Η Μόσχα επιστρέφει;

Αν η όποια παρουσία και ρόλος της Αγκύρας στη φύλαξη του αεροδρομίου της Καμπούλ είναι οριοθετημένος και συμβολικός, ποιος παράγων θα μπορούσε να καθυστερήσει την πλήρη επικράτηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν λίγους μήνες μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων;

Τρεις δυνάμεις βλέπουν τα ζωτικά τους συμφέροντα να απειλούνται από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην Καμπούλ, το Ιράν, η Κίνα και η Ρωσία.

Αν το Ιράν είναι διαχρονικός εχθρός του σουνιτικού φονταμενταλισμού και η Κίνα φοβάται περαιτέρω αναζωπύρωση στο Σινκιάνγκ όπου πλειοψηφούν οι τουρκόφωνοι και μουσουλμάνοι Ουιγούροι, η Μόσχα δεν μπορεί να παρακολουθήσει ως θεατής τη μετατροπή του Αφγανιστάν, όπως στην περίοδο 1996-2001, σε ορμητήριο του κάθε λογής σουνιτικού φονταμενταλισμού.

Οταν τον Σεπτέμβριο του 2001 οι ΗΠΑ προετοίμαζαν την εισβολή στο Αφγανιστάν, ο Πούτιν άναψε πράσινο φως στη χρήση στρατιωτικών βάσεων της πρώην Σοβιετικής Κεντρικής Ασίας από τις ΗΠΑ.

Σήμερα μια παρόμοια χειρονομία καλής θέλησης από το Κρεμλίνο προς τον Λευκό Οίκο είναι αδιανόητη με δεδομένη τη συνολική κατάσταση πραγμάτων στη διμερή σχέση Ουάσινγκτον – Μόσχας.

Η πλήρης εγκατάλειψη του Αφγανιστάν από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να αποφευχθεί αν η Ρωσία άναβε ξανά το πράσινο φως για την παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην Κεντρική Ασία.

Ολα τα παραπάνω με βασική υπόθεση εργασίας ότι ο σουνιτικός φονταμενταλισμός είναι η υπ’ αριθμόν ένα στρατηγική απειλή στην ευρύτερη περιοχή και όχι ένας παράγων που μπορεί όπως στο πρόσφατο παρελθόν να εργαλειοποιηθεί σε βάρος των συμφερόντων της Τεχεράνης, του Πεκίνου και της Μόσχας.

Αλλωστε η Ιστορία διδάσκει ότι μόνο στο πλαίσιο της συνεργασίας των Μεγάλων Δυνάμεων το Αφγανιστάν μπόρεσε να σταθεροποιηθεί.

Οταν στα τέλη του 19ου αιώνα η Βρετανία και η Ρωσία ήταν δρομολογημένες σε τροχιά σύγκρουσης, καθώς επεξέτειναν ταυτόχρονα την κυριαρχία τους στις Ινδίες και την Κεντρική Ασία, αποφάσισαν να ενισχύσουν τη σταθερότητα και την κυριαρχία του Αφγανιστάν ως ουδέτερης ζώνης.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1970 η χώρα γνώρισε μια αδιατάρακτη σταθερότητα, η οποία τερματίστηκε με τη μετατροπή της σε ένα θερμό μέτωπο του Ψυχρού Πολέμου ΗΠΑ-ΕΣΣΔ.

Η αποχώρηση των ΗΠΑ δεν συμφέρει τη Μόσχα, ενώ η επιστροφή της Ρωσίας εξυπηρετεί την Ουάσινγκτον.