Τσαβούσογλου: «Ιερή» η συμφωνία στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ

Ιερή χαρακτήρισε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών τη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ, την επιτήρηση της οποίας εκτός από ρωσικές δυνάμεις αναμένεται να αναλάβουν και τουρκικές σύμφωνα με τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν.

«Το αδελφικό Αζερμπαϊτζάν πέτυχε ένα σημαντικό κέρδος στο πεδίο της μάχης και στο τραπέζι. Συγχαίρω ειλικρινά αυτήν την ιερή επιτυχία», δήλωσε μέσω Twitter ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου. «Θα συνεχίσουμε να είμαστε ένα έθνος, ένα πνεύμα με τους Αζέρους αδελφούς μας», πρόσθεσε.

Ακολούθως, εξαπολύοντας επίθεση κατά του Γερεβάν ο Μ. Τσαβούσογλου υποστήριξε ότι σε κάθε προσπάθεια για κατάπαυση του πυρός «το Αζερμπαϊτζάν έδειχνε ότι είναι υπέρ της εκεχειρίας και της πολιτικής λύσης. Αλλά κάθε φορά ήταν η Αρμενία που παραβίαζε την εκεχειρία. Ηταν η Αρμενία που ήθελε πόλεμο και ήθελε να συνεχιστεί η σύγκρουση. Η Αρμενία πλήρωσε το τίμημα. [Το Αζερμπαϊτζάν] πήρε τα εδάφη από την κατοχή της Αρμενίας ένα-ένα. Στο τέλος ο [Αρμένιος πρωθυπουργός] Πασινιάν και η Αρμενία αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν», σχολίασε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας.

Υπενθυμίζοντας ότι η εκεχειρία φέρει την υπογραφή τριών χωρών, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι «τώρα το ερώτημα είναι πώς θα ελεγχθεί αυτή η εκεχειρία. Οι διαπραγματευσεις γι αυτό το θέμα συνεχίζονται… Είναι μεγάλο επίτευγμα για το Αζερμπαϊτζάν να πάρει πίσω τα εδάφη του που ήταν υπό κατοχή επί 30 χρόνια».

Δίνοντας έμφαση στην υποστήριξη που είχε το Μπακού από την Άγκυρα, ο Τσαβούσογλου έδειξε ποιος είναι ο στόχος της τουρκικής κυβέρνησης: «Θα προχωρήσουμε την επόμενη διαδικασία μαζί. Ελπίζω και επι τόπου [στο πεδίο των συγκρούσεων] και στο τραπέζι των [διαπραγματεύσεων]. Και θα σας ενημερώσουμε»

Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ωστόσο πως δεν υπάρχει συμφωνία για την ανάπτυξη τουρκικών ειρηνευτικών δυνάμεων στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε πως το κέντρο παρακολούθησης της κατάπαυσης του πυρός, το οποίο θα βρίσκεται έξω από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, αποτελεί αντικείμενο μιας χωριστής συμφωνίας. Ήδη πάντως στην περιοχή η Ρωσία άρχισε σήμερα να αναπτύσσει περίπου 2.000 στρατιώτες .

Για το θέμα συνομίλησαν σήμερα ο Μ.  Τσαβούσογλου και ο Ρώσος ομόλογός του Σεργκέι Λαβρόφ, δήλωσε η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών στον ραδιοσταθμό Ηχώ της Μόσχας.

Ποιος ο ρόλος της Τουρκίας στη σύγκρουση και ποιοι οι σκοποί της 

Η Τουρκία έχει στενούς δεσμούς με το Αζερμπαϊτζάν και θέλει μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά το ενδιαφέρον της Άγκυρας υπερβαίνει την αδελφική αγάπη.

Από τα τέλη Σεπτεμβρίου το ΝΑΤΟ, οι ΗΠΑ, η Ρωσία και το Ιράν έκαναν επανειλημμένες εκκλήσεις για κατάπαυση του πυρός. Το ίδιο έπραξε και η Τουρκία, αλλά σε διαφορετικό τόνο.

Στις αρχές Οκτωβρίου ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επαίνεσε τη «μεγάλη επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν τόσο για την υπεράσπιση των εδαφών του όσο και για την απελευθέρωση του κατεχόμενου Καραμπάχ».

Οι αναλυτές λένε ότι η ένθερμη υποστήριξη της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν σε αυτόν τον γύρο μάχης έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην πιο σοβαρή ένταση στην περιοχή από τη δεκαετία του 1990 και αποκαλύπτει τις ευρύτερες φιλοδοξίες της Άγκυρας στην περιοχή.

Οι στρατιωτικοί δεσμοί μεταξύ της Τουρκίας και του Αζερμπαϊτζάν έχουν ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία 10 χρόνια, καθώς το πλούσιο σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο κράτος επένδυσε αρκετά για να κερδίσει στρατιωτική υπεροχή έναντι της πολύ φτωχότερης γειτονικής του Αρμενίας.

Η Τουρκία εκπαιδεύει αξιωματικούς στις ένοπλες δυνάμεις των Αζέρων και έχει γίνει ο τρίτος μεγαλύτερος προμηθευτής όπλων του Αζερμπαϊτζάν μετά το Ισραήλ και τη Ρωσία. Θα πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι η Μόσχα εξοπλίζει τόσο την Αρμενία όσο και το Αζερμπαϊτζάν, παρά το γεγονός ότι έχει αμυντική συμφωνία με τον Γερεβάν.

Από το 2015 εθνικιστικά πρόσωπα έχουν αναδειχθεί στο τουρκικό κράτος και το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν εξαρτάται από το σύμμαχό του το Κόμμα Εθνικού Κινήματος (MHP) για την κοινοβουλευτική του πλειοψηφία. Πολλοί στο κόμμα υποστηρίζουν το Αζερμπαϊτζάν και θεωρούν τη γεωπολιτική του Καυκάσου και του Εύξεινου Πόντου ως υψηλές προτεραιότητες.

Η Τουρκία έχει γίνει μάλιστα πιο τολμηρή στην υποστήριξή της προς το Αζερμπαϊτζάν – ιδιαίτερα τον τελευταίο χρόνο.

Τον Ιούλιο, αφού ξέσπασαν μάχες μεταξύ των δυνάμεων των Αζέρων και των Αρμενίων βόρεια του Ναγκόρνο-Καραμπάχ κοντά σε αγωγούς φυσικού αερίου, η Τουρκία δεσμεύτηκε να υποστηρίξει «άνευ όρων» το Αζερμπαϊτζάν.

Το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία πραγματοποίησαν κοινές στρατιωτικές ασκήσεις τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, και η Τουρκία άφησε δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16 στην πόλη Γκάντζα. Στο μεταξύ, οι πωλήσεις όπλων της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν αυξήθηκαν έξι φορές φέτος. Οι πωλήσεις περιλαμβάνουν εξελιγμένα τουρκικά drones Bayraktar TB2.

Το Αζερμπαϊτζάν είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Τουρκίας και είναι σημαντικός επενδυτής στην τουρκική οικονομία.

Οι εισαγωγές φυσικού αερίου της Άγκυρας από το Αζερμπαϊτζάν αυξήθηκαν κατά 23% το πρώτο εξάμηνο του 2020. Η SOCAR, η κρατική εταιρεία πετρελαίου του Αζερμπαϊτζάν, έχει γίνει ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στην Τουρκία.

Επίσης η Άγκυρα προσβλέπει σε ένα ρόλο επιρροής στην περιοχή, ενώ θεωρεί αναποτελεσματική την ομάδα του Μινσκ (ΗΠΑ, Ρωσία, Γαλλία). Σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές σκοπός της Τουρκίας δεν είναι να μειώσει τη ρωσική επιρροή, αλλά να κερδίσει η ίδια επιρροή που θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει στη Συρία ή στη Λιβύη.

«Βιώσιμη πολιτική διευθέτηση» ζητά ο Μακρόν

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε να καταβληθούν προσπάθειες για μια «βιώσιμη πολιτική διευθέτηση», η οποία να «διαφυλάσσει τα συμφέροντα της Αρμενίας» και να «ζητεί κατηγορηματικά από την Τουρκία να βάλει τέλος στις προκλήσεις της» στην περιοχή αυτή, ανακοινώθηκε από τις υπηρεσίες του γαλλικού προεδρικού μεγάρου των Ηλυσίων.

«Πρέπει να γίνει χωρίς καθυστέρηση δουλειά για να καθορισθούν οι παράμετροι μιας βιώσιμης πολιτικής διευθέτησης της σύγκρουσης, η οποία να μπορεί να εξασφαλίσει τη διατήρηση σε καλές συνθήκες των αρμενικών πληθυσμών στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ και την επιστροφή των δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων που εγκατέλειψαν τις κατοικίες τους», υπογραμμίζει η γαλλική προεδρία, προσθέτοντας πως «σ’ αυτή τη δύσκολη στιγμή, η Γαλλία βρίσκεται στο πλευρό της Αρμενίας».

Οργή και απογοήτευση στην Αρμενία

Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, χαρακτήρισε «οδυνηρή» τη συμφωνία.

Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες η συμφωνία προβλέπει ανταλλαγή αιχμαλώτων και επιστροφή προσφύγων υπό την επίβλεψη του ΟΗΕ.

Η Αρμενία φαίνεται να είναι ο χαμένος της συμφωνίας αυτής, καθώς η χώρα υποχρεούται να παραδώσει σειρά εδαφών στον θύλακα, διατηρώντας διάδρομο επικοινωνίας με το Καραμπάχ. Το ίδιο θα ισχύσει και για τους Αζέρους, οι οποίοι θα επικοινωνούν με τον δικό τους θύλακα εντός Αρμενίας, το Ναχιτσεβάν. 

Λίγη ώρα μετά την ανακοίνωση πλήθος οργισμένων διαδηλωτών στο Γερεβάν εισέβαλε στο κοινοβούλιο της Αρμενίας διαμαρτυρόμενο για τη συμφωνία τερματισμού της σύρραξης που φέρεται να επικυρώνει τη στρατιωτική επικράτηση των αζερικών δυνάμεων