Σε διαβούλευση μπαίνει, ίσως και αύριο, το σχέδιο νόμου για τη δεύτερη ευκαιρία και την πτωχευτική διαδικασία νομικών και φυσικών προσώπων.
Με τον «Κώδικα Φερεγγυότητας» –το επίσημο… όνομα του πτωχευτικού νόμου– ενοποιούνται οι διατάξεις που αφορούν την πτώχευση των επιχειρήσεων και αντικαθίσταται ο νόμος Κατσέλη, του οποίου οι εκκρεμείς υποθέσεις πρέπει να κλείσουν τους επόμενους μήνες, με το χρονοδιάγραμμα να είναι ασαφές καθώς λόγω Covid-19 είναι πιθανόν η εκκαθάριση να πάει μετά το 2021.
Ωστόσο, όλα θα εξαρτηθούν από τον αριθμό των εκκρεμοτήτων που θα διαμορφωθεί μετά την ολοκλήρωση της επικαιροποίησης αιτήσεων που θα κληθούν να κάνουν όσοι αναμένουν την εκδίκαση της υπόθεσής τους.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο αλλάζει την πτωχευτική διαδικασία, ενσωματώνει την κοινοτική οδηγία που δίνει υπό αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις δεύτερη ευκαιρία σε φυσικά πρόσωπα. Ωστόσο, ένα βασικό κεφαλαίο αυτής της διαδικασίας, η οποία αφορά τη λειτουργία του ιδιωτικού φορέα που θα αποκτά τα ακίνητα που χάνει ο φτωχός, όπως όλα δείχνουν αποσυνδέεται από το νομοσχέδιο –θα υπάρχει μόνο γενική αναφορά– και με έκδοση υπουργικών αποφάσεων που θα ακολουθήσουν θα λυθούν δύο πολύ σημαντικές εκκρεμότητες και ενώ συνεχίζονται οι συζητήσεις με τους θεσμούς.
Ειδικότερα, δύο θέματα εκκρεμούν. Το πρώτο αφορά τους δικαιούχους της επιδότησης, ώστε να μπορούν να αποπληρώνουν τη δόση του δανείου υπό τον όρο ότι προσέρχονται στη διαδικασία του εξωδικαστικού συμβιβασμού. Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι φτωχά και πολύ φτωχά νοικοκυριά που θα προσέρχονται στην εξωδικαστική διαδικασία θα επιδοτούνται καθ’ όλη τη διάρκεια αποπληρωμής του ρυθμισμένου χρέους τους με αυστηρό και συνεχή έλεγχο των εισοδημάτων τους.
Η χρονική μετάθεση των κριτηρίων έγινε μετά από… προτροπή των θεσμών, ώστε να μην υπάρχει το «φορτίο» των συνεπειών της πανδημίας.
Αυτό που αποσαφηνίζεται πάντως είναι ότι τα κριτήρια που θα δημιουργήσουν την περίμετρο των δικαιούχων θα είναι πολύ αυστηρά ώστε να στηριχτούν τα νοικοκυριά που έχουν πραγματική ανάγκη. Οι θεσμοί -και οι τράπεζες– δεν θέλουν επανάληψη φαινομένων κατάχρησης του προστατευτικού πλαισίου από… φτωχούς πλην όμως πλούσιους, όπως συνέβη στο παρελθόν, με αποτέλεσμα οι στρατηγικοί κακοπληρωτές να γίνουν «άλλοθι» για τους θεσμούς που ήθελαν κατάργηση κάθε προστασίας.
Σύμφωνα με την κυβέρνηση, πάντως, η κρατική επιδότηση των δανείων που θα συνδέονται με την πρώτη κατοικία δεν απειλεί την κουλτούρα πληρωμών, αφού δεν υπάρχει καμία σχέση με το καθεστώς του νόμου Κατσέλη, όπου οι οφειλέτες απολάμβαναν προστασία της πρώτης κατοικίας και γενικευμένη ασυλία πληρωμών με την υποβολή της αίτησης υπαγωγής τους στον νόμο (3869/2010).
Η δεύτερη εκκρεμότητα αφορά τη λειτουργία του νέου φορέα, τον οποίο θα αναλάβει ιδιώτης μετά από διαγωνισμό και στον οποίο θα καταλήγουν τα ακίνητα των άγονων πλειστηριασμών. Τα ζητήματα λειτουργίας του νέου ιδιωτικού φορέα θα περιγράφονται σε ΚΥΑ.
Δαπάνες διαβίωσης
Αναφορικά με την πτωχευτική διαδικασία, το σχέδιο νόμου θα προβλέπει ότι στην πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνεται και το τμήμα εκείνο του ετήσιου εισοδήματος του φτωχού που υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Η διάταξη αυτή στόχο έχει να «κόψει» από τη διαδικασία εκείνους που ενώ δεν έχουν κινητή και ακίνητη περιουσία διαθέτουν μεγάλα εισοδήματα, τα οποία επαρκούν για να αποπληρώνουν τα δάνειά τους αλλά δεν το κάνουν.
Ωστόσο, αν στην πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνει κύρια κατοικία ή/και άλλα πάγια περιουσιακά στοιχεία που υπερβαίνουν σε αξία το 10% των συνολικών του υποχρεώσεων, εφόσον η ελάχιστη αξία τους δεν υπολείπεται των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ, εκτός από αυτά που έχουν αποκτηθεί στη διάρκεια των 12 μηνών που προηγούνται της υποβολής της αίτησης πτώχευσης, τα ετήσια εισοδήματά του εξαιρούνται της πτωχευτικής περιουσίας ανεξαρτήτως ύψους.
Στην περίπτωση που οι τρεις αυτές προϋποθέσεις συντρέχουν αθροιστικά, κρίνεται ότι το να συμπεριληφθούν και τα ετήσια εισοδήματα του φτωχού στην πτωχευτική περιουσία είναι εξαιρετικά επαχθές γι’ αυτόν.
