Υπόλογοι για τις επαναπροωθήσεις

Aνεβάζει τους τόνους η επίτροπος του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ντούνια Μιγιάτοβιτς, για την κυβερνητική αδράνεια στο θέμα των «πολυάριθμων και αξιόπιστων» καταγγελιών για επαναπροωθήσεις, όπως τις χαρακτηρίζει, και απευθύνει αυστηρές συστάσεις σχεδόν για το σύνολο της προσφυγικής πολιτικής της κυβέρνησης τόσο στο θέμα του εχθρικού περιβάλλοντος που δημιουργείται για τις οργανώσεις όσο και στα θέματα των συνθηκών υποδοχής στα νησιά και των σχεδιαζόμενων κλειστών νέων δομών.

Η επίτροπος εκφράζει την έντονη ανησυχία της για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο καθένα από αυτά τα ζητήματα σε επιστολή της προς τους υπουργούς Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, Μετανάστευσης και Ασύλου Νότη Μηταράκη και Ναυτιλίας Γιάννη Πλακιωτάκη, με ημερομηνία 3 Μαΐου. Η επιστολή δημοσιοποιήθηκε χτες μαζί με την απάντηση των τριών υπουργών με ημερομηνία 11 Μαΐου, επιστολή στην οποία οι τρεις υπουργοί κάνουν ότι δεν κατάλαβαν τίποτα από τις επισημάνσεις της κ. Μιγιάτοβιτς και συνεχίζουν στη γνωστή γραμμή των υπεκφυγών και της άρνησης.

«Είμαι ιδιαιτέρως ανήσυχη για την αύξηση των αναφερόμενων περιπτώσεων στις οποίες οι μετανάστες που φτάνουν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου από την Τουρκία με βάρκα και που ορισμένες φορές καταγράφεται κιόλας το αίτημά τους για άσυλο έχουν επιβιβαστεί σε life raft από Ελληνες αξιωματούχους και έχουν επαναπροωθηθεί σε τουρκικά ύδατα», σημειώνει η επίτροπος. Υπογραμμίζει ότι τίθεται ζήτημα παραβίασης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και της απαγόρευσης επαναπροώθησης που περιλαμβάνεται στη Σύμβαση της Γενεύης.

«Αυτές οι προστατευτικές διατάξεις ισχύουν για όλους, ανεξάρτητα από τον τρόπο που φτάνουν στα σύνορα ενός κράτους-μέλους, έστω κι αν είναι παράτυπος. Επιπλέον, ο τρόπος που αναφέρεται ότι διεξάγονται αυτές οι επιχειρήσεις θα ήταν ξεκάθαρα ασύμβατος με τις υποχρεώσεις της Ελλάδας στην τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», υπογραμμίζει.

Και συνεχίζει: «Είμαι βαθιά ανήσυχη ότι συχνά η επίσημη αντίδραση των ελληνικών αρχών είναι απλά να αρνούνται τις καταγγελίες για επαναπροωθήσεις, παρά το εξαντλητικό σώμα στοιχείων που έχουν εμφανιστεί τα τελευταία χρόνια».

Υπογραμμίζει επίσης ότι η επιτήρηση που ασκούν οι οργανώσεις «είναι κρίσιμη για μια υγιή δημοκρατική κοινωνία». Και εκφράζει την ανησυχία της για «το αυξανόμενο περιβάλλον προκλήσεων στο οποίο φαίνεται να λειτουργούν στην Ελλάδα οργανώσεις που προστατεύουν τα δικαιώματα των προσφύγων, όσων ζητούν άσυλο και των μεταναστών».

Στο ζήτημα των συνθηκών υποδοχής, χαιρετίζει τις προσπάθειες αποσυμφόρησης, αλλά επισημαίνει ότι «οι συνθήκες διαβίωσης, που παραμένουν κάτω του επιτρεπτού, στα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο βαθιάς ανησυχίας». Και ζητά από τις ελληνικές αρχές να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους για δημιουργία κλειστών κέντρων στα νησιά. «Με ανησυχεί ότι θα οδηγήσουν σε ευρεία και μακρόχρονη στέρηση της ελευθερίας», αναφέρει, σημειώνοντας τις επικίνδυνες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των προσφύγων, ιδίως των παιδιών, που βιώνουν συχνά το σοκ της κράτησης τραυματικά.

Κλείνουν τα μάτια

Σαν να μη διάβασαν την επιστολή ή σαν να μην κατάλαβαν τίποτα, οι τρεις υπουργοί αναφέρονται στο γνωστό αμφιλεγόμενο αφήγημα της «ασύμμετρης απειλής» που τάχα αντιμετωπίζει η Ελλάδα στο προσφυγικό εκ μέρους της Τουρκίας και επαναλαμβάνουν ότι οι ελληνικές αρχές ενεργούν με πλήρη σεβασμό των διεθνών υποχρεώσεων της χώρας, επιβεβαιώνοντας έτσι την ανησυχία της κ. Μιγιάτοβιτς ότι η ελληνική κυβέρνηση κλείνει τα μάτια μπροστά στις σοβαρές καταγγελίες για επαναπροωθήσεις.

Ενημερώνουν μάλιστα ότι οι ελληνικές αρχές ακολουθούν ένα αυστηρό πλαίσιο πειθαρχικής και ποινικής διερεύνησης των καταγγελιών, κάτι που διαψεύδεται πλήρως από το σύνολο των σχετικών εκθέσεων, με πιο πρόσφατη τη μάλλον επιεική ενδιάμεση έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για τις επαναπροωθήσεις. Οσο για τις ΜΚΟ, σημειώνουν ότι όλα γίνονται για το καλό τους και για το καλό των προσφύγων και μεταναστών και για να διασφαλιστεί ότι δεν εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες.

Διαβεβαιώνουν ότι τα νέα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης δεν θα περιορίζουν την ελευθερία κίνησης των προσφύγων και μεταναστών, παρά μόνο όσων κρατούνται σε ειδικό κέντρο κράτησης μέσα στις δομές, ενώ αποποιούνται την ευθύνη για τον γεωγραφικό περιορισμό των νεοεισερχόμενων στα νησιά, επικαλούμενοι την ευρωτουρκική συμφωνία για το προσφυγικό, που βέβαια δεν αποτελεί νομικά δεσμευτικό κείμενο ούτε μπορεί να υπερισχύει του υπέρτερου δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.