Ενας νέος γύρος διπλωματικής κινητικότητας ανοίγει στην Ε.Ε. ενόψει της συνόδου κορυφής στις 25-26 Μαρτίου, όπου θα εξεταστεί εκ νέου το θέμα των ευρωτουρκικών σχέσεων. Τα σήματα από την Τουρκία εξακολουθούν να είναι διφορούμενα, καθώς από τη μία υπόσχεται μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό, από την άλλη όμως επιμένει στην επιθετική πολιτική της στην περιοχή της Μ. Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου.
Στο επίκεντρο αυτή τη φορά βρίσκεται το Κυπριακό, με την αναγγελία του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Α. Γκουτέρες της άτυπης πενταμερούς στη Γενεύη στις 27-29 Απριλίου. Χθες ο εκπρόσωπος Εξωτερικών της Ε.Ε., Ζ. Μπορέλ, επισκέφθηκε τη Λευκωσία και είχε συναντήσεις με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Αναστασιάδη και τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων Ε. Τατάρ, ενώ τη Δευτέρα θα ακολουθήσει η επίσκεψη της ειδικής απεσταλμένης του ΟΗΕ, Χολ Λουτ.
Το νέο πρόβλημα από πλευράς Τουρκίας και Τατάρ αφορά τη συμμετοχή της Ε.Ε., την οποία απορρίπτει η τουρκική πλευρά. Ωστόσο, όπως επισήμανε σε συνέντευξη στο ΚΥΠΕ ο Ζ. Μπορέλ, «για την Ε.Ε. είναι ύψιστης σημασίας η επίλυση να διασφαλίζει την ακεραιότητα και τις δυνατότητες λήψης αποφάσεων της Ε.Ε. Γι’ αυτόν τον λόγο, όσο πιο γρήγορα η Ε.Ε. μπει και συμμετέχει στη νέα διαδικασία διευθέτησης, τόσο το καλύτερο». Η λύση δύο κρατών που θέλει η Τουρκία με τον Ε. Τατάρ δεν είναι συμβατή με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, ενώ και το ενδεχόμενο συνομοσπονδίας θα δημιουργούσε επίσης ανυπέρβλητα προβλήματα στις ευρωπαϊκές διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Η αξίωση της Αγκυρας να μη συμμετάσχει η Ε.Ε. στην πενταμερή για το Κυπριακό φέρνει και πάλι σε δύσκολη θέση το μπλοκ των χωρών που στοιχίζονται με τη Γερμανία για την προώθηση της θετικής ατζέντας στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Πέραν του θεσμικού ενδιαφέροντος της Ε.Ε. για τον τρόπο εκπροσώπησης της Κύπρου, η τουρκική άρνηση εγείρει ερωτήματα ως προς την ειλικρίνεια των ευρωπαϊκών ανοιγμάτων της κυβέρνησης Ερντογάν, ζήτημα που οδήγησε την καγκελάριο της Γερμανίας Α. Μέρκελ να διαδραματίζει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας.
Χθες είχε νέα επικοινωνία με τον Τ. Ερντογάν, ενώ την προηγουμένη συνομίλησε με τον Ν. Αναστασιάδη, ο οποίος τόνισε ότι «θα πρέπει η Τουρκία να παραμείνει μακράν των προκλήσεων, θα πρέπει να αποφύγει οτιδήποτε μπορεί να επηρεάσει το καθεστώς της Αμμοχώστου και εάν θέλει θετική ατζέντα, να δημιουργήσει εκείνες τις προϋποθέσεις που δεν θα παραγνωρίζει κανένα κράτος-μέλος και όσον αφορά το θέμα των προσφυγικών ροών να λάβει μέτρα έτσι ώστε να ανακοπούν».
Ωστόσο, η Αγκυρα δεν δείχνει έτοιμη να αναλάβει τέτοιες δεσμεύσεις και αν δεν υπάρξει κάποια εντυπωσιακή αλλαγή, τότε δεν αποκλείεται και η επικείμενη σύνοδος κορυφής να μεταθέσει το θέμα των ευρωτουρκικών σχέσεων για επόμενη σύνοδο. Στις δύο προηγούμενες συνόδους, το Βερολίνο είχε μπλοκάρει τη διαδικασία επιβολής κυρώσεων, όμως το ξεμπλοκάρισμα της θετικής ατζέντας μπορεί να αποδειχθεί δυσκολότερη υπόθεση.
Σε Κάιρο και Λευκωσία
Τη Δευτέρα ο υπουργός Εξωτερικών Ν. Δένδιας θα επισκεφθεί την Κύπρο και θα έχει συνάντηση με τον ομόλογό του Ν. Χριστοδουλίδη. Προηγουμένως ο Ελληνας ΥΠΕΞ θα επισκεφθεί το Κάιρο για συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών της Αιγύπτου Σ. Σούκρι, για τα διμερή και περιφερειακά θέματα, και μέσα σε αυτά περιλαμβάνεται η πρόσφατη χάραξη θαλάσσιων οικοπέδων για έρευνα, εκ των οποίων το ένα (W-18) βρίσκεται εκτός ΑΟΖ που έχει οριοθετήσει η Αίγυπτος με την Κύπρο και την Ελλάδα και εφάπτεται με την ΑΟΖ που ανακήρυξε η Τουρκία με τη Λιβύη.
Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει ερωτήματα για τις προθέσεις της Αιγύπτου στο ζήτημα των ΑΟΖ με την Τουρκία, παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση Αλ Σίσι δεν δείχνει ενδιαφέρον στα ανοίγματα του Μ. Τσαβούσογλου. Την περασμένη Τετάρτη το συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών του Αραβικού Συνδέσμου υπό την προεδρία της Αιγύπτου επέκρινε και πάλι την Τουρκία για την επιθετική πολιτική της στην ευρύτερη περιοχή, γεγονός που προκάλεσε χθες την έντονη αντίδραση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών.
Στις 22 Μαρτίου αναμένεται ότι θα διαμορφωθεί μια ξεκάθαρη εικόνα για την πορεία των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας στο συμβούλιο Εξωτερικών της Ε.Ε. (με τη συζήτηση των συμπερασμάτων Μπορέλ) και την επομένη στο συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, όπου θα συμμετάσχει και ο νέος υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Α. Μπλίνκεν. Στο περιθώριο αυτών των συμβουλίων εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί και το πλαίσιο συντονισμού της Ε.Ε. με τις ΗΠΑ έναντι της Τουρκίας.
Η ελληνική θέση, όπως διατυπώθηκε από τον Ν. Δένδια και χθες από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών, Αλ. Παπαϊωάννου, είναι ότι η αξιολόγηση της συμπεριφοράς της Τουρκίας δεν τελειώνει στις 25-26 Μαρτίου στη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. και κατά συνέπεια η Ελλάδα θα επιδιώξει να παραμείνουν στο τραπέζι με τις προτάσεις για τη βελτίωση των σχέσεων και οι κυρώσεις για το ενδεχόμενο υποτροπής. Ως προς το θέμα των διερευνητικών, δεν έχει δοθεί ακόμη απάντηση από την Αγκυρα για την ημερομηνία διεξαγωγής του επόμενου γύρου. Αναμένεται μετά την τουρκική άσκηση «Γαλάζια Πατρίδα», που πρόκειται να ολοκληρωθεί αύριο στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
