Το νόημα των λέξεων

Μέσα σ’ ένα κλίμα «πανηγυρισμών» και αισθήματος δικαίωσης για την καταδίκη του ναζιστικού μορφώματος της Χ.Α., ειπώθηκαν και ακούστηκαν πάρα πολλά σε επίπεδο πολιτών, κοινωνίας, πολιτικού συστήματος και ΜΜΕ. Προφανώς και η ως άνω απόφαση δεν συνιστά οριστική και ριζική εξάλειψη του φασιστικού φαινομένου και των συμπεριφορών που απορρέουν εξ αυτού. Αποτελεί αναμφισβήτητα ένα κομβικό γεγονός, που δύναται να μετατραπεί σε αφετηρία και οδηγό για όλους μας στο μέλλον.

Ταυτόχρονα δημιούργησε ένα καθαρό, αγνό και δυνατό σύμβολο. Τη μάνα του Παύλου Φύσσα, που με την αξιοπρέπεια, την αποφασιστικότητα και το πάθος της μετέτρεψε το πένθος της για το παιδί της σε σύνθημα αφύπνισης και αγώνα.

Ομως μια τάση, καθόλου ευκαταφρόνητη, διατρέχει οριζοντίως και καθέτως το κοινωνικό σώμα, που με αγνές ή και πονηρές προθέσεις κατασκευάζει έναν χυλό, μέσα στον οποίο τσουβαλιάζονται τα φρικτά εγκλήματα και η εφιαλτική ιδεολογία των φασιστών με μεμονωμένες, συχνά εφήμερες, αρνητικές συμπεριφορές, πράξεις ή σκέψεις καθημερινών ανθρώπων.

Τάση που ενδέχεται να αποβεί ζημιογόνα ή και επικίνδυνη για τη σωστή αποτίμηση του φασιστικού φαινομένου. Είναι καιρός, λέει, να σκοτώσουμε και τον φασίστα που κρύβουμε όλοι μέσα μας. Να ξεριζώσουμε τον φασισμό της καθημερινής μας ζωής. Πόσο εύκολα, επιπόλαια και αστόχαστα χρησιμοποιούμε την έννοια «φασίστας» ή τον επιθετικό προσδιορισμό φασιστικός-ή-ο, είτε για να μειώσουμε κάποιον είτε για να χαρακτηρίσουμε πράξεις απλά αρνητικές, στιγμιαίες, μεμονωμένες και με μεγάλη ποικιλία κινήτρων, αιτίων και αφορμών.

Εχασαν πια οι λέξεις το νόημά τους. Οχι, φίλοι/ες μου, δεν είμαστε όλοι φασίστες, γιατί έχουμε αδυναμίες και ελαττώματα, γιατί ηθελημένα ή αθέλητα αδικούμε ή προσβάλλουμε κάποιον… Γιατί οι εμπειρίες και τα βιώματά που κουβαλάμε μας κάνουν, κακώς βέβαια, κάπως πιο επιθετικούς, αυταρχικούς στο σπίτι, στη δουλειά, στη γειτονιά, στην κοινωνία. Η αυτοενοχοποίησή μας και η αυτομαστίγωση θολώνει τα νερά, δημιουργεί σύγχυση και ελαφρύνει τη θέση των πραγματικών φασιστών. Κι αν έχουμε ανάγκη μιας τέτοιας εξομολόγησης, όχι τώρα. Οχι σ’ αυτή τη συγκυρία.

Η ιστορία και η εμπειρία μάς έχουν δείξει ότι ο ναζιφασισμός οριοθετείται, έστω και γενικά, από καταγεγραμμένες ιδεολογικές εκφάνσεις και πρακτικές. Ενδεικτικά μπορούν να αναφερθούν ο ρατσισμός, φυλετικός και κοινωνικός, η απέχθεια σε κάθε δημοκρατική αρχή και δικαιώματα, η στρατοκρατία, η μισανθρωπία και η αλλεργία σε κάθε τι διαφορετικό. Επίσης η λατρεία των συμβόλων, του μυστικισμού, η πατριδοκαπηλία, ο σοβινισμός, ο άκρατος λαϊκισμός και ο εναγκαλισμός με το μεγάλο κεφάλαιο. Πάνω απ’ όλα όμως το μίσος, ο φανατισμός, η βία, το αίμα και η περιφρόνηση προς την ανθρώπινη ζωή.

Οποιος, λοιπόν, από άγνοια, παραπληροφόρηση, χειραγώγηση ή βλακεία εκδηλώνει προσωρινά κάποια ανάλογη συμπεριφορά, δεν είναι, κατ’ ανάγκην, φασίστας. (Δεν αθωώνω στελέχη, μέλη και οπαδούς που συστηματικά και εκ πεποιθήσεως είναι φασίστες). Η γλώσσα μας διαθέτει και τις λέξεις αυταρχικός, βίαιος, άδικος, παραβατικός, αυτοκαταστροφικός. Στοιχειώδης κανόνας της παιδαγωγικής αλλά και της λογικής ορίζει πως δεν επιτρέπεται να ονομάζουμε κακό ή βλάκα ένα παιδί, αλλά κακή ή ανόητη τη συγκεκριμένη συμπεριφορά. Οπερ έδει δείξαι. Ο στόχος γίνεται πιο σαφής και πιο ξεκάθαρος. Ο αγώνας κατά του φασισμού και των φασιστών αποβαίνει πιο στοχευμένος και αποτελεσματικός.

Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 12/10/2020.