Συνθήκες εξόντωσης, όχι διαβίωσης

Πρόσφυγες μέσα στους… πρόσφυγες. Δεν είναι πλεονασμός ή υπερβολή, αφού στην προσφυγική δομή των Διαβατών λειτουργεί μια παράλληλη, παντελώς αφιλόξενη «δομή», ένας καταυλισμός φτηνών σκηνών μέσα στις οποίες καλούνται να ξεχειμωνιάσουν περί τους 300 με 400 ανθρώπους, ανάλογα με τα προσφυγικά ρεύματα.

Οι «Αθλιοι» των Διαβατών χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Πρώτα οι πλέον απελπισμένοι, οικογένειες Αφγανών κυρίως που πέρασαν από τη Μόρια, πήραν άσυλο, κατέφυγαν στην πλατεία Βικτωρίας της Αθήνας, εκδιώχθηκαν και βρέθηκαν ανέστιοι στη Θεσσαλονίκη ελπίζοντας σε μια καλύτερη μέρα. Βρίσκονται σε 14 σκηνές, σιτίζονται από τον στρατό, αν και υπάρχουν πολλά παράπονα κυρίως γιατί δεν υπάρχει τροφή για τα παιδιά τους.

Υστερα είναι όσοι έχουν περάσει από τον Εβρο, έχουν καταγραφεί, έχουν υποβάλει αίτημα ασύλου, περιμένουν τη συνέντευξη στο skype και δεν έχουν πού να γείρουν το κεφάλι. Η τρίτη κατηγορία αφορά νεαρά κυρίως άτομα, τα οποία βρίσκονται σε μια αδιάκοπη προσπάθεια να περάσουν τα σύνορα προς την Ευρώπη, άτομα που προσπάθησαν αλλά απέτυχαν, που συνεχίζουν να ελπίζουν ότι θα τα καταφέρουν με τη βοήθεια διακινητών και που στα Διαβατά βρίσκουν ένα σημείο αναφοράς με σχετική ασφάλεια.

Η σχετικότητα έχει να κάνει κυρίως με το γεγονός ότι οι αστυνομικοί έλεγχοι είναι συχνοί και όσοι βρίσκονται έξω από τις διαδικασίες καταγραφής πολλές φορές έχει καταγγελθεί ότι γίνονται θύματα επαναπροωθήσεων με διαδικασίες που δεν υπάγονται σε κανέναν νομικό ή ανθρωπιστικό κανόνα.

Οι φωτογραφίες που δημοσιεύουμε δείχνουν μέρος της αθλιότητας μέσα στην οποία ζουν όσοι βρίσκονται στη δεύτερη και την τρίτη κατηγορία. Η είσοδος του χειμώνα έκανε τη διαβίωσή τους αφόρητη, καθώς οι σκηνές δεν έχουν φυσικά σύνδεση με το ρεύμα ή οποιαδήποτε άλλη δυνατότητα θέρμανσης, υπάρχουν αναφορές για ανθρώπους που κοιμούνται κάτω από τους οικίσκους, στους οποίους διαμένουν οι τυπικά τακτοποιημένοι πρόσφυγες, οπότε στους σκηνίτες δεν μένει άλλη επιλογή παρά να πάρουν το ρίσκο με το άναμμα φωτιάς.

Εθελοντές και ακτιβιστές δίνουν σκηνές, μουσαμάδες, είδη υγιεινής και μερικές φορές τρόφιμα, αν και η σίτισή τους καλύπτεται από συσσίτια οργανώσεων στη Θεσσαλονίκη. Κυρίως όμως καταγράφεται μεγάλη έλλειψη φαρμάκων που τους είναι απαραίτητα.

Αφγανοί πρόσφυγες που συναντήσαμε σε συσσίτιο μας μίλησαν με δραματικούς τόνους, ένας τονίζοντας πως «χάσαμε τα πάντα από τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν και τώρα είμαστε εδώ χωρίς καμία προστασία και στήριξη, ζούμε σε χειροποίητες σκηνές χωρίς νερό, χωρίς θέρμανση τη νύχτα». Ενας άλλος προσθέτει πως «θέλω να πάω για δουλειά, να κερδίσω τα χρήματά μου για να στηρίξω τα παιδιά μου, να αγοράσω τρόφιμα και λαχανικά, αλλά δυστυχώς κάθε μέρα που ξημερώνει είναι χειρότερη από την προηγούμενη». Οπως μας είπαν, φοβούνται επιπλέον διότι η έξοδος και η επιστροφή στη δομή δεν είναι εύκολες, αλλά δεν μπορούν να βρουν φαγητό παρά μόνο στη Θεσσαλονίκη και αναρωτιούνται: «Κάνουν σαν να μας φοβούνται, τι φοβούνται από εμάς;».