Χτίζοντας έναν πιο δίκαιο, υγιέστερο κόσμο

«Ο κόσμος μας είναι άνισος». Με αυτή τη φράση ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έδωσε το στίγμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας Υγείας (7 Απριλίου), απευθύνοντας πρόσκληση προς κάθε κατεύθυνση και κυρίως προς τις κυβερνήσεις για τη δημιουργία ενός δικαιότερου και πιο υγιούς κόσμου.

Η ανάγκη είναι επείγουσα, τονίζει ο ΠΟΥ, που προς αυτή την κατεύθυνση εξέδωσε 5 επείγουσες δράσεις για την καλυτέρευση της υγείας όλων των ανθρώπων.

1. Επιταχύνετε τη δίκαιη πρόσβαση στα μέσα κατά Covid-19 μεταξύ και εντός των χωρών

Με ταχύτητα αναπτύχθηκαν και εγκρίθηκαν ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια. Η πρόκληση τώρα είναι να διασφαλιστεί ότι είναι διαθέσιμα σε όλους όσοι τα χρειάζονται. Το κλειδί εδώ θα είναι η πρόσθετη υποστήριξη του COVAX –μέρος της πρωτοβουλίας ACT-Accelerator του ΠΟΥ– που στοχεύει να φτάσουν σύντομα σε 100 χώρες και οικονομίες.

Αλλά μόνα τους τα εμβόλια δεν θα ξεπεράσουν την Covid-19. Χρειάζονται και άλλα κρίσιμα συστατικά για την αντιμετώπιση της πανδημίας, όπως είναι το ιατρικό οξυγόνο, τα μέσα ατομικής προστασίας, αξιόπιστες διαγνωστικές εξετάσεις και φάρμακα. Ζωτικής σημασίας είναι και η ύπαρξη ισχυρών μηχανισμών για τη δίκαιη διανομή όλων αυτών των προϊόντων εντός των χωρών.

Η πρωτοβουλία του ΠΟΥ στοχεύει στην καθιέρωση ελέγχων (τεστ) και θεραπειών για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπων σε χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα, που διαφορετικά θα είναι αποκλεισμένοι. Στόχος για τον οποίο χρειάζονται ακόμη 22,1 δισεκατομμύρια δολάρια για να επιτευχθεί.

2. Επενδύστε στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ)

Τουλάχιστον ο μισός πληθυσμός του πλανήτη συνεχίζει να μην έχει πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες υγείας. Περισσότεροι από 800 εκατομμύρια άνθρωποι ξοδεύουν τουλάχιστον το 10% του εισοδήματος των νοικοκυριών τους για υγειονομική περίθαλψη και οι ιδιωτικές πληρωμές οδηγούν σχεδόν 100 εκατομμύρια άτομα κάθε χρόνο στη φτώχεια.

Την μετά Covid-19 περίοδο θα είναι ζωτικής σημασίας να αποφευχθούν περικοπές στις δημόσιες δαπάνες για την υγεία και άλλους τομείς πρόνοιας. Τέτοιες περικοπές θα αυξήσουν τις δυσκολίες των ήδη μειονεκτουσών ομάδων, θα αποδυναμώσουν την απόδοση του συστήματος υγείας, θα αυξήσουν τους κινδύνους για την υγεία, θα αυξήσουν τη δημοσιονομική πίεση στο μέλλον και θα υπονομεύσουν τα αναπτυξιακά οφέλη.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να επιτύχουν τον προτεινόμενο στόχο του ΠΟΥ: τη δαπάνης επιπλέον 1% του ΑΕΠ τους στην ΠΦΥ. Εχει φανεί ότι οι χώρες που διέθεταν συστήματα υγείας προσανατολισμένα στην ΠΦΥ παρήγαγαν με συνέπεια καλύτερα αποτελέσματα για την υγεία, ενισχύοντας παράλληλα την ισότητα και τη βελτιωμένη απόδοση.

Η αύξηση των παρεμβάσεων ΠΦΥ σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος θα μπορούσε να σώσει 60 εκατομμύρια ζωές και να αυξήσει το μέσο προσδόκιμο ζωής κατά 3,7 χρόνια έως το 2030.

Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να μειώσουν το παγκόσμιο έλλειμμα 18 εκατομμυρίων εργαζομένων στον τομέα της υγείας που χρειάζονται για την επίτευξη καθολικής κάλυψης υγείας έως το 2030.

Αυτό περιλαμβάνει τη δημιουργία τουλάχιστον 10 εκατομμυρίων επιπλέον θέσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης παγκοσμίως και την ενίσχυση των προσπαθειών για την ισότητα των φύλων.

Οι γυναίκες παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας έως και το 70% του συνόλου των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και της φροντίδας, αλλά στερούνται ίσων ευκαιριών να ηγηθούν.

Οι βασικές λύσεις περιλαμβάνουν την ίση αμοιβή για τη μείωση του χάσματος στις απολαβές μεταξύ των φύλων και την αναγνώριση της μη αμειβόμενης εργασίας στην υγειονομική περίθαλψη από τις γυναίκες.

3. Ενίσχυση δεδομένων και συστημάτων πληροφοριών για την υγεία

Η αύξηση της διαθεσιμότητας έγκαιρων, υψηλής ποιότητας δεδομένων που αναλύονται ανά φύλο, οικονομική κατάσταση, εκπαίδευση, εθνικότητα, φυλή και τόπο διαμονής είναι το άπαν για τον εντοπισμό των ανισοτήτων και την αντιμετώπισή τους. Η παρακολούθηση της ανισότητας στην υγεία πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος όλων των εθνικών πληροφορικών συστημάτων για την υγεία.

Μια πρόσφατη παγκόσμια αξιολόγηση του ΠΟΥ δείχνει ότι μόνο το 51% των χωρών έχει συμπεριλάβει κατανεμημένα δεδομένα στις δημοσιευμένες εθνικές εκθέσεις στατιστικών για την υγεία. Η κατάσταση υγείας αυτών των διαφορετικών ομάδων συχνά καλύπτονται όταν χρησιμοποιούνται εθνικοί μέσοι όροι. Επιπλέον, συχνά είναι οι ευάλωτοι, οι φτωχοί ή όσοι δέχονται διακρίσεις που λείπουν εντελώς από τα δεδομένα.

4. Προτεραιότητα στην υγεία και την κοινωνική προστασία

Σε πολλές χώρες, οι κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις της Covid-19, λόγω της απώλειας θέσεων εργασίας, της ενίσχυσης της φτώχειας, των διαταραχών στην εκπαίδευση και των απειλών στην πρόσβαση τροφής, έχουν υπερβεί τις επιπτώσεις που είχε ο ιός στη δημόσια υγεία.

Ορισμένες χώρες έχουν ήδη απλώσει διευρυμένα συστήματα κοινωνικής προστασίας για να μετριάσουν αυτές τις συνέπειες, ενώ έχουν ξεκινήσει τον διάλογο για το πώς θα συνεχίσουν να παρέχουν υποστήριξη στις κοινότητες και στους ανθρώπους στο μέλλον.

Αλλά για πολλές χώρες η εξεύρεση πόρων αποτελεί πρόκληση. Θα είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι αυτές οι πολύτιμες επενδύσεις έχουν το μεγαλύτερο αντίκτυπο σε εκείνους που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη και ότι οι μειονεκτούσες κοινότητες ασχολούνται με τον σχεδιασμό και την εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων.

5. Δημιουργήστε ασφαλείς, υγιείς και χωρίς αποκλεισμούς γειτονιές

Οι δήμαρχοι των πόλεων συχνά συμβάλλουν στη βελτίωση της υγείας – για παράδειγμα, βελτιώνοντας τα συστήματα μεταφορών και ύδρευσης και αποχέτευσης.

Αλλά πολύ συχνά η έλλειψη βασικών κοινωνικών υπηρεσιών για ορισμένες κοινότητες τις παγιδεύει σε έναν κύκλο ασθένειας και ανασφάλειας. Η πρόσβαση σε υγιή στέγη, σε ασφαλείς γειτονιές, με επαρκείς εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δυνατότητες, είναι το κλειδί για την επίτευξη υγείας για όλους.