«Εχουμε συμφωνία, τώρα μπορούμε να ξεκινήσουμε την εφαρμογή και την ανοικοδόμηση των οικονομιών μας», ανακοίνωσε χθες το βράδυ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ επιβεβαιώνοντας τη συμφωνία των 27 -άρα την άρση του βέτο Ουγγαρίας και Πολωνίας- για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2021-2017 και το Ταμείο Ανάκαμψης.
Βεβαίως, την ουσιαστική αναγγελία της συμφωνίας την είχε κάνει ήδη από το βράδυ της Τετάρτης ο υπουργός Δικαιοσύνης της Ουγγαρίας (Γιουντίτ Βάργκα), αναρτώντας στο τουίτερ τη λέξη «Victory!» (νίκη). Ως καθ’ ύλην αρμόδιο στέλεχος της ουγγρικής κυβέρνησης είχε προφανώς λάβει τη διαβεβαίωση ότι ο μηχανισμός που συνδέει τις χρηματοδοτήσεις με το κράτος δικαίου θα αδυνατίσει τόσο αποφασιστικά, ώστε να αποκτήσει σχεδόν διακοσμητικό χαρακτήρα. Αυτό άλλωστε είχε υπόψη και ο Βίκτορ Ορμπαν που προσερχόμενος στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες δήλωνε «είμαστε κοντά σε ομοφωνία».
Το συμβιβαστικό σχέδιο που ετοίμασαν οι πρεσβευτές της Ε.Ε. την Τετάρτη προέβλεπε απλώς τη χρονοκαθυστέρηση στην εφαρμογή του μηχανισμού του κράτους δικαίου, ώστε οι δύο χώρες να άρουν τα εμπόδια για το ευρωπαϊκό πακέτο ύψους 1,8 τρισ. ευρώ, το οποίο πλέον διασταυρώνεται με την απόφαση της ΕΚΤ να αυξήσει στα 1,85 τρισ. το έκτακτο πρόγραμμα της αγοράς ομολόγων και να το παρατείνει τουλάχιστον μέχρι τον Μάρτιο του 2022.
Ο συμβιβασμός προβλέπει επίσης, εκτός από το ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα απέχει για ένα απροσδιόριστο διάστημα από την ενεργοποίηση του μηχανισμού, ότι όποιο κράτος θέλει μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για να αμφισβητήσει τη νομιμότητα αυτού του εργαλείου.
Η συμφωνία ορίζει επίσης ότι ο μηχανισμός δεν επηρεάζει πληρωμές που οφείλονται στα κράτη-μέλη βάσει του τρέχοντος δημοσιονομικού πλαισίου, ενώ στο σχέδιο συμπερασμάτων αναφέρεται ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα προσπαθήσει να διαμορφώσει μια κοινή θέση για εφαρμογή του μηχανισμού με δίκαιο τρόπο» σε περίπτωση που μια χώρα που αντιμετωπίζει κυρώσεις για παραβιάσεις των αρχών του κράτους δικαίου.
Στην πράξη είναι πράγματι μια νίκη για την Πολωνία και την Ουγγαρία, αφού ο μηχανισμός για πολλούς μήνες ενδεχομένως και χρόνια θα μείνει ουσιαστικά ανενεργός. Είναι επίσης μια νίκη της Μέρκελ που, κατά τη συνήθη τακτική, πέτυχε έναν συμβιβασμό που κλοτσάει το τενεκεδάκι παρακάτω, μεταθέτοντας μια ακόμη θεσμική κρίση της Ε.Ε. στο μέλλον. Σε ένα χρόνο κατά τον οποίο η ίδια ίσως δεν είναι πια κυρίαρχη στο ευρωπαϊκό προσκήνιο.
