Προς διψήφιο ποσοστό ύφεσης οδεύει η ελληνική οικονομία στο πρώτο τρίμηνο του 2021 λόγω του ολικού παγετού που έχουν προξενήσει σε νευραλγικές δραστηριότητες της αγοράς τα αλυσιδωτά λοκντάουν που εφαρμόζονται σε ολόκληρη τη χώρα και τα οποία δεν περιλαμβάνονταν στον αρχικό σχεδιασμό.
Την ίδια ώρα σε μεγάλη πτώση οδηγείται και η οικονομία της ευρωζώνης, με τους ξένους οίκους να προχωρούν σε εσπευσμένη επί τα χείρω αναθεώρηση των προηγούμενων εκτιμήσεων για ανάπτυξη τους πρώτους μήνες του 2021. Τραπεζικοί κολοσσοί, όπως οι JP Morgan και η UBS προβλέπουν πτώση 0,4% στο ΑΕΠ της ευρωζώνης στο πρώτο τρίμηνο, που θα συμπαρασύρει τις ευρωπαϊκές οικονομίες, μεταξύ των οποίων και την ελληνική.
Μετά και τις επαφές με τα κλιμάκια των θεσμών, που χτένισαν όλα τα μεγέθη του προϋπολογισμού, έβαλαν κάτω τις αβεβαιότητες και ανέλυσαν τους κινδύνους επόμενης μέρας, το σενάριο για βαθιά ύφεση στο πρώτο φετινό τρίμηνο εδραιώνεται και είναι κάτι που θεωρείται πια δεδομένο από το οικονομικό επιτελείο.
Ακόμη και σε ένα υποθετικό σενάριο να υπάρξει ομαλοποίηση το επόμενο διάστημα, που δεν διαφαίνεται ακόμη στον ορίζοντα και είναι ο μεγάλος «άγνωστος χ» για την αγορά, η πτώση στο ΑΕΠ δεν μπορεί να αποφευχθεί. Και αυτό γιατί σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ πέρυσι το ΑΕΠ στο διάστημα Ιανουαρίου-Μαρτίου 2020, που είναι η βάση σύγκρισης, έκλεισε με οριακά θετικό πρόσημο 0,4%. Απαιτούνται λοιπόν άλματα και όχι καραντίνες για να πιάσει η οικονομία ταχύτητες που θα οδηγήσουν το εθνικό προϊόν σε πάνω από 46 δισ. ευρώ, που αποτελεί το ύψος της συνολικής αξίας των τελικών αγαθών και υπηρεσιών για το πρώτο τρίμηνο του 2020.
Χαμηλές πτήσεις
Κομβικό θεωρείται επίσης το πώς έκλεισε η οικονομία τον προηγούμενο χρόνο. Προσώρας, με βάση τα δεδομένα των ασκήσεων που τρέχουν στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, η ύφεση φαίνεται να συγκρατείται στο βάθος του -10,5%, και αν μείνουν έτσι αποτελούν μια μικρή ανάσα αισιοδοξίας μέσα στο μαύρο περιβάλλον των επιπτώσεων από τον κορονοϊό.
Βέβαια τα στοιχεία της ύφεσης για το 2020 θα ανακοινωθούν επισήμως τον Μάρτιο, οπότε υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος μέχρι να οριστικοποιηθούν, αφού στο κάδρο θα πρέπει να ενσωματωθούν τα στοιχεία από τον χριστουγεννιάτικο τζίρο και την επίδραση που είχε το click away.
Στη φάση στην οποία βρισκόμαστε, με τα μέτρα αντιμετώπισης του κορονοϊού, οι προσδοκίες του λιανεμπορίου για ανάκτηση μέρους του χαμένου τζίρου διαψεύδονται ενώ ορατός είναι ο κίνδυνος να χαθεί και η πίτα των χειμερινών εκπτώσεων που είναι μεγαλύτερη και φτάνει τα 4 με 5 δισ. ευρώ – όσο δηλαδή στοιχίζει ένας μήνας καραντίνας στη χώρα. Επιπρόσθετα, σε «απονέκρωση» βρίσκεται ο κλάδος της εστίασης με τα σενάρια να βλέπουν κατεβασμένα ρολά για πολλές εβδομάδες ακόμα.
Το σκηνικό της μεγάλης «θολούρας» που διαμορφώνεται στο ελληνικό στερέωμα ανεβάζει στο κόκκινο την αγωνία στην κυβέρνηση, η οποία μπορεί στον δημόσιο διάλογο να στέλνει μήνυμα -εν όψει και του σχεδιασμού για έξοδο στις αγορές με 20ετές ομόλογο- ότι ο προϋπολογισμός έχει αντοχές και δεν είναι… ταπί, όμως στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.
Η παράταση της κρίσης έχει πλήξει ανεπανόρθωτα τα δημόσια έσοδα λόγω της συρρίκνωσης της κατανάλωσης και της αδυναμίας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους προς το Δημόσιο, τη στιγμή μάλιστα που από τον Μάιο θα αρχίσουν να τρέχουν οι πληρωμές φόρων και ασφαλιστικών εισφορών που έχουν παγώσει λόγω της πανδημίας. Τον Δεκέμβριο η πτώση των εισπράξεων στα κρατικά ταμεία ήταν πρωτοφανής και είναι κάτι το οποίο δεν το περιμένανε στο Γενικό Λογιστήριο, ότι δηλαδή τα φορολογικά έσοδα θα φτάσουν να υποχωρούν σε ποσοστό πάνω από 15% και μάλιστα σε σχέση με τον αναθεωρημένο στόχο του προϋπολογισμού.
Και μόνο το γεγονός αυτό φτάνει για να αλλάξει προς το χειρότερο την εικόνα στο πρωτογενές έλλειμμα μεταβάλλοντας την τελευταία πρόβλεψη για 7,22% του ΑΕΠ ή στα 11,760 δισ. ευρώ το 2020 (σε όρους ενισχυμένης εποπτείας). Την ίδια στιγμή φοροδιαφυγή και πανδημία εκτινάσσουν τις απώλειες ΦΠΑ σε πάνω από 8 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτιμήσεις τις Κομισιόν για την πορεία των φορολογικών εσόδων του 2020.
Η επιδείνωση των μεγεθών του προϋπολογισμού συνεχίζεται και για το 2021. Τα κυβερνητικά μέτρα αντιμετώπισης της πανδημικής κρίσης είναι κάθε μέρα και ένας διαφορετικός πονοκέφαλος για τις υπηρεσίες του ΓΛΚ, που έχουν μπει σε τροχιά δυσμενούς αναθεώρησης των προβλέψεων για το 2021. Οι νέες εκτιμήσεις είναι προσγειωμένες στα νέα ρευστά δεδομένα που έχει διαμορφώσει ο κορονοϊός και αλλάζουν σε σχεδόν καθημερινή βάση.
Οι ανάγκες επέκτασης και στήριξης των κλάδων ανάλογα με τους κραδασμούς είναι πλέον μεγάλες. Είναι ενδεικτικό ότι μόνο ο 5ος και 6ος κύκλος της Επιστρεπτέας θα αφαιρέσουν κοντά στα 2,2 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό, ενώ 1 δισ. ευρώ τον μήνα στοιχίζουν οι αναστολές των συμβάσεων με την αντίστοιχη κάλυψη των ασφαλιστικών τους εισφορών.
Την ίδια ώρα στο υπουργείο Οικονομικών αναγκάζονται υπό την απειλή των μαζικών λουκέτων σε εμπόριο και εστίαση και της έκρηξης της ανεργίας που θα προκαλέσουν να πάρουν αποφάσεις για νέες προσωρινές μειώσεις φόρων που θα «φουσκώνουν» όμως τον δημοσιονομικό λογαριασμό.
Τέτοια μέτρα είναι: η κλιμακωτή μείωση έως και ο μηδενισμός της προκαταβολής φόρου και για το 2021, η παράταση του μειωμένου ΦΠΑ 13% στην εστίαση έως το τέλος του έτους για τη στήριξη των περίπου 100.000 επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον επισιτιστικό κλάδο, η κατάργηση των τεκμηρίων διαβίωσης για ένα έτος, κ.ά.
