Μια καρέκλα της Σύγχρονης τέχνης του Ρασίντ Τζόνσον και μια καρέκλα της Μοντέρνας τέχνης του Βαν Γκογκ.
Η καρέκλα του Ρασίντ Τζόνσον στο Ε.Μ.Σ.Τ.
Ο Ρασίντ Τζόνσον (Rashid Johnson) γενν. 1977, είναι ένας πολύ γνωστός σύγχρονος αμερικανός εικαστικός.
Η σπασμένη καρέκλα (Thrown for Chinua Achebe) έργο του 2005, που εκτίθεται στο Ε.Μ.Σ.Τ. προέκυψε όταν ο δημιουργός της Ρασίντ Τσόνσον διάβασε το βιβλίο του Νιγηριανού συγγραφέα Τσινούα Ατσέμπε, «Τα πάντα γίνονται κομμάτια», βραβείο Booker, 2007.
Το βιβλίο επικεντρώνεται στη δυσκολία του αρχηγού Οκόνκουο, μιας Νιγηριανής φυλής, να δεχτεί τις δομικές – ριζικές αλλαγές, τον εκχριστιανισμό, τον «εκπολιτισμό» και τον εξευρωπαϊσμό της φυλής του. Ο Ρασίντ Τζόνσον, για το έργο του «Η σπασμένη καρέκλα» χρησιμοποιεί τις ομόηχες λέξεις “thrown” και “throne”.
Χρειάζεται σκέψη για να συνδέσεις ένα λογοτεχνικό έργο που σε συνεπήρε, με μια σπασμένη καρέκλα;
Εδώ ας θυμηθούμε το «σπασμένο καράβι» του Γιάννη Σκαρίμπα:
Σπασμένο καράβι να ‘μαι πέρα βαθιά έτσι να ‘μαι με δίχως κατάρτια με δίχως πανιά να κοιμάμαι
Να ‘ν’ αφράτος ο τόπος κι η ακτή νεκρική γύρω γύρω με κουφάρι γειρτό και με πλώρη εκεί που θα γείρω
Να ‘ν’ η θάλασσα άψυχη και τα ψάρια νεκρά έτσι να ‘ναι και τα βράχια κατάπληκτα και τ’ αστέρια μακριά να κοιτάνε
Δίχως χτύπο οι ώρες και οι μέρες θλιβές δίχως χάρη κι έτσι κούφιο κι ακίνητο μες σε νύχτες βουβές το φεγγάρι
Έτσι να ‘μαι καράβι γκρεμισμένο νεκρό έτσι να ‘μαι
σ’ αμμουδιά πεθαμένη και σε κούφιο νερό να κοιμάμαι.
Τα έργα της Μοντέρνας και της Σύγχρονης τέχνης δεν τα «δημιουργούν» μόνο οι καλλιτέχνες αλλά και οι παντοειδείς επιμελητές, ερμηνευτές, ιστορικοί, κριτικοί, εκτιμητές, μουσεία, ιδιοκτήτες αιθουσών τέχνης, οίκοι δημοπρασιών έργων τέχνης, συλλέκτες, φιλότεχνοι,.. οι οποίοι πολλές φορές υπερτονίζουν τα ασήμαντα και άλλες φορές αδιαφορούν για τα σημαντικά. Οι οικονομικοί παράγοντες φαίνεται να έχουν τον πρώτο λόγο.
Η καρέκλα του Βαν Γκογκ, 1888, Εθνική Πινακοθήκη Λονδίνου.
Πόσο δύσκολο είναι να είσαι απλός. Βαν Γκογκ.
Ο Βαν Γκογκ ζωγραφίζει μια ξύλινη καρέκλα, με πλεκτό ψάθινο κάθισμα. Η καρέκλα είναι πάνω σε δάπεδο με κεραμικά πήλινα τετράγωνα πλακάκια. Στο κάθισμα της καρέκλας υπάρχει μια πίπα με διακόσμηση καθώς και μια σακούλα με καπνό.
Το έργο έλκει το βλέμμα σου με το απλό, αλλά κλασικό σχέδιο και με τα Βανγκονγικά φωτεινά και γήινα χρώματά. Αυτό που βλέπεις σε γεμίζει, σου φτάνει και σου παραφτάνει για να κορεσθείς καλλιτεχνικά.
Ένα πλατωνικό ερώτημα (Από την Πολιτεία):
Ο καρεκλάς, που έφτιαξε την καρέκλα ή ο Ρασίντ Τζόνσον που την έσπασε και την συναρμολόγησε εκ νέου και τώρα( στον καιρό της πανδημίας του 2020) την εκθέτει στο Ε.Μ.Σ.Τ. είναι πιο κοντά στην αλήθεια;
Απαιτείται περισσότερη τέχνη για να κατασκευάσεις μια καρέκλα ή μήπως χρειάζεται ακόμα περισσότερη τέχνη για να την κάνεις κομμάτια και να την επανασυνδέσεις;
Ο Βαν Γκογκ που ζωγραφίζει την καρέκλα, κατά τον Πλάτωνα, δεν είναι τόσο κοντά στην «αλήθεια της καρέκλας» όσο ο τέκτων που την έφτιαξε.
Ας θυμηθούμε κάποιες φράσεις του ιδιαίτερου καλλιτέχνη Vincent Van Gogh, 1853-1890.
-Τα ζωγραφικά έργα έχουν δική τους ζωή η οποία πηγάζει από την ψυχή του καλλιτέχνη.
-Όταν κοιμάμαι ονειρεύομαι ότι ζωγραφίζω και όταν ξυπνώ ζωγραφίζω αυτό που ονειρεύτηκα.
-Αν μια φωνή μέσα σου λέει δεν μπορείς να ζωγραφίσεις, τότε πρέπει απαραίτητα να ζωγραφίζεις, γιατί μόνο έτσι η φωνή θα σωπάσει.
-Η τέχνη είναι πίστη που σου επιβάλλει να αγνοήσεις την κοινή γνώμη.
-Αν κάνεις κάτι με τέλειο τρόπο και με το κατανοήσεις πλήρως, αποκτάς αμέσως την κατανόηση και τη γνώση πολλών άλλων πραγμάτων.
– Η νύχτα έχει πιο έντονα και πλούσια χρώματα από τη μέρα.
-Αν αγαπάς τη φύση, θα αισθάνεσαι την ομορφιά παντού.
*Αρχιτέκτων, Ιστορικός Αρχιτεκτονικής, Ιστορικός Τέχνης.
** Αφιερωμένο στον αγαπημένο φίλο ζωγράφο Γιάννη Αδαμάκη που πολλά και ατέλειωτα για την τέχνη μας «βασανίζουν»
