Σχέδια επιβίωσης από νέα «κόκκινα» δάνεια προετοιμάζουν οι τράπεζες

Σε αναβρασμό και αυξημένη ετοιμότητα είναι εδώ και εβδομάδες τα τραπεζικά επιτελεία καθώς τα επιδημιολογικά δεδομένα –τα οποία παρακολουθούν με ευλάβεια από την περασμένη άνοιξη– και οι προβλέψεις διεθνών οίκων αλλά και της ΕΚΤ έκαναν σαφές ότι το σενάριο σημαντικής ανάκαμψης των οικονομιών της ευρωζώνης το 2021, που θα κάλυπτε σε μεγάλο βαθμό τις επιπτώσεις του πρώτου lockdown, μάλλον συνιστά όνειρο… χειμερινής νυκτός.

Αν και είναι νωρίς για εκτιμήσεις –που ούτως ή άλλως είναι παρακινδυνευμένες λόγω Covid 19–, o κίνδυνος δημιουργίας νέων «κόκκινων» δανείων, ύψους 10 δισ. ευρώ, είναι ορατός και οι σχεδιασμοί των τραπεζών για σταδιακή επιστροφή στην… κανονικότητα πληρωμής -με μικρότερες δόσεις- από τις αρχές του 2021 αρχίζουν να ακυρώνονται.

Και ενώ το μορατόριουμ (αναστολή πληρωμής των δόσεων) λήγει για χιλιάδες δανειολήπτες (φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις) στο τέλος του έτους, καθώς φαίνεται πάμε για παράταση, άγνωστης διάρκειας. Πάντως, στο πρώτο κύμα της πανδημίας σε μορατόριουμ εντάχθηκαν δάνεια ύψους 20 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 21% του χαρτοφυλακίου ενήμερων δανείων. Σημειώνεται ότι ένα μεγάλο ποσοστό δανειοληπτών δεν ζήτησε αναστολή πληρωμής είτε γιατί δεν το χρειαζόταν, είτε για να μην επιβαρυνθεί μετά τη λήξη του μορατόριουμ, μια και οι μήνες αναστολής είναι έντοκοι. Τώρα όμως αναμένεται αύξηση της ζήτησης για «πάγωμα» γιατί τα δύσκολα είναι μπροστά.

«Εκτιμούμε πως οι νέοι περιορισμοί θα διαρκέσουν για τρεις μήνες προτού αρχίσουν σταδιακά να αίρονται τον Φεβρουάριο», ανέφεραν σε email με τις δυσοίωνες εκτιμήσεις για την οικονομία της Ευρώπης οικονομολόγοι της Goldman Sachs στις αρχές της εβδομάδας.

Η Goldman Sachs περιέκοψε τις εκτιμήσεις της για την οικονομία της Ευρώπης στο 4ο τρίμηνο καθώς η αύξηση των κρουσμάτων οδήγησε τις μεγάλες χώρες να ανακοινώσουν μερικό ή εθνικό lockdown. Ειδικότερα, αναμένει ότι το πραγματικό ΑΕΠ της ευρωζώνης θα συρρικνωθεί κατά 2,3% το δ’ τρίμηνο, σε μια κατακόρυφη περικοπή των εκτιμήσεων έναντι αρχικής εκτίμησης για ανάπτυξη 2,2%.

Σε πρόσφατη έκθεσή της η DBRS Ratings αναφέρει ότι 45 ευρωπαϊκές τράπεζες ανέστειλαν μέχρι τον περασμένο Ιούνιο τις δόσεις δανείων, ύψους 851 δισ. δολαρίων, με Πορτογαλία και Ιρλανδία να κατέχουν την πρωτιά καθώς «πάγωσαν» το 21,5% και το 13,4% αντίστοιχα των συνολικών ακαθάριστων δανείων.

Σε αυτό το εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον, ο μεγαλύτερος εφιάλτης για τις τράπεζες του ευρωσυστήματος είναι τα «κόκκινα» δάνεια, με τον επικεφαλής του εποπτικού βραχίονα της ΕΚΤ (SSM), Αντρέα Ενρία, να εκτιμά ότι θα φτάσουν το 1,4 τρισ. ευρώ, πολύ πάνω από τα επίπεδα των προηγούμενων χρηματοπιστωτικών και κρατικών κρίσεων.

Αν και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχει διατηρηθεί μέχρι στιγμής, η επίπτωση της πανδημίας δεν έχει εμφανιστεί ακόμα στους ισολογισμούς, υπογραμμίζει ο Ενρία, και καλεί τις τράπεζες να αντιδράσουν άμεσα.

«Οι τράπεζες πρέπει να διαχωρίσουν προληπτικά τους βιώσιμους προβληματικούς πελάτες από τους μη βιώσιμους, με τη χρήση πρακτικών εξειδικευμένης αναδιάρθρωσης χρέους και ανάληψης δανειοδοτήσεων» είπε ο επικεφαλής του SSM σε παρέμβασή του στη διάσκεψη Handelsblatt European Banking Regulation.

Και μπορεί Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη να συζητούν και να επεξεργάζονται σχέδια για τη συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος που κινδυνεύει να γίνει συστημικό (π.χ. δίκτυο εθνικών bad banks), ωστόσο επειδή τα κέντρα λήψης αποφάσεων -κυρίως στις Βρυξέλλες και στο Βερολίνο- δεν έχουν επιδείξει μέχρι σήμερα τα απαιτούμενα γρήγορα αντανακλαστικά, οι ευρωπαϊκές τράπεζες καλούνται να χαράξουν στρατηγική συγκράτησης των «κόκκινων» δανείων αξιοποιώντας τη χαλάρωση των εποπτικών κανόνων και τα υφιστάμενα εργαλεία: δηλαδή το μορατόριουμ (αναστολή πληρωμών δανείων) και προγράμματα όπως το «Γέφυρα» στην Ελλάδα, το οποίο επιδοτεί για 9 μήνες τις δόσεις δανείων που είναι συνδεδεμένα με την πρώτη κατοικία.