Αγώνα δρόμου προκειμένου να ελέγξουν τη ραγδαία ανάπτυξη των κρυπτονομισμάτων και τη στροφή των αποταμιεύσεων σε αυτά έχουν ξεκινήσει οι κεντρικές τράπεζες και οι ρυθμιστικές αρχές των μεγάλων οικονομιών του πλανήτη.
Ο φόβος τους ξεπερνά τις μέχρι τώρα συνηθισμένες ανησυχίες για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος, τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας και τις άλλες παράνομες δραστηριότητες που διευκολύνουν τα ψηφιακά νομίσματα. Ξεπερνά τις ανησυχίες τους για τον απίστευτο τζόγο που παίζεται σε αυτά (ο βαθμός μόχλευσης των traders του bitcoin είναι 100 προς 1) οδηγώντας σε άγριες διακυμάνσεις, αστάθεια και κινδύνους για τις αποταμιεύσεις των καταναλωτών. Ξεπερνά, τέλος, τις περιβαλλοντικές τους ανησυχίες για το αποτύπωμα άνθρακα που κάποια κρυπτονομίσματα αφήνουν με την ενεργοβόρα διαδικασία «εξόρυξής» τους.
Ο μεγαλύτερος φόβος των κεντρικών τραπεζιτών ίσως όμως να μην είναι όλα τα παραπάνω. Τα κρυπτονομίσματα -ο αριθμός των οποίων εκτιμάται ότι ανέρχεται σήμερα παγκοσμίως μεταξύ 4.000 και 5.000- έχουν αρχίσει ήδη να ανταγωνίζονται έντονα τα παραδοσιακά νομίσματα. Συνιστούν απειλή για τις δυνάμεις που κατέχουν το μονοπώλιο του νομίσματος. Αν δεν ελεγχθούν, θα υπονομεύσουν σε λίγο καιρό τόσο τις αποταμιεύσεις στις μεγάλες εμπορικές τράπεζες όσο και τη δυνατότητα των κεντρικών τραπεζών να ασκούν νομισματική πολιτική.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) -που από καιρού εις καιρόν λέει κάποιες μεγάλες αλήθειες- προειδοποίησε ότι οι μεγάλες τράπεζες του ιδιωτικού τομέα ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με πλημμύρα αναλήψεων οι οποίες ίσως πυροδοτήσουν οικονομική αστάθεια. Σχετική έρευνα της βρετανικής κεντρικής τράπεζας έδειξε ότι αν το 1/5 των νοικοκυριών και επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου μετατρέψει τις τραπεζικές καταθέσεις του σε ψηφιακό χρήμα, τότε οι μεγάλες τράπεζες θα χάσουν μια από τις βασικότερες πηγές χρηματοδότησής τους και θα δουν τα κόστη τους να αυξάνονται.
Αυτό θα επηρεάσει με τη σειρά του τόσο το κόστος όσο και τη διαθεσιμότητα των χορηγήσεών τους. Η ΒοΕ εκτιμά ότι μια ευρεία χρήση των ιδιωτικών ψηφιακών νομισμάτων θα επηρεάσει σημαντικά τη δυνατότητά της να διαμορφώνει τα επιτόκια, που αποτελεί ένα από τα βασικά της εργαλεία για τον έλεγχο του πληθωρισμού και τον καθορισμό των συνθηκών ανάπτυξης μιας οικονομίας.
Η Τράπεζα της Αγγλίας δεν ήταν όμως η μόνη που χτύπησε καμπανάκι στο τελευταίο διάστημα. Η Επιτροπή Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας, η οποία συνίσταται από τις ρυθμιστικές αρχές των κορυφαίων χρηματοοικονομικών κέντρων του κόσμου, προειδοποίησε λίγες ημέρες μετά την ΒοΕ ότι τα κρυπτονομίσματα αποτελούν «ένα από τα πιο επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία στον κόσμο» και εισηγήθηκε αυστηρότερους κανόνες κεφαλαιακής επάρκειας γι’ αυτά και πιο σφιχτή εποπτεία στις θέσεις των επενδυτών. Η επιτροπή διεμήνυσε ότι το άνοιγμα των τραπεζών στα κρυπτονομίσματα εγκυμονεί πληθώρα κινδύνων γι’ αυτές.
Κρυπτονομίσματα όπως το bitcoin, υποστήριξε, θα πρέπει να διέπονται από αυστηρότερους κανόνες τραπεζικής κεφαλαιακής επάρκειας έτσι ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος για το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα αν η αξία τους καταρρεύσει ξαφνικά. Πρότεινε δε μια νέα «συντηρητική προληπτική μεταχείριση» η οποία θα υποχρεώνει τις τράπεζες σε μαξιλάρια κεφαλαιακής επάρκειας για την κάλυψη του 100% των δυνητικών ζημιών από τα κρυπτονομίσματα. Αν υιοθετηθεί θα είναι η υψηλότερη κεφαλαιακή απαίτηση για επενδύσεις σε κάποιο περιουσιακό στοιχείο. Η επιτροπή άφησε ωστόσο «πισινή» για χαλαρότερους κανόνες όσον αφορά τα stablecoins (σταθερά κρυπτονομίσματα) που εκτιμούν περισσότερο οι τράπεζες και θεωρούνται λιγότερο ευμετάβλητα και επικίνδυνα καθώς η αποτίμησή τους είναι συνδεδεμένη με την αξία παραδοσιακών νομισμάτων, όπως το δολάριο.
Πέρα από τις αυστηρότερες εισηγήσεις της Επιτροπής της Βασιλείας, οι ίδιες οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν αρχίσει πάντως να σφίγγουν περισσότερο τα λουριά. Περισσότερο από όλους η Κίνα, που τις προηγούμενες ημέρες περιόρισε ακόμη πιο πολύ την ενεργοβόρα εξόρυξη bitcoins και απαίτησε από τις τράπεζες και την εφαρμογή πληρωμών Alipay να μην παρέχουν υπηρεσίες που σχετίζονται με κρυπτονομίσματα.
Η αυστηρότερη εποπτεία και οι κανόνες αποτελούν όμως μόνο τον έναν πυλώνα της απάντησης κεντρικών τραπεζών και ρυθμιστικών αρχών. Ο άλλος είναι η διείσδυσή τους στην αγορά μέσω των δικών τους ψηφιακών νομισμάτων. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, σχεδόν το 90% των κεντρικών τραπεζών σε όλο τον κόσμο τρέχει σήμερα προγράμματα με σκοπό την έκδοση των δικών τους ψηφιακών νομισμάτων. Απώτερος στόχος τους να ανταγωνιστούν τα ήδη υπάρχοντα κρύπτο.
Κίνα, Σουηδία και Μπαχάμες είναι πιο μπροστά από τις υπόλοιπες χώρες, με την πρώτη να δοκιμάζει ήδη το ψηφιακό γουάν και εκατομμύρια καταναλωτές να το χρησιμοποιούν δοκιμαστικά στις συναλλαγές τους. Αλλά και στην ευρωζώνη η ΕΚΤ ολοκλήρωσε πρόσφατα τη δημόσια διαβούλευση για το ψηφιακό ευρώ και αργότερα αυτό το καλοκαίρι αναμένεται να αποφασίσει για το αν θα προχωρήσει σε επίσημη φάση δοκιμών. Η Fed από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού κινείται και αυτή σε ανάλογη κατεύθυνση με απώτερο στόχο την αξιολόγηση των προοπτικών έκδοσης του ψηφιακού δολαρίου εντός του καλοκαιριού.
Κάποιοι πάντως προειδοποιούν ότι η εισαγωγή ψηφιακών νομισμάτων από τις κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να διαταράξει το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ενα «επίσημο» ψηφιακό νόμισμα, υποστηρίζουν, θα προσφέρει πρωτοφανή εξουσία στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής. Σε αντίθεση με τα κρυπτονομίσματα που λειτουργούν αποκεντρωτικά, τα ψηφιακά νομίσματα των κεντρικών τραπεζών θα εκδίδονται, θα υποστηρίζονται και θα ελέγχονται από τις εγχώριες εθνικές τράπεζες, επιτρέποντας να πληρώνουν απευθείας τους ιδιώτες. Αυτό θα επιτρέψει στις κεντρικές τράπεζες και τις εθνικές κυβερνήσεις να παρακολουθούν κάθε συναλλαγή και να καταγράφουν όλες τις νομισματικές ροές στις οικονομίες τους.
Αλλοι πάλι πιστεύουν ότι με τη συρρίκνωση της χρήσης ρευστού και την ανάδυση των ιδιωτικών ψηφιακών νομισμάτων και των ηλεκτρονικών πλατφορμών συναλλαγών, τα ψηφιακά νομίσματα των κεντρικών τραπεζών διασφαλίζουν ένα περισσότερο δημοκρατικό και βιώσιμο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Διασφαλίζουν, λένε, ότι δεν θα παραδοθεί το μέλλον του χρήματος σε ιδιωτικά συμφέροντα που δεν θα λογοδοτούν. Ωστόσο ούτε οι «ανεξάρτητοι» κεντρικοί τραπεζίτες λογοδοτούν συνήθως για την πλειονότητα των αποφάσεών τους.
«Σταθερονομίσματα» σε… κινούμενη άμμο
Τα όσα συνέβησαν με το tether, του οποίου η τιμή είναι συνδεδεμένη με το δολάριο, γεννούν ερωτήματα για την εμπιστοσύνη που δείχνουν οι ρυθμιστικές αρχές για τα stablecoins (σταθερά κρυπτονομίσματα).
To tether είναι σήμερα το τρίτο μεγαλύτερο ψηφιακό νόμισμα με χρηματιστηριακή αξία μεγαλύτερη των 60 δισ. δολαρίων. Ωστόσο φαίνεται ότι ο εκδότης του δεν διαθέτει αρκετά αποθεματικά σε δολάρια που να δικαιολογούν τη σύνδεσή του με το πράσινο νόμισμα. Τον περασμένο μήνα αποκαλύφθηκε ότι το 76% των αποθεματικών της εταιρείας που βρίσκεται πίσω από το tether υποστηριζόταν από μετρητά και ισοδύναμα μετρητών. Ωστόσο λιγότερο του 4% αυτών ήταν πραγματικά μετρητά, ενώ περίπου το 65% ήταν εμπορικά χρεόγραφα, μια μορφή βραχυπρόθεσμου χρέους.
Η αποκάλυψη ήλθε από συμφωνία διακανονισμού της Tether και της συνδεδεμένης με αυτήν πλατφόρμας ανταλλαγής ψηφιακών νομισμάτων Bitfinex με την εισαγγελία της Νέας Υόρκης. Οι δικαστές είχαν κατηγορήσει τις δύο εταιρείες ότι μετέφεραν εκατοντάδες εκατ. δολάρια για να καλύψουν ζημιά 850 εκατ. δολαρίων σε σύνθετα κεφάλαια πελατών και εταιρειών. Η Tether και η Bitfinex συμφώνησαν να καταβάλουν 18,5 εκατ. δολάρια και να μην ξαναλειτουργήσουν στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης. Ωστόσο δεν παραδέχθηκαν καμία παρανομία.
«Κοράκια» πάνω από το Ελ Σαλβαδόρ
Το φτωχό Ελ Σαλβαδόρ ήταν η πρώτη χώρα του κόσμου που αποφάσισε στις αρχές του μήνα να υιοθετήσει ως νόμιμο νόμισμά του παράλληλα με το αμερικανικό δολάριο το bitcoin. Κράτος και επιχειρήσεις είναι υποχρεωμένοι 90 ημέρες μετά την επικύρωση του σχετικού νόμου από το τοπικό Κογκρέσο να αποδέχονται το bitcoin ως νόμιμο μέσο πληρωμής.
Πέρα από το πόσο ορθή ήταν η κίνηση αυτή, αίσθηση προκάλεσε η ταχύτητα με την οποία αντέδρασαν διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί αλλά και γνωστοί μας οίκοι. Πριν λαλήσει ο πετεινός, σαν τα κοράκια όρμησαν στη χώρα της Λατινικής Αμερικής το ΔΝΤ, η Παγκόσμια Τράπεζα αλλά και η Moody’s. O γνωστός οίκος αξιολογήσεων ξεκίνησε πρώτος τον χορό των πιέσεων λέγοντας ότι ο νόμος του bitcoin θα μπορούσε να σταθεί εμπόδιο σε μια συμφωνία χρηματοδότησης της χώρας της Λατινικής Αμερικής με ένα δισ. δολάρια από το ΔΝΤ.
Το Ταμείο ακολούθησε διαμηνύοντας ότι διατηρεί οικονομικές και νομικές ανησυχίες για την κίνηση, συμβάλλοντας στη γνωστή σε τέτοιες περιπτώσεις εκτόξευση των σπρεντ των ομολόγων της χώρας. Στο τέλος ήλθε και η Παγκόσμια Τράπεζα που απέρριψε το αίτημα της κυβέρνησης για βοήθεια στην εφαρμογή του bitcoin, εκφράζοντας παράλληλα ανησυχίες για τη διαφάνεια και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της εξόρυξης bitcoin.
Ας σημειωθεί ότι η οικονομία του Ελ Σαλβαδόρ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα εμβάσματα των δύο και πλέον εκατομμυρίων μεταναστών του που στην πλειονότητά τους ζουν και εργάζονται στις ΗΠΑ. Τα χρήματα που στέλνουν στην πατρίδα αντιστοιχούν στο 20% του ΑΕΠ. Ωστόσο ένα σημαντικό τμήμα των εμβασμάτων (10-40%) δεν φτάνει ποτέ στους αποδέκτες τους καθώς το καρπώνονται οι ενδιάμεσοι. Το bitcoin θα μπορούσε να σταματήσει αυτή την αιμορραγία και κυρίως να συντελέσει σε ενδεχόμενη απεξάρτησή του από το δολάριο και τις ΗΠΑ. Και αυτό δεν αρέσει.
-320x213.jpg)
