Συντριπτική ήττα των Αρμενίων

Χρειάστηκαν ενάμισης μήνας πολύνεκρων συγκρούσεων, τρεις «τρύπιες» ανθρωπιστικές εκεχειρίες, ένα τηλεφώνημα των προέδρων Ρωσίας και Τουρκίας, η ταχεία προέλαση των αζερικών δυνάμεων και η προχθεσινή «κατά λάθος» κατάρριψη του ρωσικού στρατιωτικού ελικοπτέρου από τις δυνάμεις του Μπακού -εντός του εναέριου χώρου της Αρμενίας- μέχρι να σιγήσουν τα όπλα στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Οι μεγάλοι, μοναδικοί χαμένοι από τη συμφωνία που υπεγράφη αιφνιδιαστικά χθες τα ξημερώματα από τη Μόσχα, το Μπακού και το Γερεβάν είναι αναμφίβολα οι Αρμένιοι. Σε αυτή τη μάχη υπολόγισαν λάθος τελικά και χωρίς τον Ρώσο «ξενοδόχο», που όλον αυτόν τον καιρό είχε επιλέξει τη θέση του ουδέτερου παρατηρητή.

Μπορεί εξάλλου η Μόσχα να διατηρεί στρατιωτική βάση στα αρμενικά εδάφη και να έχει υπογράψει με το Γερεβάν στρατιωτικό σύμφωνο συνεργασίας και αμοιβαίας αρωγής. Διατηρεί, ωστόσο, εξαιρετικές πια σχέσεις και με τον τοπικό δορυφόρο της Τουρκίας, το μουσουλμανικό Αζερμπαϊτζάν.

Κάπως έτσι, λοιπόν, οι ηγεσίες στο Στεπανακέρτ και στο Γερεβάν έχασαν πολλά. Και σε εδάφη που κατείχαν από τον πόλεμο της δεκαετίας του ’90, αλλά και σε νομιμοποίηση, όπως ήδη καταδεικνύουν οι οργισμένες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν στο Γερεβάν. Στην πλέον δύσκολη θέση δείχνει να βρίσκεται ο Αρμένιος πρωθυπουργός, Νικόλ Πασαριάν, που ούτως ή άλλως θεωρούνταν πολύ φιλοευρωπαϊστής για τα γούστα του Κρεμλίνου…

Κερδισμένοι -και όχι μόνον αυτοί- είναι οι Αζέροι. Με την ενεργό στήριξη των Τούρκων και των Σύρων μισθοφόρων τους -που λειτουργούν, αποδεδειγμένα πια, ως αναπόσπαστο κομμάτι της πολεμικής μηχανής της Αγκυρας- το Μπακού κατάφερε να πάρει πίσω σημαντικά εδάφη, κυρίως νότια του αυτονομιστικού θύλακα, αλλά και στον Νότο του ίδιου του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Για την ακρίβεια, το Μπακού θα ήταν απολύτως κερδισμένο, εάν η χθεσινή συμφωνία δεν έβαζε «πάγο» στην ακάθεκτη πια προέλαση των δυνάμεών του, με την καταλυτική συνδρομή των τουρκικής και ισραηλινής κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), που άλλαξαν άρδην τους όρους του πολέμου.

Ομως, ο πιο κερδισμένος είναι η Τουρκία, καθώς -με την αζερική «βούλα» και με τη ρωσική συναίνεση- βάζει «μπότα» στον νότιο Καύκασο, υπό τον «μανδύα» της ειρηνευτικής αποστολής. Οχι εντός των ορίων του Ναγκόρνο Καραμπάχ -όπως έσπευσε να διευκρινίσει το Κρεμλίνο- αλλά μάλλον κάπου στην περίμετρο, με συμμετοχή Τούρκων σε ένα «κέντρο επόπτευσης της εκεχειρίας», οι ακριβείς λεπτομέρειες λειτουργίας και η τοποθεσία του οποίου αποτελούν ακόμη αντικείμενο συζήτησης και ξεχωριστών συμφωνιών…

Κυρίαρχος πάντως του «παιχνιδιού» ήταν και παραμένει η Ρωσία. Ηδη αναπτύσσει 1.960 στρατιώτες της ως ειρηνευτική δύναμη στα νέα πια σημεία επαφής Αρμενίων και Αζέρων. Μια 5ετής αποστολή, που θα περιλαμβάνει και τη διατήρηση ανοιχτού και προστατευόμενου του οδικού διαδρόμου μεταξύ της Αρμενίας και του Ναγκόρνο Καραμπάχ.

Με τη χθεσινή συμφωνία, λοιπόν, που φέρει την προσωπική σφραγίδα του, ο Ρώσος πρόεδρος πετυχαίνει χωρίς να ρίξει ούτε έναν «σμπάρο» πάρα πολλά «τρυγόνια». Σώζοντας στο παρά ένα το Ναγκόρνο Καραμπάχ -όπου οι Αζέροι προήλασαν με την ανοχή της Μόσχας- ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπενθυμίζει στους Αρμενίους ποιος κάνει κουμάντο στον Καύκασο, σε μια επίδειξη γεωπολιτικής ωμότητας, που πλέον δεν χωρά συναισθηματισμούς ιστορικών αναφορών και θρησκευτικής συνάφειας.

Παράλληλα, διατηρεί στη ρωσική σφαίρα επιρροής το πετρελαιοπαραγωγό Αζερμπαϊτζάν και τη λυκοσύμμαχο Τουρκία, με την οποία εφαρμόζει μια νέα εκδοχή του μοντέλου συνδιαχείρισης κρίσεων, στο πρότυπο της Συρίας και της Λιβύης. Αυτό που μένει ακόμη να φανεί είναι εάν και πώς θα επαληθευτεί η δήλωση του Ρώσου προέδρου πως «οι επιτευχθείσες συμφωνίες θα δημιουργήσουν τις αναγκαίες συνθήκες για μια μακροχρόνια και πλήρη διευθέτηση της κρίσης».