Το Δίκαιο του Ανταγωνισμού και η Πληροφορική Επιστήμη

«Οι αντιμονοπωλιακές Αρχές χωρίς την επιστήμη της Πληροφορικής είναι σαν τον Σέρλοκ Χολμς χωρίς τον Γουάτσον. Το ζήτημα είναι να αποφασίσουμε ποια υπολογιστικά εργαλεία θα είναι ο Γουάτσον μας, τι μπορούν αλλά και τι δεν μπορούν να κάνουν». Με την παραπάνω λογοτεχνική παρομοίωση ο Γάλλος ερευνητής Τιμπόλτ Σρέπνελ, καθηγητής Αντιμονοπωλιακού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης και συνεργάτης του CodeXCenter του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, συνόψισε τη σχέση του Δικαίου του Ανταγωνισμού με τις σύγχρονες τεχνολογίες των Μεγάλων Δεδομένων και της Τεχνητής Νοημοσύνης, όπως οι αλγόριθμοι Μηχανικής Βαθιάς Μάθησης.

H παρέμβαση του νέου αλλά καταξιωμένου επιστήμονα στο χθεσινό διεθνές συνέδριο που διοργάνωσε η Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού, έδωσε μια εκλαϊκευμένη προσέγγιση σε ένα θέμα απαιτητικό αλλά ιδιαίτερα επίκαιρο. Tο συνέδριο που διεξάχθηκε στα αγγλικά είχε τον τίτλο «Computational Competition Law and Economics» και συμμετείχαν 15 ομιλητές και ομιλήτριες, στελέχη Αρχών Ανταγωνισμού και επιστήμονες μεταξύ άλλων από Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία, Μ. Βρετανία, Ισραήλ, Ρωσία, Βραζιλία, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και διευθυντές διεθνών ινστιτούτων.

Οσο και αν μας ξενίζει να μιλάμε για «υπολογιστικό δίκαιο» –όπως θα ήταν η κατά λέξη μετάφραση του «computational law»– η ενσωμάτωση υπολογιστικών μεθόδων στη νομική επιστήμη δεν είναι μόνο εικόνα από το μέλλον, αλλά μια ραγδαία εξελισσόμενη πραγματικότητα. Οπως είπε στην εναρκτήρια ομιλία του ο πρόεδρος της Επιτροπής Ανταγωνισμού Ιωάννης Λιανός, όλο και περισσότερες Αρχές Ανταγωνισμού παγκοσμίως αναπτύσσουν ειδικά προγράμματα για την ανίχνευση αντι-ανταγωνιστικών πρακτικών.

Τα προγράμματα αυτά, όπως το πρόγραμμα «Data Analytics and Economic Intelligence» της ελληνικής Αρχής, βασίζονται σε αλγόριθμους που συλλέγουν, αξιολογούν, διασταυρώνουν και αξιοποιούν τα διαθέσιμα στοιχεία, από το διαδίκτυο και από δημόσιες βάσεις δεδομένων, για να εντοπίσουν ύποπτες συμπράξεις (καρτέλ) και αθέμιτες πρακτικές.

Στο συνέδριο ακούστηκαν ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις, όπως του Aλεξέι Ιβάνοφ, προέδρου του BRICS Competition Law and Policy Center, ερευνητικό κέντρο με έδρα τη Μόσχα, πλατφόρμα συνεργασίας μεταξύ Αρχών Ανταγωνισμού των χωρών των αναδυόμενων οικονομιών και πανεπιστημίων. Ο ίδιος ανακοίνωσε την έναρξη διεθνούς Hackathon, μαραθώνιου πληροφορικής, για προγραμματιστές που θα αναπτύξουν τεχνολογικά εργαλεία για την εφαρμογή του Δικαίου του Ανταγωνισμού. Στην καταληκτική του ομιλία σύστησε ιδιαίτερη προσοχή στις αλγοριθμικές μεθόδους στη λήψη αποφάσεων. Εφερε ως αρνητικό παράδειγμα τη φορολογία στη Ρωσία, που είναι σχεδόν πλήρως ψηφιακά αυτοματοποιημένη, με αποτέλεσμα οι φορολογούμενοι να εξεγείρονται απέναντι στην «εφορία των ρομπότ».

Οπως ειπώθηκε η περιπλοκότητα της οικονομίας, σε συνδυασμό με το αχανές μέγεθος των πληροφοριών (το 2020 παράχθηκαν 40 zettabytes ψηφιακών δεδομένων, περισσότερα από τα αστέρια στο γνωστό σύμπαν) καθιστούν μονόδρομο την υιοθέτηση τεχνολογιών πληροφορικής και στην Αντιμονοπωλιακή Νομοθεσία. Πάντα με τον αστερίσκο ότι πρέπει να υπάρχουν κανόνες, όρια, λογοδοσία και διαφάνεια στο πώς λαμβάνονται οι «αλγοριθμικές αποφάσεις», πόσο αποτελεσματικές και αντικειμενικές είναι.