Υπό την απειλή αποπληθωριστικού σπιράλ για τους επόμενους μήνες η ευρωζώνη

Ακόμη βαθύτερα βούτηξε ο πληθωρισμός της ευρωζώνης τον προηγούμενο μήνα, εγείροντας νέες ανησυχίες για το μέγεθος και τη διάρκεια της ύφεσης που ταλανίζει την ευρωπαϊκή οικονομία. Σύμφωνα με τις χθεσινές προκαταρκτικές εκτιμήσεις της ευρωπαϊκής στατιστικής υπηρεσίας, ο ετήσιος πληθωρισμός των 19 χωρών του ευρώ υποχώρησε τον Σεπτέμβριο στο -0,3%, που είναι το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών.

Η πτώση αυτή έρχεται έπειτα από ανάλογη συρρίκνωση 0,2% τον Αύγουστο και απομακρύνει όλο και πιο πολύ τον πληθωρισμό από τον επίσημο στόχο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που είναι κάτω αλλά κοντά στο 2%.

Ο επίμονα αρνητικός πληθωρισμός είναι αποτέλεσμα του οικονομικού σοκ που προκάλεσε η πανδημία του κορονοϊού στην οικονομία, της συρρίκνωσης της οικονομικής δραστηριότητας, της ανόδου της ανεργίας, της βουτιάς των επενδύσεων και της μεγέθυνσης των αποταμιεύσεων σε βάρος της κατανάλωσης.

Η ΕΚΤ προχώρησε νωρίτερα φέτος στη λήψη πρωτοφανών μέτρων τόνωσης όπως το ύψους 1,35 τρισ. ευρώ πρόγραμμα έκτακτων αγορών δημοσίου και ιδιωτικού χρέους (PEPP) χωρίς όμως μέχρις στιγμής να δει φως στο τούνελ. Η Κομισιόν, στις καλοκαιρινές της προβλέψεις, ανέβασε περαιτέρω τον πήχη της φετινής ύφεσης στην ευρωζώνη, στο -8,7%, ενώ μείωσε ταυτόχρονα ελαφρά την προηγούμενη εκτίμηση της για την ανάκαμψη το 2021 προβλέποντας ότι θα προσεγγίσει το 6,1% αντί 6,3%.

Ομως το δεύτερο κύμα του κορονοϊού που χτυπά ήδη Ευρώπη και υπόλοιπο κόσμο προβληματίζει τους οικονομολόγους, καθώς τορπιλίζει περαιτέρω την εμπιστοσύνη νοικοκυριών και επιχειρήσεων εκτιμάται ότι θα επιδράσει ακόμη περισσότερο στις τιμές.

Ο μεγάλος φόβος είναι βέβαια πιθανή διολίσθηση σε ένα καταστροφικό αποπληθωριστικό σπιράλ, μια παγίδα από την οποία όπως έχει δείξει το παρελθόν η οικονομία δύσκολα καταφέρνει να βγει. Η ΕΚΤ, που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε φάση αναθεώρησης του επίσημου στόχου της για τον πληθωρισμό, έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων μέτρων τόνωσης.

Το μέλος του διοικητικού της συμβουλίου Φάμπιο Πανέτα έκανε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα σαφή υπόθεση για προληπτική δράση, τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι το κόστος της υπερβολικής λήψης μέτρων είναι μικρότερο από το κόστος της αδράνειας. Η θέση του αυτή ενισχύεται και από την πορεία του δομικού πληθωρισμού –από τον οποίο εξαιρούνται οι ευμετάβλητες τιμές τροφίμων και ενέργειας– σε 0,2% από 0,4%. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι τιμές ενέργειας κατέγραψαν τη μεγαλύτερη πτώση, -8,2%, τον Σεπτέμβριο.

Η ΕΚΤ σε μια προσπάθεια προετοιμασίας των αγορών για τα χειρότερα έχει διαμηνύσει ότι ο πληθωρισμός ενδεχομένως να παραμείνει σε αρνητικά επίπεδα έως το τέλος του έτους πριν περάσει σε μια περίοδο σταθερής ανοδικής τροχιάς το 2021, όταν και θα έχουν αρχίσει να αποτυπώνονται καλύτερα τα αποτελέσματα των επεκτατικών δημοσιονομικών πολιτικών που υιοθέτησαν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.