Μια εικόνα, 244 λέξεις

Συμπληρώνονται σε λίγες ημέρες 80 χρόνια από τη γέννηση του Ζίγκμαρ Πόλκε (1941 – 2010), του σπουδαίου εικαστικού που με τη δημιουργικότητά του και το μεγάλο έργο που άφησε, θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους Γερμανούς καλλιτέχνες του εικοστού αιώνα.

Οι πρωτοτυπίες του Πόλκε ήταν συνεχείς σε όλη την καριέρα του με ξεχωριστή αυτήν που εγκαινίασε το 1963. Μαζί με τον Γκέρχαρντ Ρίχτερ και λίγους ακόμη εικαστικούς καλλιτέχνες «ίδρυσαν» στο διαιρεμένο Βερολίνο, στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, το ρεύμα του «καπιταλιστικού ρεαλισμού».

Στο ανατολικό μπλοκ μεσουρανούσε ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός ενώ στη Δύση εξαπλωνόταν η Ποπ Αρτ, ρεύματα και τα δύο που απευθύνονταν, όχι διακηρυκτικά αλλά εκ του αποτελέσματος, σε μαζικό κοινό. Οι Πόλκε και Ρίχτερ επεδίωκαν να καταγγείλουν εμμέσως τον λαϊκισμό και των δύο αντιπροτείνοντας μια μείξη τους.

Με θέματα παρμένα από τη μαζική κουλτούρα, παρουσιασμένα όμως με κριτικό πνεύμα και όχι άνευ όρων αποδεκτά ή εξωραϊσμένα αλλά ούτε με έναν διδακτικό – πατερναλιστικό τρόπο οι καλλιτέχνες του καπιταλιστικού ρεαλισμού και κυρίως ο Πόλκε χρησιμοποίησαν μεταξύ άλλων και εικόνες των κόμικς. Πιο γνωστή από αυτές είναι ίσως το εισαγωγικό καρέ από την ιστορία «Supermarkets» των Harvey Kurtzman και Jack Davis, δημοσιευμένη το 1955 στο περιοδικό MAD.

Ο Πόλκε το 1976 ιδιοποιείται αυτή την εικόνα και παρεμβαίνοντας επάνω της, προσθέτει φιγούρες, λέξεις, γραμμές και χρώματα και δημιουργεί τα δικά του «Supermarkets» στο πλαίσιο του καπιταλιστικού ρεαλισμού, σχολιάζοντας τόσο τον καλπάζοντα και ανεξέλεγκτο καπιταλισμό όσο και την αυταπάτη της τάχα ηθικής και πολιτικής αναγκαιότητας και ανωτερότητας του ρεαλισμού.