Υπόγειες διεργασίες στην Ε.Ε. για να «σπάσουν» οι πατέντες

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ πριν από λίγες μέρες είχε επικαλεστεί στο άρθρο 122 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ε.Ε. που -σε εξαιρετικά έκτακτες συνθήκες- προβλέπει ακόμη και επίταξη εργοστασίων ή κατάσχεση προϊόντων αν χρειαστεί.

Και πριν από δύο μέρες ο επίτροπος Βιομηχανίας και Εσωτερικής Αγοράς Τιερί Μπρετόν ανακοίνωσε ότι «θα ηγηθεί της προσπάθειας των Βρυξελλών να βοηθήσουν τις κατασκευάστριες εταιρείες εμβολίων να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα στην Ευρώπη».

Η συζήτηση για τις πατέντες των εμβολίων έχει ήδη ξεκινήσει στην Ε.Ε. Χωρίς να το λένε ανοιχτά, οι Βρυξέλλες δέχονται πιέσεις από Ευρωπαίους πολιτικούς -και όχι μόνο- να ζητήσουν από τις φαρμακευτικές εταιρείες τη… συνταγή, προκειμένου να αντισταθμίσουν τις τεράστιες ελλείψεις και καθυστερήσεις στην παροχή των εμβολίων. Και μπορεί να μην είμαστε ακόμα «εκεί», ωστόσο το κλίμα διαμορφώνεται και δεν αποκλείεται σύντομα να μιλάμε για ένα επίσημο αίτημα της Κομισιόν προς τους κατασκευαστές εμβολίων.

«Οχι πια τόσο ιερές»

Ακόμα και το Politico, σε δημοσίευμά του χθες, αναφέρει ότι «οι μεγάλες φαρμακευτικές θεωρούν εδώ και πολλά χρόνια τις χώρες της Ε.Ε. αναμφισβήτητα πιστούς συμμάχους για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στο διεθνές εμπόριο, αφού η Ε.Ε. πάντα στήριζε τις μεγάλες εταιρείες των ΗΠΑ, της Ιαπωνίας και της Ευρώπης απέναντι σε φτωχές χώρες της Αφρικής και της Νότιας Ασίας που από καιρό ήθελαν να παραδοθούν οι πατέντες σημαντικών φαρμάκων σε κατασκευαστές γενοσήμων.

Ωστόσο, η οργή για την αδυναμία των εταιρειών να συνάψουν συμβάσεις εν μέσω της πανδημίας κατά του κορονοϊού οδηγεί και Ευρωπαίους πολιτικούς, από το ιταλικό Κοινοβούλιο έως τον Γερμανό υπουργό Οικονομίας Πίτερ Αλτμάγερ, να υποστηρίζουν, αν και προσεκτικά, ότι οι πατέντες ενδέχεται να μην είναι πλέον τόσο ιερές όσο ήταν κάποτε».

Διευκρινίζοντας, ο επίτροπος Μπρετόν δηλώνει ότι δεν υπάρχει ζήτημα αναδιανομής στις πατέντες, προκειμένου να μη φοβίσει και τις εταιρείες. «Θα σιγουρευτώ ότι θα πάρουν όλα όσα χρειάζονται», είπε, κρατώντας την παραδοσιακά φιλο-επιχειρηματική στάση στήριξης των φαρμακευτικών.

Την ίδια στιγμή, η Ινδία και η Νότια Αφρική πιέζουν για προσωρινή αναστολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν το εμπόριο (TRIPS) για όλα τα ιατρικά προϊόντα που σχετίζονται με τον κορονοϊό, συμπεριλαμβανομένων των εμβολίων και των θεραπειών.

Το αίτημα αντιμετωπίζει σχεδόν καθολική αντιπολίτευση από πλούσιες χώρες του ΠΟΕ, με την Ε.Ε., το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και την Ελβετία να αντιτίθενται σε αυτό. Ωστόσο, υπάρχουν πιθανές ρωγμές μακροπρόθεσμα στην ευρωπαϊκή θέση. Στις αρχές Δεκεμβρίου, το ιταλικό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καλούσε την κυβέρνηση να υποστηρίξει την αναστολή.

Πάντως προς το παρόν, οι διπλωμάτες εκτιμούν ότι οι χώρες που προστατεύουν τις πατέντες είναι απίθανο να αφήσουν την πνευματική ιδιοκτησία τους στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ακόμη και κατά τη διάρκεια της πανδημίας.