Ξεκινώ από το άγχος, την αβεβαιότητα, την αδημονία. Το Μαντείο των Δελφών είναι ο τόπος επιβλητικού φυσικού κάλλους όπου οι αρχαίοι Ελληνες (και όχι μόνο αυτοί) έβρισκαν βοήθεια για την καταπολέμηση του άγχους τους, σε μια ιδιαίτερα πολυτάραχη εποχή, με συνεχείς αβεβαιότητες. Εκεί, ο θεός Απόλλων έδινε δυσερμήνευτες συμβουλές μέσω της ιέρειάς του, της Πυθίας. Το κεντρικό σλόγκαν του μαντείου, το «γνώθι σ’ αυτόν» αποτελούσε από εκείνα τα αρχαία χρόνια τη λυδία λίθο της ψυχοθεραπείας.
Χωρίς τους χρησμούς του μαντείου, η ελληνική κοινωνία εκείνης της εποχής πολύ δύσκολα θα μπορούσε να σηκώσει και να επιλύσει τις εντάσεις που συνεχώς μαζεύονταν, σαν διαρκείς αντιφάσεις, ήδη από την αρχαϊκή εποχή.
Το άγχος και η αγωνία που ήταν διαδεδομένη είναι ουσιαστικά η αγωνία για την έκβαση των διαρκώς νέων (διαμορφούμενων) πιθανοτήτων λογής λογής – ψυχολογικών, αισθητικών, κοινωνικών, πνευματικών κ.ά. Θα πρέπει να θυμόμαστε πως ο Απόλλωνας είναι ο θεός της μορφής, της διαφάνειας, του λόγου και της λογικής, ο θεός του φωτός, ο Ηλιος, ο Φοίβος Απόλλωνας. Ακόμα, είναι ο θεός της ίασης, της θεραπείας, με τον γιο του Ασκληπιό, τον θεό της Ιατρικής.
Η ουσία του μαντείου βρίσκεται στην ερμηνεία του χρησμού και όχι στο ότι δίνει μια πολύ συγκεκριμένη απάντηση στα ερωτήματα που του υποβάλλουν. Οι χρησμοί του ανοίγουν νέους δρόμους ψυχικής πραγματικότητας και φωτίζουν νέα, ανεξερεύνητα κομμάτια του ψυχικού βίου, των ανθρώπων και των κοινωνιών, σαν ερεθίσματα για να κοιτάξουν αυτοί στον εσωτερικό ψυχισμό, στη σοφία και στη διαίσθηση. Βέβαια, αρκετές φορές αυτή η διερεύνηση των νέων δρόμων δεν καρποφορεί – ή, όπως λέει ο Ηράκλειτος, «Τα γαϊδούρια άχυρα θα προτιμούσαν περισσότερο, παρά χρυσάφι».
Στις ημέρες μας, είμαστε μάρτυρες ραγδαίων μετακινήσεων των τεκτονικών πλακών. Και ως εργαλεία πρόγνωσης εφαρμόζουμε τις δημο(σ)κοπήσεις, που αποτελούν εργαλεία απεικόνισης μιας ολοένα μεταβαλλόμενης πραγματικότητας, που χρησιμοποιεί επιστημονικοφανείς και πλαστούς αριθμούς ή παραστάσεις, όπως βλέπουμε στη λεγόμενη ελληνική ιδιωτική (;) τηλεόραση (;). Σε πλήρη αντιδιαστολή με το Μαντείο των Δελφών, που χρησιμοποιούσε χρησμούς.
Οι αδιάκοπες αποτυχίες αυτών των εταιρειών στις προγνώσεις τους υποδεικνύουν μια μεθοδολογία άσχετη με τη σημερινή πραγματικότητα. Σήμερα, οι κοινωνίες πλέον είναι πολυθρυμματισμένες, σαν κρεμμύδια, και η κλασική υπόσχεση του καπιταλισμού ότι οι επόμενες γενιές θα ζουν καλύτερα από τις προηγούμενες έχει την αξία μιας τρύπιας δεκάρας – που βιώνεται καθημερινά από τη γενιά των Millennials και τη γενιά Z. Μήπως πρέπει να αλλάξουν άρδην τις μεθοδολογίες τους, ώστε να γίνουν συμβατές με το σήμερα, ή να ξαναρωτήσουμε το μαντείο, πιθανόν με πολύ καλύτερα αποτελέσματα μέσω χρησμών και όχι ποσοστών;
* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
