Στις 18 Ιανουαρίου, δύο ημέρες ακριβώς πριν από την ορκωμοσία του Τζο Μπάιντεν ως νέου προέδρου στις ΗΠΑ και δώδεκα ημέρες μετά τη βίαιη εισβολή των οπλισμένων ακροδεξιών οπαδών του απερχόμενου Τραμπ στο Καπιτώλιο -την καρδιά της αμερικανικής δημοκρατίας στην Ουάσινγκτον-, η Αμερική γιόρτασε τα γενέθλια του δολοφονημένου ακτιβιστή και αγωνιστή για τα δικαιώματα της μαύρης κοινότητας Μάρτιν Λούθερ Κινγκ (1929-1968).
Ο βραβευμένος με το Νόμπελ Ειρήνης (1964) Βαπτιστής ιερέας γεννήθηκε στις 15 Ιανουαρίου και καθιερώθηκε το 1983 από τον τότε ρεπουμπλικανό πρόεδρο Ρέιγκαν (1911-2004) ομοσπονδιακή αργία η τρίτη Δευτέρα αυτού του μήνα κάθε έτους, για να τιμώνται η δράση και οι αγώνες του ειρηνιστή πάστορα για τα πολιτικά δικαιώματα των έγχρωμων ανθρώπων σε ολόκληρη την αχανή χώρα.
Αυτήν την ημέρα διάλεξε και το Εθνικό Μουσείο Αφροαμερικάνικης Μουσικής στο Νάσβιλ του Τενεσί να ανοίξει τις πύλες και τις γκαλερί του για να προσφέρει στο πλατύ κοινό συναρπαστικά μαθήματα σε ό,τι αφορά τη μουσική ιστορία της μαύρης κοινότητας στην Αμερική.
Η κορδέλα κόπηκε και το πρώτο μουσείο στις ΗΠΑ, αφιερωμένο στη μουσική των Αφροαμερικάνων είναι πλέον γεγονός. Περιλαμβάνει επτά μόνιμες θεματικές γκαλερί με περισσότερα από 1.500 αντικείμενα εμπνευσμένα, δημιουργημένα ή επηρεασμένα από τον αφροαμερικάνικο πολιτισμό, κατανεμημένα σε ενότητες από την αρχή της εμφάνισης της αμερικάνικης θρησκευτικής μουσικής-gospel, έως το hip-hop και το rhythm and blues. Στο κτίριο υπάρχει επίσης ένα αμφιθέατρο 200 θέσεων και μια μεγάλη γκαλερί που θα φιλοξενεί περιοδικές εκθέσεις.
Οι λάτρεις της μουσικής, λοιπόν, έχουν ακόμα έναν λόγο να επισκεφτούν το Νάσβιλ, την πρωτεύουσα της πολιτείας του Τενεσί, που είναι γνωστή με πολλά προσωνύμια. Λέγεται «Αθήνα του Νότου», καθώς είναι η έδρα 24 εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιδιώκει να συγκρίνεται με την Αθήνα της Ελλάδας και το πνεύμα της, την αρχαία πόλη της μάθησης και της Ακαδημίας του Πλάτωνα.
Από το 1897, μάλιστα, μια πλήρους κλίμακας αντιγραφή του Παρθενώνα βρίσκεται στο Νάσβιλ, με πολλά παραδείγματα κλασικής και νεοκλασικής αρχιτεκτονικής μέσα στην πόλη.
Το προσωνύμιο όμως που είναι και το σημείο αναφοράς της είναι το «Music City», όνομα που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά ο David Cobb, εκφωνητής στο ραδιόφωνο του WSM-AM, κατά τη διάρκεια μιας εκπομπής του 1950 και έκτοτε αναπαράχθηκε μαζικά.
Λέγεται, βέβαια, πως το όνομα χρονολογείται από το 1873, τότε που η βασίλισσα Βικτώρια (1819-1901) του Ηνωμένου Βασιλείου άκουσε τους «Fisk Jubilee Singers» -ένα αφροαμερικάνικο φωνητικό σύνολο αποτελούμενο από φοιτητές του Πανεπιστημίου Fisk που έκανε περιοδείες για τη συγκέντρωση χρημάτων για το κολέγιο- και είπε: «Αυτοί οι νέοι πρέπει σίγουρα να προέρχονται από μια μουσική πόλη».
Επίσης το Νάσβιλ είναι κέντρο ακόμα και στις μέρες μας της μεγάλης μουσικής βιομηχανίας, ειδικά της κάντρι, και διαθέτει αξιόλογες μουσικές σκηνές. Η πόλη μοιάζει με ιερό για τη «λευκή» μουσική, καθώς εδώ συναντάμε το Country Music Hall of Fame and Museum και χώρους αφιερωμένους στους θρύλους, όπως ο Johnny Cash (1932-2003) και ο Willie Nelson (1933).
Αλλά η πόλη ήταν και είναι και ένα τεράστιο κέντρο της αφροαμερικάνικης μουσικής, με μουσικούς όπως οι Ray Charles (1930-2004), Little Richard (1932-2020) και Jimi Hendrix (1942-1970) να είναι από τους πολλούς καλλιτέχνες που ανέπτυξαν βαθιές σχέσεις με το Νάσβιλ.
Η μαύρη μουσική είναι ένας όρος-ομπρέλα που καλύπτει ευρύ φάσμα μουσικής και μουσικών ειδών που αναπτύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό από Αφροαμερικάνους.
Οι λευκοί δουλέμποροι και τα αφεντικά προσπάθησαν να υποτάξουν εντελώς τους Αφρικανούς σκλάβους τους σωματικά, ψυχικά και πνευματικά μέσω βαρβαρότητας και εξευτελιστικών πράξεων. Οι Αφροαμερικανοί χρησιμοποίησαν τη μουσική τους για να αντιμετωπίσουν αυτόν τον απάνθρωπο τρόπο ζωής τους, έτσι δημιουργήθηκε ένας ξεχωριστός μουσικός δρόμος.
Μετά τον αμερικανικό εμφύλιο, οι μαύροι Αμερικανοί αρχίζουν να παίζουν «ευρωπαϊκή» μουσική σε στρατιωτικές μπάντες και ανέπτυξαν ένα νέο στιλ μουσικής που ονομάζεται ραγκτάιμ, που σταδιακά εξελίχθηκε σε τζαζ. Οι καλλιτέχνες συνεισέφεραν τη γνώση της περίπλοκης πολυρρυθμικής δομής του χορού και της λαϊκής μουσικής των λαών σε ολόκληρη τη δυτική και υποσαχάρια Αφρική, όπως είχε εντυπωθεί στην κουλτούρα του ξεριζωμού τους, επηρεάζοντας ευρέως την ανάπτυξη της μουσικής στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και σε όλο τον κόσμο κατά τον 20ό αιώνα.
Τα μοντέρνα είδη των μπλουζ και ραγκτάιμ αναπτύχθηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα με τη συγχώνευση των φωνητικών δομών από τα παραδοσιακά άσματα της δυτικής Αφρικής, φέρνοντας τον πόνο και την αναζήτηση στον πολιτισμό και στην ψυχή του έθνους.
Οι πρώτες ηχογραφήσεις τζαζ και μπλουζ έγιναν τη δεκαετία του 1920. Αφροαμερικανοί μουσικοί ανέπτυξαν συναφή στιλ όπως rhythm and blues, swing και groove μέχρι τη δεκαετία του 1940, ενώ στη δεκαετία του 1960 οι ερμηνευτές της σόουλ είχαν σημαντική επιρροή ακόμα και στους λευκούς τραγουδιστές των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, οι μουσικοί της μαύρης μουσικής ανέπτυξαν τη funk και ήταν πολλές από τις κορυφαίες μουσικές προσωπικότητες στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και του 1970 που δημιουργούσαν πλέον στον χώρο της jazz αλλά και της ριζοσπαστικής rock σκηνής.
Στη δεκαετία του 1970 και του 1980, οι μαύροι καλλιτέχνες έφεραν την επανάσταση καθώς ανέπτυξαν το hip-hop, και στη δεκαετία του 1980 με την επιρροή της disco και του χορού μπήκε στη ζωή μας η μουσική house και η techno. Πολλά από τα σημερινά είδη μουσικής σε ολόκληρη την υφήλιο (R&B, Urban, trap, drill, gangsta rap, mumble rap, latin trap, tidal και άλλα) επηρεάζονται σε υπερθετικό βαθμό από την παραδοσιακή αφροαμερικάνικη μουσική και το ταξίδι της στους πολιτισμούς παγκόσμια.
Το μοναδικό μουσείο στην καρδιά του Νάσβιλ, λοιπόν, έχει έναν σκοπό: να διερευνήσει και να προβάλει την ανάπτυξη της μαύρης μουσικής σε όλη την επικράτεια των ΗΠΑ, ξεκινώντας από τα τραγούδια των Αφρικανών σκλάβων, των spirituals και της μουσικής στους χώρους θρησκευτικής λατρείας έως την ανάπτυξη της τζαζ, τη μουσική διαμαρτυρίας των πολιτικών δικαιωμάτων και την εμφάνιση των σύγχρονων τάσεων του hip-hop. Αντιλαμβανόμαστε όλοι βέβαια τον αναπόσπαστο ρόλο που έπαιξαν και παίζουν οι μαύροι μουσικοί στη διαμόρφωση του ήχου όχι μόνο της Αμερικής αλλά και ολόκληρου του κόσμου.
Μέσα στις υπέροχα διαμορφωμένες αίθουσες του μουσείου συναντάμε τη βασίλισσα του hip-hop Μίσι Ελιοτ (1971), τον πρίγκιπα της σόουλ Μάρβιν Γκέι (1939-1984), την πρώτη κυρία του τραγουδιού Ελα Φιτζέραλντ (1917-1996) και τον καινοτόμο Νατ Κινγκ Κόουλ (1919-1965) που έχουν επηρεάσει όλους τους καλλιτέχνες σε όλα τα είδη μουσικής για πολλές δεκαετίες.
Ας αναλογιστούμε πως χωρίς τον Τσακ Μπέρι (1926-2017) δεν θα υπήρχε Ελβις Πρίσλεϊ (1935-1977), δεν θα υπήρχαν οι Beatles, οι Led Zeppelin, δεν θα υπήρχε ακόμα και η κάντρι χωρίς τον πόνο που έφεραν τα blues, αυτόν τον πόνο που αισθανόμαστε σήμερα καθώς οι ρίμες χτυπάνε ρυθμικά στη ραπ που κατακλύζει την ύπαρξή μας ολόκληρη.
Το προηγούμενο Σάββατο έγραψα για την αφροαμερικάνικη εικαστική δημιουργία και τον μεγάλο βαθμό που επηρέασε την αμερικανική κουλτούρα. Η μαύρη μουσική, όμως, δεν είναι υπερβολή να πούμε πως είναι η ραχοκοκαλιά του μουσικού παγκόσμιου τοπίου μας.
? National Museum of African American Music, Νάσβιλ, Τενεσί
? Μένουμε σπίτι, μένουμε ασφαλείς! Λόγω της πανδημίας ξεναγούμαστε και απολαμβάνουμε διαδικτυακά εκθέσεις και συλλογές στο μουσείο.
