Επιβεβαιώνοντας την πάγια νομολογία του σχετικά με την ισόβια κάθειρξη, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) σε πρόσφατη απόφασή του απαιτεί από τα κράτη να διαθέτουν νομοθετική ρύθμιση που να επιτρέπει στους καταδικασθέντες σε ισόβια να μη μένουν όλη τη ζωή τους στη φυλακή.
Οι τέσσερις προσφεύγοντες στο Δικαστήριο του Στρασβούργου, Ούγγροι υπήκοοι, καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση κατά συρροή με ρατσιστικά χαρακτηριστικά και συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Η ποινή που τους επιβλήθηκε ήταν χωρίς αναστολή και δυνατότητα αποφυλάκισης και άσκησαν προσφυγή για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και παραβίαση του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), σύμφωνα με το οποίο «ουδείς επιτρέπεται να υποβληθή εις βασάνους ούτε εις ποινάς ή μεταχείρισιν απανθρώπους ή εξευτελιστικάς».
Το ΕΔΔΑ καταδίκασε την ουγγρική κυβέρνηση κρίνοντας ότι η μη πρόβλεψη από τη νομοθεσία της δυνατότητας υφ’ όρον απόλυσης ή άλλης μορφής μείωσης της ποινής της ισόβιας κάθειρξης ακόμα και ύστερα από σαράντα χρόνια έκτισης ποινής δεν ήταν συμβατή με το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ και ότι η πραγματική έκτιση της ποινής της ισόβιας κάθειρξης χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης με οιονδήποτε τρόπο συνιστά απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση.
Οπως σχολιάζει ο δικηγόρος Βασίλης Χειρδάρης στην «Εφ.Συν.», πρόκειται για μια πάγια τοποθέτηση του Δικαστηρίου του Στρασβούργου, η οποία με απλά λόγια δηλώνει ότι:
- α) Η ισόβια κάθειρξη είναι μια νόμιμη ποινή που υπάρχει σε όλα τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης.
- β) Η ισόβια κάθειρξη δεν σημαίνει ότι ο καταδικασθείς περνάει όλη του τη ζωή στις φυλακές χωρίς προοπτική εξόδου. Κατά το ΕΔΔΑ, πρέπει να προβλέπεται στη νομοθεσία με ρητό τρόπο δυνατότητα και πιθανότητα τερματισμού της ποινής και απελευθέρωσης του καταδικασθέντος ύστερα από χρονικό διάστημα που ορίζει κυριαρχικά κάθε κράτος. Δεν έχει σημασία ο τρόπος αλλά το αποτέλεσμα.
- γ) Τα κράτη υποχρεούνται να διαθέτουν σχετική νομοθετική πρόβλεψη για να αφεθεί ελεύθερος ο καταδικασθείς σε ισόβια έπειτα από κάποια χρόνια, π.χ. είτε με υφ’ όρον απόλυση είτε με αναστολή είτε με αίτηση χάριτος κ.λπ. Επισημαίνεται ότι στις περισσότερες χώρες του κόσμου ισχύει τέτοιο σύστημα.
- δ) Εάν δεν υπάρχει πρόβλεψη ύπαρξης διαδικασίας για απελευθέρωση του κρατουμένου ύστερα από αίτησή του και θεσμοθετημένες διαδικασίες που θα την κρίνουν, τότε το Στρασβούργο θεωρεί ότι αυτός υφίσταται απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση και καταδικάζει για παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ.
Γιατί άραγε απαιτεί το ΕΔΔΑ τα ισόβια να μην είναι ισόβια; «Εκτιμά ότι ο φυλακισμένος πρέπει να έχει πάντοτε την ελπίδα να αποκτήσει την ελευθερία του έστω και έπειτα από πολλά χρόνια ή και με δρακόντειους όρους. Αν δεν έχει αυτή την ελπίδα, καθίσταται επικίνδυνος ως κρατούμενος και δεν έχει κίνητρο βελτίωσης του εαυτού του. Απλώς ο κακός καθίσταται χειρότερος όταν δεν έχει καμία προοπτική. Και το σωφρονιστικό σύστημα δεν πρέπει να έχει τον σκοπό αυτό», εξηγεί ο κ. Χειρδάρης.
