ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Ανδρέας Στοϊμενίδης*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Ο αναπτυξιακός ενεργειακός μετασχηματισμός της χώρας μέσω της απολιγνιτοποίησης και της παραγωγής καθαρής ενέργειας από μια μεγάλη ευκαιρία οικονομικής μεταρρύθμισης και ανάκαμψης παρουσιάζει εμφατικά στοιχεία κοινωνικής απειλής και οικονομικής απορρύθμισης των περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης.

Καθώς η διακοπή της λιγνιτικής δραστηριότητας αναμένεται να έχει σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, εκπονήθηκε με πόρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης ένα Σχέδιο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΣΔΑΜ) για τον αναπτυξιακό μετασχηματισμό των περιοχών της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας (Κοζάνη, Φλώρινα) και του Δήμου Μεγαλόπολης ύψους 4,97 έως 6,70 δισ. ευρώ με διακηρυχθέντα στόχο να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της απολιγνιτοποίησης.

Αρχικά, ας εξετάσουμε τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού των αναφερόμενων περιοχών. Τα ποσοστά αποφοίτων Δευτεροβάθμιας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης είναι χαμηλότερα από αυτά της χώρας, τα ποσοστά ανεργίας είναι υψηλότερα της Επικράτειας, ενώ παρατηρείται και υψηλός βαθμός γήρανσης του πληθυσμού. Επιπλέον, επισημαίνεται και η μόλυνση του περιβάλλοντος, λόγω λιγνιτοπαραγωγής.

Το εκρηκτικό αυτό μείγμα δημιουργεί αναμφισβήτητα την απαίτηση της μετάβασης σε ένα νέο βιώσιμο αναπτυξιακό μοντέλο με περισσότερες ευκαιρίες εκπαίδευσης, απασχόλησης με συγκράτηση του νεανικού πληθυσμού και καθαρότερη ατμόσφαιρα. Δεν είναι μόνο θέμα ευρωπαϊκών δεσμεύσεων. Είναι ανάγκη εθνικής προτεραιότητας. Είναι ένα έργο, σημαντικότερο, ουσιαστικότερο και ζωτικότερο και από αυτό των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Σε κάθε μεγάλο Περιφερειακό Σχέδιο απαραίτητες προϋποθέσεις για τη συγγραφή, την έγκριση και την επιτυχή υλοποίησή του αποτελούν ο ευρύς κοινωνικός διάλογος, η δέσμευση για αύξηση της απασχόλησης και της βελτίωσης της ποιότητας ζωής και η εμπνευσμένη, απλή, σαφής μορφή και δομή του.

Εν προκειμένω, διάλογος δεν γίνεται, ενώ οι δείκτες των στόχων ανεργίας και εισοδήματος, δημιουργούν τρόμο για πλήρη διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής στην εφαρμογή του εγχειρήματος.

Η αποκατάσταση του εδάφους στα λιγνιτωρυχεία, η κατασκευή νέων δικτύων διανομής φυσικού αερίου και το πρόγραμμα εθελουσίας εξόδου και συνταξιοδοτήσεων της ΔΕΗ, θεωρούνται τυπικά μέτρα άμεσης εξισορρόπησης μέρους των περιβαλλοντικών και οικονομικών δεδομένων των περιφερειών. Πώς όμως θα δώσουμε αναπτυξιακή προοπτική στις περιοχές; Πώς θα δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας, ώστε να συγκρατήσουμε τα παραγωγικά τμήματα του πληθυσμού και να αυξήσουμε την απασχόληση;

H απάντηση «Με μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα», ακούγεται καταναλωμένη και δίχως έμπνευση. Το συγκεκριμένο Σχέδιο Δίκαιης Μετάβασης χρειάζεται άμεση προσαρμογή, επαναδιατύπωση και αλλαγή της διαδικασίας διαβούλευσης ώστε να πληροί τις βασικές αρχές της Βιώσιμης Ανάπτυξης και να μην εξελιχθεί σε ένα αντιαναπτυξιακό σοκ στην περιοχή.

Η πρόταση

Ο κεντρικός αναπτυξιακός στόχος πρέπει να είναι η μετάβαση από την γραμμική οικονομία των εισαγωγών, της κατανάλωσης και της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στην Κυκλική Οικονομία που μέσα από την καινοτομία και τις νέες τεχνολογίες θα συμβάλει στην αύξηση της παραγωγής, των θέσεων εργασίας και του ΑΕΠ και στη μείωση της περιβαλλοντικής ρύπανσης και των κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων.

Εξετάζοντας χωροταξικά τους Νομούς Κοζάνης και Φλώρινας (που λαμβάνονται ως ενιαίος αναπτυξιακός χώρος) η πρόταση είναι να χωριστούν σε 5 Ζώνες Οικονομικών Δραστηριοτήτων.

ΖΩΝΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ – Με την εγκατάσταση βιομηχανικών μονάδων παραγωγής προϊόντων υψηλής τεχνολογίας, όπως είναι της βιοτεχνολογίας και ηλεκτρονικού λογισμικού και εξοπλισμού.

ΖΩΝΗ LOGISTICS – Με τη χωροθέτηση σύγχρονων μεγάλων αποθηκευτικών χώρων γεγονός που θα αναβαθμίσει την περιοχή σε διαμετακομιστικό κέντρο των Δυτικών Βαλκανίων.

ΖΩΝΗ ΕΥΦΥΟΥΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ – Η ευφυής γεωργία αποτελεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διαχείρισης της αγροτικής δραστηριότητας που αξιοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογίες και την επιστημονική γνώση, και συνεισφέρει στη συγκράτηση του ενεργού πληθυσμού στην περιοχή.

ΖΩΝΗ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ – Η περιοχή περιβάλλεται από ορεινούς όγκους εκπληκτικής ομορφιάς. Εχει προϋποθέσεις για την ανάπτυξη θεματικών μορφών τουρισμού, όπως ο αθλητικός, ο θρησκευτικός, ο αγροδιατροφικός, ο ιατρικός και ο οικοπεριηγητικός τουρισμός. Η αναβάθμιση του δημόσιου χώρου και του κτιριακού αποθέματος στους μικρούς οικισμούς, η ανάταξη των σημερινών ορυγμάτων και η δημιουργία μεγάλων ήπιων μονάδων (αθλητικές εγκαταστάσεις, θεματικά πάρκα) θα αναβαθμίσει τουριστικά και περιβαλλοντικά την περιοχή.

ΖΩΝΕΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ – Προτείνεται η διασπορά των φωτοβολταϊκών σε μικρότερες ζώνες, ώστε να μην επιβαρυνθεί το περιβάλλον και να μην αποκλειστούν άλλες οικονομικές δραστηριότητες με την συγκεντρωτική εγκατάσταση των πάνελ σε μία υποπεριοχή. Η υφιστάμενη λεκάνη απορροής δίνει την δυνατότητα και για μικρές αιολικές και υδροηλεκτρικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ και η ο αγροτικός τομέας θα συνεισφέρει με την αξιοποίηση βιομάζας. Στο σύνολο των επενδύσεων που θα επιδοτηθούν απαιτείται η δέσμευση για τήρηση της εργατικής νομοθεσίας και η υπογραφή Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.

Το σχέδιο αυτό πρέπει να εξελιχθεί με μία ομαλή χρονικά προσαρμογή, με παράλληλη ενδυνάμωση των τομέων της Εκπαίδευσης, της Επαγγελματικής Κατάρτισης, του Πολιτισμού και της Υγείας για τους κατοίκους, την ενίσχυση των δικτύων και των μέσων μεταφοράς, την βελτίωση της πολεοδομίας και του αστικού κτιριακού αποθέματος και την παροχή κινήτρων μετοίκησης, μπορεί να οδηγήσει στη συνολική ανάταξη της περιοχής στο πλαίσιο μιας στρατηγικής βιώσιμης ανάπτυξης.

Μόνο τότε, όταν θα ωφεληθεί το σύνολο του πληθυσμού, θα μπορούμε να συζητάμε για μια δίκαιη μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή.

*Διπλ. μηχανολόγος μηχανικός, ΜSc, μέλος διοίκησης ΓΣΕΕ