Η ελπίδα μπαίνει σε… ξηρό πάγο

Καλό… Σεπτέμβρη και βλέπουμε. Τότε αναμένει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ολοκληρωθεί η διανομή των 200 εκατομμυρίων δόσεων του εμβολίου των Pfizer/BioNTech κατά της λοίμωξης Covid-19, όπως δήλωσε χθες εκπρόσωπός της στο Reuters.

Κι αυτό -σημειωτέον- υπό την προϋπόθεση ότι τα πράγματα δεν θα στραβώσουν ακόμα περισσότερο τους επόμενους μήνες, αν ληφθούν υπόψη από τη μια ο αστάθμητος παράγοντας των μεταλλάξεων του κορονοϊού εν μέσω ενός πιθανού τρίτου κύματος της πανδημίας στις αρχές του νέου χρόνου κι από την άλλη τα προβλήματα που ήδη προέκυψαν στους λιγοστούς -λόγω έλλειψης επαρκών ποσοτήτων- πρώτους εμβολιασμούς που ξεκίνησαν πανηγυρικά το Σαββατοκύριακο στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

«Το παρατεταμένο χρονοδιάγραμμα [διανομής], που ήταν άγνωστο προηγουμένως, επιβεβαιώνει ότι το [ευρωπαϊκό] μπλοκ με πληθυσμό 450 εκατομμυρίων θα χρειαστεί εμβόλια από άλλους προμηθευτές για να επιταχύνει τους εμβολιασμούς» έγραφε χαρακτηριστικά το ειδησεογραφικό πρακτορείο.

Καθώς λοιπόν το φιάσκο των λειψών παραγγελιών εμβολίων από την Ε.Ε. αρχίζει πια να αποκαλύπτεται στην πράξη, ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαίωσε (επίσης στο Reuters) πως βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τις Pfizer/BioNTech προκειμένου να συμφωνηθεί η παράδοση επιπλέον 100 εκατομμυρίων δόσεων, όπως προβλέπει σχετική οψιόν του συμβολαίου προαγοράς.

Το μαραθώνιο εγχείρημα μαζικής ανοσοποίησης κατά της Covid-19 θα ενισχυθεί μεν από την έγκριση και του εμβολίου της Moderna (επίσης δύο δόσεων) που αναμένεται στις 6 Ιανουαρίου, αλλά κι εκεί τα κουκιά είναι μετρημένα: η Ε.Ε. έχει παραγγείλει μόνο 80 εκατομμύρια δόσεις, με οψιόν για αγορά άλλων 80 εκατ. Οσο για τα επόμενα στη σειρά; Στην καλύτερη περίπτωση θα πάρουν πράσινο φως μέσα στο πρώτο τετράμηνο του 2021, καθώς εντός αυτού εκτιμά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων πως ενδέχεται να λάβει αιτήσεις για έγκριση αφενός από την AstraZeneca, που συνεργάζεται με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, κι αφετέρου από την Johnson & Johnson. Κοινώς, ζήσε Μάη μου…

Πολλά προβλήματα

Τα παρατράγουδα δεν σταματούν εδώ. Σοβαρές αρρυθμίες εμφανίστηκαν στην εφοδιαστική και δη στην ψυκτική αλυσίδα που αρχίζει από το εργοστάσιο της Pfizer στο Βέλγιο, καθώς το συγκεκριμένο εμβόλιο πρέπει, ως γνωστόν, να φυλάσσεται σε συνθήκες βαθιάς κατάψυξης έως και μείον 80 βαθμών Κελσίου. Αποτέλεσμα να καθυστερήσουν να παραδοθούν παρτίδες εμβολίων στην Ισπανία και σε άλλες εφτά ευρωπαϊκές χώρες, όπως ανακοίνωσε χθες το ισπανικό υπουργείο Υγείας (χωρίς να κατονομάσει τα υπόλοιπα κράτη).

Οι παραδόσεις αναμένεται να γίνουν σήμερα, αφού φαίνεται πως επιλύθηκε το πρόβλημα ελέγχου της θερμοκρασίας που παρουσιάστηκε και στη Γερμανία στις συσκευασίες-ψυγεία, εντός των οποίων μεταφέρονται τα πολύτιμα σκευάσματα. Οι συσκευασίες εμπεριέχουν ξηρό πάγο αλλά και συσκευές γεωεντοπισμού (GPS), ώστε η εταιρεία να μπορεί να παρακολουθεί και, ει δυνατόν, να αντιμετωπίζει στην πορεία τυχόν αντιξοότητες.

Το εν λόγω εμβόλιο μπορεί ωστόσο να αποθηκευτεί έως και πέντε μέρες σε θερμοκρασίες 2-8 βαθμών Κελσίου, αλλά και να παραμείνει έως και δύο ώρες σε θερμοκρασία το πολύ 30 βαθμών Κελσίου πριν από τη χρήση. Εκεί εντοπίστηκε το πρόβλημα σε κάμποσες πόλεις της Γερμανίας, καθώς μέσω των συσκευών GPS διαπιστώθηκε πως περίπου χίλιες δόσεις δεν ήταν επαρκώς κατεψυγμένες.

Γι’ αυτό και αποφασίστηκε τελικά να αχρηστευτούν, παρ’ ότι η BioNTech έχει υποστηρίξει πως το εμβόλιο είναι ακίνδυνο (αλλά ενδεχομένως αναποτελεσματικό) στην περίπτωση που υποστεί θερμοκρασιακές αλλαγές. Οι εταιρείες άλλωστε είναι υπεύθυνες μόνο για την ασφαλή μεταφορά στα κέντρα διανομής, όπου την ευθύνη αναλαμβάνουν πλέον οι τοπικές αρχές.

Πενταπλή δόση

Ουσιαστικά ακίνδυνη θεωρείται και η… υπερβολική δόση εμβολίου (!), εν προκειμένω πενταπλάσια της προβλεπόμενης, που έλαβαν κατά λάθος την Κυριακή οχτώ εργαζόμενοι σε γερμανικό γηροκομείο. Καλού-κακού, πάντως, οι τέσσερις διακομίστηκαν σε νοσοκομείο για παρακολούθηση, έχοντας εμφανίσει συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης.

Για λόγους εξοικονόμησης δε, μετά τις ΗΠΑ και στη Γερμανία οι Αρχές συστήνουν να χρησιμοποιείται η επιπλέον ποσότητα που ενδέχεται να περιέχει κάθε φιαλίδιο, με αποτέλεσμα να βγάζει τελικά έξι και όχι πέντε δόσεις, όπως προβλέπεται. Σε καμία περίπτωση ωστόσο δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται τα υπολείμματα από πολλά φιαλίδια για να συμπληρωθεί μία έξτρα δόση.

Εξακολουθώντας να δέχεται οξεία κριτική για τις μεγάλες ελλείψεις ενός εμβολίου που παρασκευάστηκε εν μέρει από τη γερμανική BioNTech, ο υπουργός Υγείας της Γερμανίας, Γενς Σπαν, προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις τονίζοντας ότι πασχίζει από κοινού με την εταιρεία να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή. «Το ζήτημα είναι πως δεν έχουμε αρκετά εμβόλια διαθέσιμα τις πρώτες εβδομάδες και μήνες.

Οπότε ο μαζικός εμβολιασμός θα αρχίσει πιθανώς τον Μάρτιο ή ακόμα και τον Απρίλιο» κατήγγειλε στην Deutsche Welle ο επιδημιολόγος Τομπίας Κουρτ. Υπήρξαν όμως αιτιάσεις και από την αντίστροφη σκοπιά: Ιταλοί πολιτικοί και επιστήμονες κατηγόρησαν τη Γερμανία πως έλαβε περισσότερες δόσεις από εκείνες που δικαιούται σε πρώτη φάση.

Καθώς η χώρα ξεπερνούσε χθες το μακάβριο ορόσημο των 30.000 νεκρών, το Ινστιτούτο Ρόμπερτ Κοχ ανέφερε πως ευελπιστεί εντός δύο εβδομάδων να ξεκαθαριστεί αν το εμβόλιο των Pfizer/BioNTech είναι αποτελεσματικό και κατά του νέου, σαφώς μολυσματικότερου στελέχους του κορονοϊού που εξαπλώθηκε ραγδαία στη Βρετανία και εμφανίστηκε σε πλείστες άλλες χώρες της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου.

Στη διασπορά του μεταλλαγμένου στελέχους δεν αποκλείεται να οφείλεται το ημερήσιο αρνητικό ρεκόρ άνω των 41.300 κρουσμάτων που κατέγραψε χθες η Βρετανία, μαζί με 357 θανάτους. Από μέρα σε μέρα, η ρυθμιστική αρχή της χώρας αναμένεται να εγκρίνει το εμβόλιο των AstraZeneca/Πανεπιστημίου Οξφόρδης, με επιστήμονες να εμφανίζονται αισιόδοξοι πως θα είναι αποτελεσματικό και κατά του νέου στελέχους. Παρεμφερής μετάλλαξη του ιού -που ίσως προηγήθηκε της βρετανικής- εντοπίστηκε στην Ιταλία, ενώ σε έτερο, επίσης ιδιαιτέρως μεταδοτικό, στέλεχος αποδίδεται η έκρηξη κρουσμάτων στη Νότια Αφρική.