Μπάιντεν και Ρωσία

Ποια τροπή θα πάρουν οι σχέσεις Ουάσινγκτον-Μόσχας με τον Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο;

Σε κάθε περίπτωση δεν τίθεται, όπως στην περίπτωση του Ιράν, ζήτημα εγκατάλειψης της πολιτικής Τραμπ και επιστροφής στις επιλογές Ομπάμα.

Παρά τη μακράς διάρκειας διερεύνηση των καταγγελιών των Δημοκρατικών για διαπλοκή του Τραμπ με το Κρεμλίνο και πέραν κάποιων ρητορικών ανοιγμάτων του Λευκού Οίκου, την τελευταία τετραετία οι σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας παρέμειναν παγωμένες στην ψυχροπολεμική τους κορύφωση της άνοιξης του 2014, όταν μετά την κυβερνητική ανατροπή στο Κίεβο ο Πούτιν προχώρησε στην προσάρτηση της Κριμαίας, με τη Δύση να επιβάλει κυρώσεις, με κορυφαία κίνηση την αποπομπή της Μόσχας από την Ομάδα των Οκτώ (G-8) στην οποία είχε γίνει δεκτή η ΕΣΣΔ του Γκορμπατσόφ τον Ιούλιο του 1990.

Ετσι, το ερώτημα σχετικά με τη στάση της κυβέρνησης Μπάιντεν απέναντι στη Ρωσία είναι αν θα συνεχιστεί η σημερινή ψυχροπολεμική περιχαράκωση των δύο πυρηνικών υπερδυνάμεων σε μια πορεία παράλληλη με την εμβάθυνση της ψυχροπολεμικής καχυποψίας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.

Ο Μπάιντεν και το επιτελείο του μπορεί να έχουν τη βούληση για ταυτόχρονη ανάσχεση της προβολής ισχύος της Ρωσίας και της Κίνας στην πρώην ΕΣΣΔ και στην ευρύτερη περιοχή Ασίας-Ειρηνικού, αντίστοιχα. Εχουν όμως τη δυνατότητα;

Το 1971-72 οι Νίξον-Κίσινγκερ εξομάλυναν τις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα του Μάο και μπόρεσαν στη συνέχεια το 1973 να διαπραγματευτούν από ενισχυμένη θέση με την ΕΣΣΔ του Μπρέζνιεφ.

Μια αντεστραμμένη τριγωνική ισορροπία, με τις ΗΠΑ να προσεγγίζουν τη Ρωσία για να διαπραγματευτούν στη συνέχεια από θέση ισχύος με την Κίνα ήταν μια εναλλακτική προσέγγιση που χρεώθηκε στον Τραμπ χωρίς όμως συνέχεια, με τον ένοικο του Λευκού Οίκου προφανώς να φοβάται ότι θα τροφοδοτηθούν σενάρια συνωμοσίας για διαπλοκή του με το Κρεμλίνο.

Τούτων λεχθέντων, η παρομοίωση των ισορροπιών που είχαν διαμορφωθεί την εποχή του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ Ουάσινγκτον και Μόσχας υπάρχει κίνδυνος να προβάλλει ως μεθοδολογική αυθαιρεσία.

Ο Ψυχρός Πόλεμος ΗΠΑ-ΕΣΣΔ και κατ’ επέκταση Δύσης-Ανατολής, παρά την ιδεολογική του πτυχή ως σύγκρουσης δύο συστημάτων, δεν αμφισβήτησε στην πορεία του ποτέ τη διαίρεση της Ευρώπης όπως αυτή συμφωνήθηκε στη Γιάλτα τον Φεβρουάριο του 1945.

Σήμερα, σχεδόν τριάντα χρόνια μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ από την ομάδα Γέλτσιν, ΗΠΑ και Ρωσία έχουν δύο μετωπικά συγκρουόμενες προσεγγίσεις για τις πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες.

– Για την Ουάσινγκτον πρόκειται για πλήρως ανεξάρτητα κράτη που θα πρέπει να ολοκληρώσουν την απεξάρτησή τους από τη Μόσχα.

– Για τη Μόσχα η πρώην ΕΣΣΔ είναι το πρόσω εξωτερικό, μια περιοχή με ακατάλυτους δεσμούς αλληλεξάρτησης με τη Ρωσία διαχρονικά.

Μέχρι τις αρχές του 18ου αιώνα η Ρωσία ήταν μια περίκλειστη ευρασιατική επικράτεια στις παρυφές της Ευρώπης.

Ο Πέτρος ο Μέγας κατοχύρωσε πρόσβαση στη Βαλτική και στη συνέχεια η Μεγάλη Αικατερίνη διέξοδο στη Μαύρη Θάλασσα και έτσι η Ρωσία ανεδείχθη σε βαρύνουσα συνιστώσα των ευρωπαϊκών συσχετισμών.

Με δυο λόγια, μια εξομάλυνση σήμερα των σχέσεων ΗΠΑ-Ρωσίας μοιάζει να είναι πολύ πιο δύσκολη απ’ ό,τι την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.

Την άνοιξη του 1992 το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΠΑ ανέδειξε ως στρατηγική προτεραιότητα την αποτροπή της όποιας μορφής αυτοκρατορικής παλινόρθωσης της Ρωσίας στην πρώην ΕΣΣΔ.

Την πολιτική αυτή υπηρέτησαν από τότε όλοι οι πρόεδροι και το ίδιο θα πράξει και ο Μπάιντεν.