Τα προβλήματα που αντιμετώπισε τις προηγούμενες ημέρες το αμερικανικό hedge fund Archegos Capital φαίνεται επί του παρόντος να έχουν περιορισμένης κλίμακας επιπτώσεις στην αγορά. Πλην της μεγάλης πτώσης κάποιων μετοχών (ViacomCBS, Discovery κ.λπ.) στις οποίες είχε θέση και των ζημιών που είχαν κάποιες από τις τράπεζες που συνεργάζονται με αυτό (Nomura, Credit Suisse), ο αντίκτυπος στην αγορά είναι για την ώρα μηδαμινός.
Ωστόσο το μπαμ του Archegos έφερε στο προσκήνιο κάποιες σημαντικές παραμέτρους που διέπουν την τρέχουσα πορεία των κεφαλαιαγορών. Παρά την άνοδο 80%, που σημείωσε στο τελευταίο 12μηνο η Γουόλ Στριτ, το επενδυτικό κοινό πιστεύει ότι η τροχιά αυτή θα συνεχιστεί για καιρό ακόμη λόγω της ανάκαμψης της οικονομίας και των τρισ. των τελευταίων «κορονοπακέτων». Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι το 51% των μη θεσμικών επενδυτών πιστεύει ότι οι μετοχές θα συνεχίσουν να αυξάνονται βραχυπρόθεσμα, πολύ υψηλό ποσοστό σε σχέση με τον ιστορικό μέσο 38%. Γι’ αυτό και οι επενδυτές δείχνουν πρόθυμοι να μοχλεύσουν τις θέσεις τους ρισκάροντας ακόμη πιο πολύ.
Το «κανόνι» του Archegos ήταν παράδειγμα μιας τέτοιου είδους υπερμόχλευσης που όμως πήγε στραβά. Επένδυσε κυρίως σε παράγωγα και πιο συγκεκριμένα σε total return swaps (συμφωνίες ανταλλαγής συνολικής απόδοσης) που επιτρέπουν στους επενδυτές να στοιχηματίζουν σε κινήσεις της τιμής των μετοχών χωρίς να κατέχουν τους υποκείμενους τίτλους. Με περιουσιακά στοιχεία περίπου 10 δισ. δολάρια το Archegos φέρεται να είχε θέσεις που ξεπερνούσαν τα 50 δισ. δολάρια. Η υπερμόχλευση αυτή και η ανάληψη υπερβολικού ρίσκου αποδείχτηκαν καταστροφή όταν οι τιμές των τίτλων υποχώρησαν. Οπως αποδείχτηκαν καταστροφή και για όσους κινήθηκαν αντίστοιχα επενδύοντας αργά στη φούσκα της GameStop και το ράλι του bitcoin και των άλλων κρυπτονομισμάτων.
Κάποιοι παρατηρητές υπογραμμίζουν ότι όλα τα παραπάνω περιστατικά χαρακτηρίζουν την τρέχουσα χρονική περίοδο ως μια εκ των κορυφαίων εκτεταμένης λήψης επενδυτικού ρίσκου στην ιστορία και παραμερισμού των ασφαλιστικών δικλίδων και ελέγχων κινδύνου.
Οι μετοχές αντιπροσωπεύουν πλέον το 50% του συνόλου των περιουσιακών στοιχείων που κατέχουν στις ΗΠΑ νοικοκυριά, αμοιβαία κεφάλαια, συνταξιοδοτικά ταμεία και ξένοι επενδυτές. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό από την κατάρρευση της φούσκας των μετοχών υψηλής τεχνολογίας πριν από 20 χρόνια. Πολλοί επενδυτές μοχλεύουν αυτήν την έκθεσή τους σε μετοχές μέσω των options -δικαιωμάτων προαίρεσης. Ο όγκος συναλλαγών των options μετοχών ήταν πέρυσι κατά 85% υψηλότερος σε σχέση με το 2017.
Τα επτά μεγαλύτερα «κανόνια» των hedge funds
Τα «κανόνια» από τα hedge funds δεν είναι κάτι ασυνήθιστο στον κόσμο των αγορών. Πριν από την κατάρρευση του Archegos Capital, που την περασμένη εβδομάδα δήλωσε αδυναμία στην κάλυψη εγγυήσεων στους λογαριασμούς περιθωρίου, οι εκρήξεις που ακούστηκαν ήταν αρκετές.
■ Σεπτέμβριος 1998: Περίπου έναν χρόνο μετά την ασιατική χρηματοπιστωτική κρίση που γονάτισε τις ακμάζουσες οικονομίες της Ν. Ασίας, αυτή περνά στη Ρωσία γονατίζοντας το διάσημο για τις εκρηκτικές αποδόσεις αλλά και για την υπερμόχλευση κεφαλαίων hedge fund της εποχής Long Therm Capital Management. Στο διοικητικό συμβούλιο του LTCM συμμετείχαν και οι Myron S. Scholes, Robert C. Merton, που βραβεύτηκαν το 1997 με Νόμπελ Οικονομίας για εργασία τους στα παράγωγα χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Το μοντέλο τους ωστόσο απέτυχε να προβλέψει τη ρωσική κρίση χρέους και το LTCM κατέρρευσε υπό το βάρος των τεράστιων ζημιών του. Δεκατέσσερις κορυφαίες τράπεζες και χρηματιστηριακές εταιρείες του κόσμου συνεισέφεραν υπό την εποπτεία της Fed σε πακέτο διάσωσης 3,5 δισ. δολαρίων προκειμένου να αποφευχθεί η επέκταση των ζημιών και το οικονομικό χάος.
■ Σεπτέμβριος 2006: Το Amaranth Advisors LLC, ένα αμερικανικό hedge fund πολλαπλών στρατηγικών, καταρρέει υπό το βάρος ζημιών 6 δισ. δολαρίων από τις θέσεις του στα παράγωγα φυσικού αερίου. Ο «Αμάρανθος» ήταν δημιούργημα του Ελληνοαμερικανού χρηματιστή Νίκολας Μαούνης και στο απόγειο της δόξας τους διαχειριζόταν 9,2 δισ. δολάρια. Οι ζημιές του ήταν οι μεγαλύτερες που είχε καταγράψει έως τότε hedge fund.
■ Ιούλιος 2007: Το Sowood Capital, που διαχειριζόταν αποθεματικά του διάσημου αμερικανικού Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, χάνει περίπου τα μισά από τα συνολικού ύψους 3,5 δισ. δολαρίων κεφάλαιά του, σε διάστημα μικρότερο του μηνός. Αποτελεί ένα από τα πρώτα σημαντικά θύματα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης που ακολούθησε.
■ Δεκέμβριος 2008: Τρεις μήνες μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers αποκαλύπτεται ότι η Bernard L. Madoff Investment Securities LLC, με πορεία 48 ετών, του Μπέρναρντ Μάντοφ -ενός από τους πλέον ευυπόληπτους χρηματιστές της Wall Street και πρώην προέδρου της αγοράς Nasdaq- δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα «αεροπλανάκι». Η μεγαλύτερη ίσως χρηματιστηριακή απάτη στην ιστορία προκαλεί συνολικές ζημιές 65 δισ. δολαρίων στους πελάτες τού Μάντοφ, ο οποίος καταδικάζεται σε…150 χρόνια φυλακή.
■ Οκτώβριος 2009: Το Galleon Group, ένα από τα μεγαλύτερα hedge fund του κόσμου που εστιάζει τις επενδύσεις του σε μετοχές υψηλής τεχνολογίας και εταιρειών υπηρεσιών υγείας, καταρρέει υπό το βάρος ενός τεράστιου σκανδάλου insider trading. Ο ιδρυτής Raj Rajaratnam κατηγορήθηκε ότι ήταν ο δημιουργός του μεγαλύτερου σχήματος εκμετάλλευσης εσωτερικής πληροφόρησης στο οποίο ενεπλάκησαν hedge funds.
■ Νοέμβριος 2013: Ο όμιλος hedge funds SAC Capital Advisors LP, που κάποτε διαχειριζόταν πάνω από 16 δισ. δολάρια και είχε σχεδόν 800 υπαλλήλους, υποχρεώνεται σε κλείσιμο μετά την ομολογία ενοχής σε πέντε κατηγορίες απάτης οι οποίες είχαν σχέση με ένα εκτεταμένο σχήμα εκμετάλλευσης εσωτερικής πληροφόρησης που διήρκεσε πάνω από μία δεκαετία.
■ Ιούνιος 2019: Το βρετανικό Woodford Equity Income Fund του διαχειριστή θρύλου του City, Νιλ Γούντφορντ, αδυνατεί να ανταποκριθεί στα αιτήματα ρευστοποίησης των πελατών του, αναστέλλει πληρωμές και εν τέλει κλείνει οριστικά. Οι ρευστοποιήσεις επιταχύνθηκαν μετά την αποκάλυψη της εκτεταμένης έκθεσης σε μετοχές μη εισηγμένων εταιρειών, οι οποίες είναι δύσκολο να πωληθούν.
