Μεγαλώνει το κίνημα για την άρση πατεντών σε εμβόλια, θεραπείες, τεστ, εξοπλισμούς

Με μια αναθεωρημένη πρόταση κατέβηκαν στις διαπραγματεύσεις με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) 62 χώρες, ζητώντας ευρύτερη άρση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και όχι μόνο για τα εμβόλια κατά της Covid-19, αναφέρουν μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ).

Σύμφωνα με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (Médecins sans frontières -MSF) και τη Knowledge Ecology International (KEI), οι χώρες αυτές παρουσίασαν στον ΠΟΕ μια αναθεωρημένη έκδοση του κειμένου τους για την παραίτηση από την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για τα εμβόλια κατά της Covid-19, αλλά και για ιατρικά εργαλεία που είναι απαραίτητα στη μάχη κατά της πανδημίας.

Η KEI δημοσιοποίησε το αναθεωρημένο κείμενο, που απαιτεί η εξαίρεση να είναι ευρεία και μακράς διάρκειας.

Μέχρι στιγμής, ο ΠΟΕ δεν έχει επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα του εγγράφου, όμως δυτικός διπλωμάτης που συμμετέχει στις συνομιλίες για την άρση των πατεντών δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως πρόκειται για πραγματικό κείμενο που έχει διανεμηθεί σε όλα τα μέλη του ΠΟΕ.

Σύμφωνα με αυτό, η εξαίρεση θα πρέπει να περιλαμβάνει – εκτός από τα εμβόλια – τις θεραπείες, τα διαγνωστικά μέσα, τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα και τους εξοπλισμούς προστασίας, καθώς και τα υλικά και τα απαραίτητα συστατικά για την παραγωγή τους.

Το κείμενο υπογραμμίζει επίσης πως οι εξαιρέσεις θα πρέπει να διαρκέσουν «τουλάχιστον τρία χρόνια», από την ημερομηνία εφαρμογής του κειμένου, μετά το τέλος των οποίων το Γενικό Συμβούλιο του ΠΟΕ θα πρέπει να αποφασίσει αν οι εξαιρέσεις πρέπει να αρθούν ή να παραταθούν.

«Είμαστε ευτυχείς που βλέπουμε τις κυβερνήσεις που υιοθέτησαν την πρόταση εξαίρεσης από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας Covid-19 να δηλώνουν πως η εξαίρεση έχει στόχο να καταργήσει τους μονοπωλιακούς φραγμούς για όλα τα ιατρικά εργαλεία (…) που είναι απαραίτητα στη μάχη κατά της πανδημίας αυτής», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Λίνα Μανγκάνεϊ, επικεφαλής των MSF Νότιας Ασίας.

«Με την τρομακτική αύξηση των μολύνσεων και των θανάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες και με δυνητικά ελπιδοφόρες θεραπείες να αναπτύσσονται, είναι κρίσιμης σημασίας οι κυβερνήσεις να διαθέτουν κάθε απαραίτητη ευελιξία προκειμένου να καταπολεμήσουν αυτήν την πανδημία», πρόσθεσε.

Από τον Οκτώβριο, η Ινδία και η Νότια Αφρική έχουν καλέσει τον ΠΟΕ να καταργήσει προσωρινά την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, κίνηση η οποία, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, θα τόνωνε την παραγωγή στις αναπτυσσόμενες χώρες και θα αντιμετώπιζε τις κατάφωρες ανισότητες σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στα εμβόλια.

Η ιδέα αυτή προσκρούει εδώ και πολύ καιρό στην εντονότατη αντίδραση των φαρμακευτικών κολοσσών και των χωρών όπου λειτουργούν, αλλά η κατάσταση έδειξε να αλλάζει προς το ευνοϊκότερον ως προς την πρόταση περί άρσης, μετά τη 5η Μαΐου, όταν η Ουάσινγκτον τάχθηκε υπέρ μιας παγκόσμιας εξαίρεσης των πατεντών για τα εμβόλια, παρασύροντας και άλλους μέχρι τότε αντιτιθέμενους, να δηλώσουν πρόθεση έστω να συζητήσουν το θέμα.

Την περασμένη Πέμπτη, το ευρωκοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα μετά από πρόταση της Αριστεράς για την αντιμετώπιση του AIDS, το οποίο περιλαμβάνει τροπολογία για την άρση της πατέντας των εμβολίων κατά της COVID-19. Με αυτήν την τροπολογία, οι ευρωβουλευτές καλούν την Ευρωπαϊκή Ένωση να υποστηρίξει την πρωτοβουλία της Ινδίας και της Νότιας Αφρικής στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, για προσωρινή άρση από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας για τα εμβόλια, τον εξοπλισμό και τις θεραπευτικές αγωγές κατά της COVID-19. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η Κομισιόν «σφυρίζει αδιάφορα», καθυστερώντας τις όποιες διαπραγματεύσεις για την πρόταση.

Με τη νέα αναθεώρηση πάνω στο τραπέζι, οι MSF κάλεσαν τις «κυβερνήσεις περάσουν αμέσως σε διαπραγματεύσεις βάσει του κειμένου», επιμένοντας ότι δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο.

Σύμφωνα με τη ΜΚΟ, περισσότερες από 100 χώρες υποστηρίζουν την πρόταση, της Κίνας και της Ρωσίας συμπεριλαμβανομένων.

Επισήμως, συνολικά 62 χώρες έχουν δηλώσει ότι συμφωνούν, με την Ινδονησία, τα Φίτζι, το Βανουάτου και τη Ναμίμπια να έχουν προστεθεί σε αυτές τις τελευταίες εβδομάδες.