«Να κρατήσουμε το θέατρο ζωντανό»

Αφού ταξίδεψε στα φεστιβάλ VAULT του Λονδίνου και του Εδιμβούργου αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές για την «αδυσώπητη και ειλικρινή της ερμηνεία», η ηθοποιός Ελπίδα Σταθάτου φέρνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα την παράσταση «Stegosaurus» («Στεγόσαυρος»).

Εκτός από την παράστασή της έχει ταξιδέψει και η ίδια, κυριολεκτικά και μεταφορικά: από σπουδές ψυχολογίας στην Ελλάδα, βρέθηκε σε δραματική σχολή στο Λονδίνο, πήρε πτυχίο και μεταπτυχιακό το 2013 και αφού είδε κι απόειδε, είπε «στην Ελλάδα είναι δύσκολα, ας μείνω εδώ στα… πιο δύσκολα». Κι έμεινε. Και τα κατάφερε.

Ολοκλήρωσε μια μικρού μήκους ταινία, σε δικό της σενάριο και σκηνοθεσία, που αναμένεται να προβληθεί σε Ελλάδα και εξωτερικό («Ομφάλιος» -συμπρωταγωνιστεί με τη Θέμιδα Μπαζάκα και τον Ανδρέα Κωνσταντίνου, που τον καλογνωρίσαμε από τη «Μικρά Αγγλία» του Π. Βούλγαρη), περιμένει να ξεκινήσουν τα γυρίσματα για μια μεγάλου μήκους, αγγλικής παραγωγής («Τhe Eye», ένα ψυχολογικό θρίλερ που θα γυριστεί στην Κέρκυρα, στο οποίο κρατά έναν από τους βασικούς ρόλους) και μέσα σ’ όλα αυτά έχει δημιουργήσει και το Breaking Through The Lens.

Πρόκειται για έναν Μη Κυβερνητικό Οργανισμό, μέσω του οποίου έρχονται σε επαφή σκηνοθέτιδες με παραγωγούς και χρηματοδότες. Μέχρι στιγμής έχουν γίνει με επιτυχία δύο τέτοιες εκδηλώσεις στα Φεστιβάλ Κανών και Τορόντο.

Οσο για τον «Στεγόσαυρο», πρόκειται για έναν μονόλογο σε σχεδόν αυτοβιογραφικό σενάριο της Ερσης Νιαώτη και σκηνοθεσία του Τζο Χάφτον, έναν από τους πλέον ανερχόμενους σκηνοθέτες στο Λονδίνο (υποψήφιος για Olivier Award).

Για ακόμη μία φορά, όπως σε σχεδόν όσα έργα έχει καταπιαστεί έως τώρα, η Ελπίδα Σταθάτου αναδεικνύει το ζήτημα της κακοποίησης (συναισθηματικής, εξωτερικής, διατροφικής κ.ά.) μέσα από ειλικρίνεια, χιούμορ και πολλές (και πικρές) αλήθειες. Στην Ελλάδα θα προβληθεί διαδικτυακά μέσα στον Απρίλιο. Μείνετε συντονισμένοι!

● Ειδικά για τις γυναίκες, αλλά όχι μόνο, η εικόνα της άψογης και αψεγάδιαστης πόσο τελικά κοστίζει (προσωπικά και κοινωνικά);

Πιστεύω ότι το κόστος, προσωπικό και κοινωνικό, είναι τεράστιο. Κοινωνικά επιβραβεύουμε γυναίκες για την εικόνα τους και όχι για τη δουλειά τους, το ταλέντο τους, τις αξίες τους. Αυτό πολλές φορές μπορεί να κοστίσει σε γυναίκες που πέφτουν «σε δυσμένεια» ή μένουν, λανθασμένα και άδικα, «στην αφάνεια». Γυναίκες που θα άξιζαν να είναι σε πιο υψηλόβαθμες θέσεις και θα είχαν σημαντική προσφορά στην κοινωνία. Σε πιο προσωπικό επίπεδο η εικόνα της τέλειας γυναίκας, η οποία κουβαλάει και μια τεράστια βιομηχανία από πίσω, στοιχίζει πολλές φορές ανθρώπινες ζωές και θεωρώ καθήκον όλων μας να αναρωτηθούμε αν τελικά όλο αυτό αξίζει στ’ αλήθεια και ποιον κατά βάθος εξυπηρετεί.

● Ο μονόλογος «Στεγόσαυρος» είναι βασισμένος στην πραγματική ιστορία της συγγραφέως του. Εκεί μιλάς ως μια γυναίκα που ξέρει πώς είναι να πεθαίνει και δεν τη νοιάζει. Κάτι που σε συλλογικό επίπεδο το ζούμε και στην Ελλάδα (άνθρωποι να πεθαίνουν και κάποιοι να μη νοιάζονται).

Λυπάμαι, όπως θα έπρεπε να λυπούνται όλοι μας για όλους όσοι πραγματικά πεθαίνουν και για όλους όσοι πραγματικά δεν νοιάζονται. Προσωπικά προσπαθώ πάντα να έχω αλλά και να δημιουργώ ενσυναίσθηση μέσα από τη δουλειά μου, γιατί έτσι μόνο θα μπορέσουμε να πιάσουμε ο ένας το χέρι του άλλου.

● Επίσης διαπραγματεύεσαι και το ζήτημα του «δεν είσαι μόνος/μόνη». Αν το να είσαι μόνος/μόνη συνιστά αν όχι ασθένεια, σίγουρα γνώρισμα των σύγχρονων κοινωνιών, πόσο τελικά σημαντικό, ίσως και επαναστατικό, είναι να πει κάποιος «δεν είσαι μόνος/μόνη»;

Συμφωνώ απόλυτα. Το να ζητήσει βοήθεια κάποιος, να μιλήσει για τη μοναξιά του και να πει τη δική του αλήθεια είναι η αυθεντικότητα που όλοι χρειαζόμαστε. Και δυστυχώς σε έναν κόσμο που κλείνεται και εστιάζει κυρίως στις τέλειες στιγμές των άλλων, το να είσαι αυθεντικός είναι η απόλυτη επανάσταση.

● Αυτό φάνηκε μέσα από το ελληνικό MeToo. Μήπως τελικά για ακόμη μία φορά είναι ο καλλιτεχνικός κόσμος που θα δημιουργήσει τη ρωγμή της αλλαγής;

Θεωρώ πως το θέατρο και τα άτομα που το αποτελούν αντικατοπτρίζουν την ευρύτερη κοινωνία και το MeToo έφερε στην επιφάνεια όλες τις παθογένειες του συστήματος. Είναι τεράστια ευλογία για τη χώρα μας ότι όλα αυτά τα άτομα χρησιμοποίησαν τη δύναμή τους για να φέρουν αλλαγή και εύχομαι αυτό να δώσει δύναμη και σε άλλα άτομα από άλλους χώρους για να μιλήσουν και αυτά.

Το πιο σημαντικό απ’ όλα όμως είναι ότι για πρώτη φορά γίνονται ανοιχτά συζητήσεις και αναγνωρίζεται πλέον η κακοποίηση σε κάθε της μορφή. Ετσι μπαίνουν νέα όρια, νέοι κανόνες και δημιουργείται ένα νέο πλαίσιο μέσα στο οποίο η τέχνη, η αναγνωσιμότητα αλλά και οι θέσεις εξουσίας δεν θα μπορούν να γίνονται αφορμή για κακοποίηση.

● Μίλησέ μας λίγο για το Breaking Through The Lens. Τι έχετε καταφέρει, πώς ξεκίνησε, για ποιο λόγο/αφορμή;

Το BTTL είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός για σκηνοθέτιδες, τον οποίο ιδρύσαμε μαζί με άλλες δύο συνεργάτιδες και φίλες μου κατά την περίοδο του κινήματος MeToo. Τη συγκεκριμένη περίοδο υπήρχαν πάρα πολλές συζητήσεις για το πόσο δύσκολο είναι να είσαι εργαζόμενη σε έναν τόσο ανδροκρατούμενο χώρο και να μπορείς να κάνεις όλες τις συζητήσεις και τις συναντήσεις σου σε ασφαλές πλαίσιο.

Θελήσαμε λοιπόν να κάνουμε κάτι πιο στοχευμένο σε δράση και ειδικά στην πιο δύσκολη εκ των συζητήσεων, αυτή της χρηματοδότησης. Τι κάνουμε λοιπόν: επιλέγουμε (μέσα από ψηφοφορία από τρίτους) 10 ταινίες από σκηνοθέτιδες και τις φέρνουμε σε επαφή σε ένα ασφαλές περιβάλλον με χρηματοδότες. Αυτό έχει γίνει ήδη δύο φορές, στο Φεστιβάλ των Κανών και στο TIFF του Τορόντο.

● Είστε ηθοποιός. Τώρα οι παραστάσεις γίνονται διαδικτυακά… Με έναν τουλάχιστον ειρωνικό τρόπο θα μπορούσε να πει κάποιος ότι τον τελευταίο χρόνο (και δεν ξέρω αν τελικά θα υπάρξει ουσιαστική αντιστροφή ακόμη και μετά το τέλος των σκληρών λοκντάουν) μοιάζει σαν να είμαστε όλοι και θεατές και ηθοποιοί σε διαδικτυακές ζωές.

Πράγματι είμαστε όλοι θεατές ενός παγκόσμιου φαινομένου, το οποίο έχει επηρεάσει ήδη σε τεράστιο βαθμό τις ζωές μας και δεν ξέρουμε ακόμα τι επέρχεται. Εύχομαι η πανδημία να γίνει αφορμή για επανεκκίνηση και επαναπροσδιορισμό σε ατομικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο… Οσο για τις διαδικτυακές παραστάσεις, πιστεύω ότι ο κόσμος θα θέλει πάντα να μας βλέπει διά ζώσης, αλλά μέχρι οι συνθήκες να το επιτρέψουν είναι καθήκον όλων μας να κρατήσουμε το θέατρο ζωντανό. Και για να επιβιώσει το θέατρο πρέπει πρώτα να επιβιώσουν οι ηθοποιοί του.