Ο θεός Απόλλων και ο Παλαιστίνιος ψαράς

Μια ερωτική κομεντί με προέλευση τη Γάζα, έστω και με αρκετές κοινωνικές και πολιτικές αιχμές, δεν είναι ό,τι περιμένει ένας ξεσκολισμένος σινεφίλ από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Και όσο κι αν το εκλεπτυσμένο σουρεαλιστικό χιούμορ του Παλαιστίνιου σκηνοθέτη Ελία Σουλεϊμάν τον έχει κάνει διάσημο στα πέρατα του κόσμου, άλλο να είσαι, όπως αυτός, από τη Ναζαρέτ και να έχεις ζήσει χρόνια στο Παρίσι, και άλλο να είσαι γέννημα θρέμμα της τόσο βασανισμένης Γάζας και να διατηρείς το κέφι σου.

Αυτό ακριβώς είναι οι δίδυμοι Αραμπ και Τάρζαν Νάσερ, που με την ταινία τους «Γάζα, αγάπη μου» κέρδισαν πάρα πολλές καρδιές στην πρόσφατη διαδικτυακή διοργάνωση – κι ας μην πήραν κάποιο βραβείο, ο συναγωνισμός ήταν σκληρός και το επίπεδο υψηλό.

Ο ήρωας των αδελφών Νάσερ είναι ο 65χρονος ψαράς Ισα, ρομαντικός, πεισματάρης, ανυπότακτος και ερωτευμένος με μια όμορφη χήρα, τη Σιχάμ. Αγοράζει κολόνιες, ακούει ιταλικά ερωτικά τραγούδια, ντύνεται-στολίζεται και ετοιμάζεται να την κερδίσει μόνος του, χωρίς προξενιά και άλλα τέτοια πατροπαράδοτα, για τα οποία τον πιέζει η συντηρητική αδελφή του. Και ξαφνικά πιάνει στα δίχτυα του ένα πανέμορφο άγαλμα του θεού Απόλλωνα, με ένα μεγάλο πέος. Τρομοκρατημένος, ο Ισα αρχίζει και μπαινοβγαίνει στη φυλακή, αφού η Χαμάς, όσο κι αν θεωρεί το άγαλμα αμαρτωλό, σχεδιάζει να το βάλει στο χέρι και να το μοσχοπουλήσει.

Ο Ισα και ο κόσμος του, γλυκός, ανθρώπινος, αστείος, ονειροπόλος, είναι μια εικόνα της Γάζας, που δεν έχουμε συχνά την ευκαιρία να δούμε. Επρεπε, οπωσδήποτε, να μιλήσουμε με τους αδελφούς Νάσερ, που ήδη έχουν αρχίσει να κάνουν αίσθηση στο δίκτυο των διεθνών φεστιβάλ. Αστραπιαία απάντησε στις λίγες ερωτήσεις μας ο Αραμπ, χρησιμοποιώντας, βέβαια, την αντωνυμία «εμείς». Οι δύο αδελφοί τα κάνουν όλα μαζί, σενάριο και σκηνοθεσία.

• Με τι υλικά φτιάξατε τον Ισα σας; Εχετε συναντήσει πολλούς τέτοιους ζωηρούς ανθρώπους στη Γάζα, με δίψα για ζωή;

Ο Ισα ο ψαράς είναι μια σύνοψη πολλών απλών ανδρών στη Γάζα, που έχουν όνειρα και φιλοδοξίες και προσπαθούν να τα πετύχουν. Δεν θέλουν πολέμους και αντίποινα, μόνο να ζουν με ειρήνη και αγάπη. Ο χαρακτήρας του Ισα είναι σε μεγάλο βαθμό βασισμένος και στον πατέρα μας, έναν δυνατό, ρομαντικό, αυτοδημιούργητο άνδρα, που πίστευε στην ειρήνη και την αγάπη. Αλλά τελικά οι λεπτομέρειες της προσωπικότητάς του βγήκαν όλες μέσα από μας τους δύο. Οταν ολοκληρώσαμε την ταινία συνειδητοποιήσαμε ότι ο Ισα μάς μοιάζει καταπληκτικά σε όλα!

• Το τόσο πρωτότυπο εύρημα με το αρχαίο άγαλμα που ψαρεύει ο Ισα απογειώνοντας την ταινία, πώς σας ήρθε;

Μα, αυτό ακριβώς γέννησε όλη την ταινία. Η πρώτη φορά που σκεφτήκαμε να τη γυρίσουμε, η πρώτη γραμμή που γράψαμε γι’ αυτήν, ήταν όταν ακούσαμε την ιστορία ενός ψαρά, που βρήκε το 2013 ένα αυθεντικό άγαλμα του θεού Απόλλωνα στα νερά της Γάζας και η κυβέρνηση το κατάσχεσε. Γύρω από το άγαλμα αποφασίσαμε να αναπτύξουμε την ερωτική ιστορία της ταινίας. Ετσι, ο Απόλλων, ο θεός της αγάπης, της μουσικής, της ομορφιάς, της ποίησης, βγαίνει από τη θάλασσα και συναντά τον Ισα, έναν απλό ψαρά, που έχει όλα τα χαρακτηριστικά του θεού, αλλά θεός δεν είναι.

• Οι εικόνες σας από τη Γάζα καταρρίπτουν πολλά στερεότυπα που ίσως έχουμε. Ας πούμε για τις γυναίκες. Ολα τα σπίτια παρακολουθούν με μανία σαπουνόπερες (τουρκικές ή από άλλες, αραβικές χώρες), με γυναίκες χωρίς μαντίλα, που ζουν σπαραξικάρδιους έρωτες και πάθη. Η κόρη τής Σιχάμ είναι μια μοντέρνα διαζευγμένη κοπέλα, που προκαλεί σχόλια.

Η κοινωνία της Γάζας είναι ποικιλόμορφη, πέρα από όλα τα κλισέ που κυριαρχούν κυρίως γύρω από τις γυναίκες. Τις συρρικνώνουν σε ένα και μόνο πράγμα: ότι φοράνε μαντίλα. Ε, λοιπόν, δεν είναι αλήθεια. Οι γυναίκες στη Γάζα είναι δυνατές, τα βγάζουν πέρα στη ζωή με θάρρος. Και δεν έχουν ανάγκη από καμιά ετεροαναφορά και προστασία.

• Είναι δυνατόν να σπουδάσει κανείς σινεμά στη Γάζα; Εσείς πώς αποφασίσατε να γίνετε σκηνοθέτες;

Οχι, δεν υπάρχει τρόπος να σπουδάσεις σινεμά. Εμείς σπουδάσαμε ζωγραφική στο Πανεπιστήμιο Αλ Ακσα της Γάζας και μετά στραφήκαμε στο σινεμά και αρχίσαμε να γυρίζουμε ταινίες μικρού μήκους. Ακόμα σαν μαθητές νιώθουμε, ακόμα προσπαθούμε να μάθουμε πώς γυρίζεται μια καλή ταινία. Ο κινηματογράφος ήταν, βλέπετε, το παιδικό μας όνειρο και έπρεπε να δουλέψουμε σκληρά για να το κάνουμε πραγματικότητα.

• Το «Γάζα, αγάπη μου» έχει στοιχεία κομεντί. Αυτό το είδος σινεμά σάς τραβάει;

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ένα μόνο είδος σινεμά που αγαπάμε. Εχουμε δει και εξακολουθούμε να βλέπουμε τα πάντα για να ωριμάσουμε και να βεβαιωθούμε για το τι θέλουμε να κάνουμε. Αν θέλετε, όμως, μία μόνο ταινία, που μας έχει περισσότερο επηρεάσει και εμπνεύσει, είναι η «Νοσταλγία» του Αντρέι Ταρκόφσκι.

• Νιώθετε ότι είστε εντελώς ελεύθεροι να κάνετε το σινεμά που θέλετε στην πατρίδα σας;

Οχι ακόμα. Πουθενά στη Μέση Ανατολή δεν υπάρχει αυτή η ελευθερία. Ελπίζουμε ότι πολύ γρήγορα θα την κατακτήσουμε, ειδικά στην Παλαιστίνη.

• Ελπίζετε και στην ειρήνη με το Ισραήλ, στη δημιουργία επιτέλους ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους;

Πιστεύουμε ότι η ισραηλινή κατοχή έχει ανατινάξει όλους τους δρόμους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ειρήνη. Αυτό είναι και το παλιό σχέδιο του Ισραήλ, να εγκαθιδρύσει ένα ισραηλινό κράτος στη γη των Παλαιστινίων, να τους εκδιώξει και να τους διαμοιράσει σε διάφορες άλλες χώρες με τις ευλογίες μερικών αραβικών κρατών και των ΗΠΑ. Ετσι θα τελείωνε οριστικά αυτό που λέμε σήμερα «παλαιστινιακό ζήτημα». Δυστυχώς, αυτό το σχέδιο βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη.

• Το «Γάζα, αγάπη μου» είναι συμπαραγωγή με Γαλλία, Γερμανία, Πορτογαλία, Κατάρ. Φαντάζει, όμως, μεγάλη περιπέτεια.

Ναι, από την πρώτη στιγμή ήταν μια τεράστια και δύσκολη περιπέτεια για μας από κάθε άποψη. Μας έμαθε όμως πολλά.