζωής και η κοσμοσυρροή όλων αυτών που αγαπούν την κλασική μουσική. Το κοίλο του ρωμαϊκού Ωδείου γέμισε ώς το όριο που επέτρεψαν οι αυστηροί υγειονομικοί περιορισμοί. Στα χαμηλά έκδηλος ήταν ο συνωστισμός επισήμων: υπουργός Πολιτισμού, Πρόεδρος της Δημοκρατίας, επικεφαλής καλλιτεχνικών θεσμών.

Διάσπαρτοι επίσης ξεχώρισαν πλείστοι όσοι επώνυμοι, αναγνωρίσιμες παλιές και νέες δόξες του χώρου των κοσμικών, θαμώνες του Μεγάρου στα λαμπερά χρόνια της ακμής του, μέλη της πρώην βασιλικής οικογένειας κ.ο.κ. Απολύτως συμβατικό, το πρόγραμμα της συναυλίας περιελάμβανε μόνον έργα Μπραμς: το «Κοντσέρτο για βιολί» και τη χιλιοπαιγμένη «Συμφωνία αρ. 2». Πριν το επίμονο, καλοκαιριάτικο ψιλόβροχο επιβάλει το μοιραίο «stop», προλάβαμε να ακούσουμε κάτι παραπάνω από τα 2/3 του «Κοντσέρτου για βιολί» του Μπραμς από τον Πίνχας Ζούκερμαν σε μια στρωτή, δίχως εκπλήξεις ή ιδιαίτερες αιχμές ερμηνεία, τόσον από τον 72χρονο βιολιστή, όσον και από τον 85χρονο αρχιμουσικό.

Της αβασάνιστης ορολογίας το ανάγνωσμα…

Ξεφυλλίζοντας το κομψό, λακωνικά ενημερωτικό έντυπο πρόγραμμα του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών ξαναβρεθήκαμε εμπρός στο ακοίμητο φάντασμα της σύγχυσης μουσικών κατηγοριών που έχει δηλητηριάσει τη μουσική ζωή, αρχής γενομένης από τα χρόνια της Μεταπολίτευσης, και το οποίο καθιερώθηκε -ελαφρά τη καρδία- από το Μέγαρο Μουσικής στα χρόνια της παντοκρατορίας του. Θέλοντας, λοιπόν, να καθοδηγήσουν το κοινό, οι συντάκτες του εντύπου χρησιμοποιούν ισοπεδωτικής επιπολαιότητας περιγραφές για τις διάφορες μουσικές εκδηλώσεις.

Ετσι η συμφωνική συναυλία με τους «36 Ελληνικούς Χορούς» του Σκαλκώτα, τα απέθαντα «Τραγούδια της Λιλιπούπολης», η δίδυμη συναυλία των Παύλου Παυλίδη και «The Boy» και η συναυλία της Λένας Πλάτωνος προτείνονται όλα μαζί ως «Ελληνική μουσική». Ως όπερες περιγράφονται οι παραστάσεις «Οπερα ποδοσφαίρου» («Soccer opera») και «Ηλιος και θάλασσα».

Αν, όμως, εφέτος είχε και η ΕΛΣ παραστάσεις στο Ηρώδειο τι θα γινόταν; Θα εντάσσονταν όλες μαζί στην ίδια ομάδα; Γενικά ως «Κλασική μουσική» προσδιορίζονται οι συναυλίες του Μέτα με τον Φλωρεντινό Μάη, της ΕΣΟΕΡΤ υπό τον Πέτρου, της ΚΟΑ υπό τον Καρυτινό και των Αγγλων σολίστ του μπαρόκ υπό τον Γκάρντινερ· παρ’ ότι τα «Κατά Ιωάννην», που θα έπαιζαν καλοκαιριάτικα με όργανα εποχής στο υπαίθριο Ηρώδειο οι τελευταίοι, δύσκολα θα περιγράφονταν έτσι. Αντίθετα, υπό τον όρο «Σύγχρονη μουσική» γκρουπάρεται αδιακρίτως πλήθος ετερόκλητων εκδηλώσεων (τζαζ, λιντ, ελληνικό τραγούδι, El sistema Greece, Μπράιαν Ινο κ.λπ.) με κορωνίδα τη συναυλία της Αρβανιτάκη που συνοδεύεται από την Καμεράτα σε κύκλους τραγουδιών, η οποία, όμως, αντιδιαστέλλεται διευκρινιστικά ως… «Σύγχρονη Ελληνική Μουσική»!

Αν δηλαδή, όπως παλιά, το Φεστιβάλ φιλοξενούσε και συναυλίες όντως «Σύγχρονης μουσικής» όπως τις εννοούν ακόμη σήμερα στη Δύση («contemporary music», ιστορική avant-garde: Μπουλέζ, Αδάμη, Ξενάκη, Σάριαχο, μινιμαλιστές κ.λπ.) τότε θα ομαδοποιούνταν κι αυτές υπό τον ίδιο τίτλο; Τέλος, σκέτος ο χαρακτηρισμός «Μουσική» περιγράφει άλλο ένα πακέτο που περιλαμβάνει λίγο από όλα… Ασφαλώς ένα πρόγραμμα φεστιβάλ ούτε διατριβή κοινωνιολογίας των τεχνών είναι, ούτε σύγγραμμα μουσικολογίας. Ομως υπάρχουν κοινή λογική και προφανή όρια. Επίσης όχι αμελητέες επιπτώσεις. Ας τα σκεφτούν αυτά οι υπεύθυνοι του Φεστιβάλ Αθηνών του χρόνου!