Μετά είκοσι έτη

Συμπληρώνονται ακριβώς είκοσι χρόνια από τότε που ο αείμνηστος Β. Ζαφειράκης ανακάλυψε και μας αποκάλυψε ότι στη σχετική επιτροπή της Βουλής για την αναθεώρηση του Συντάγματος είχε αρχίσει καλοκαιριάτικα συζήτηση με στόχο τη μετατροπή επί το ελαστικότερο του άρθρου 24 Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος. Ειδοποιήθηκα από τον Ζαφειράκη, όντας τότε γ.γ. της Ελληνικής Εταιρείας για την προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομίας, και με τη σειρά μου κινητοποίησα τον πρόεδρο του σωματείου Μιχάλη Σκούλλο. Σε λίγες εβδομάδες είχαμε έρθει σε επαφή με τις διοικήσεις άλλων περιβαλλοντικών σωματείων, ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και γενικότερα συλλογικοτήτων και από το φθινόπωρο του 2000 είχε ήδη δημιουργηθεί ένα ευρύτατο μέτωπο περίπου 200 φορέων, με τεκμηριωμένες θέσεις κατά της αναθεώρησης του άρθρου 24.

Η κίνηση για την αναθεώρηση του άρθρου αυτού υποστηριζόταν ένθερμα από τον Κων. Μητσοτάκη (είναι γνωστή η αποστροφή του κατά των αρχαιολόγων και των δασικών υπαλλήλων), ενώ δεν είχε αντιδράσει ο Ευάγγ. Βενιζέλος, ο οποίος ήταν εμπνευστής της όλης αναθεώρησης του Συντάγματος του 1975. Συναντηθήκαμε μαζί του και τον πείσαμε να μην αλλάξει τη διατύπωση του άρθρου 24, ο ίδιος δε προσέθεσε και το ότι είναι δικαίωμα του καθενός η προστασία του περιβάλλοντος.

Μετά είκοσι έτη η κυβέρνηση του Κυρ. Μητσοτάκη προώθησε και δημοσίευσε εν ριπή οφθαλμού νέο νόμο, μεταξύ άλλων για τον «εκσυγχρονισμό» της νομοθεσίας για το περιβάλλον με ελάχιστους συμμετέχοντες βουλευτές. Πράγμα που κατ’ αρχήν παραπέμπει σε ανάλογο εγχείρημα του τότε υπουργού Περιβάλλοντος Γ. Σουφλιά, όταν σε θερινό τμήμα της Βουλής προώθησε το νομοσχέδιο περί Κτηματολογίου, στο οποίο είχε ενσωματώσει διατάξεις υπέρ της εκτροπής του Αχελώου. Σε άρθρο μου στην τότε «Ελευθεροτυπία» είχα θέσει ως τίτλο «Θερινό κοινοβουλευτικό πραξικόπημα».

Για τον νέο νόμο του δημοσιεύθηκε μεγάλος αριθμός κριτικών άρθρων. Ακόμα και προσκείμενοι στην κυβέρνηση κρατούν στάση επικριτική. Ο αρμόδιος υπουργός απάντησε με ένα ειρωνικό-απολογητικό άρθρο μορφής ευφυολογήματος, ενώ είναι γνωστό ότι η σχέση του με περιβαλλοντικά θέματα είναι σχεδόν ανύπαρκτη (αυτό δεν ακυρώνει τη στάση προηγούμενων υπουργών με παρόμοια «εφόδια»).

Με συντομία η γνώμη μου για τον νέο νόμο: Είναι ο χειρότερος νόμος για το περιβάλλον που έχει δημοσιευθεί μέχρι σήμερα και σίγουρα θα προκαλέσει ολόκληρη σειρά δικαστικών εμπλοκών (εκτός και αν το ΣτΕ ακολουθήσει τη γραμμή ολυμπιακών έργων, μνημονίων, Σκουριών Χαλκιδικής κ.λπ.). Ενσωμάτωσε ακόμα και την καταστροφική ρύθμιση των οικιστικών πυκνώσεων των Τσιρώνη-ΣΥΡΙΖΑ.

Ομως θα πρέπει να θυμίσω κάτι που έχει ξεχαστεί. Πριν από αρκετά χρόνια, όταν ο κ. Μητσοτάκης ήταν απλός βουλευτής, ανέλαβε την προεδρία της νεότευκτης τότε Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής. Διακρίθηκε όχι μόνο για την οξυμένη κατανόηση των περιβαλλοντικών θεμάτων αλλά και για ευτυχείς πρωτοβουλίες νομοθετικών προβλέψεων. Τούτο επιβεβαιώθηκε από επαφές που είχαν μαζί του διάφορες περιβαλλοντικές οργανώσεις.

Σήμερα, ως πρωθυπουργός πλέον, δέχθηκε να προωθήσει με επίμονη σπουδή έναν νόμο που σαφώς στρέφεται κατά του περιβάλλοντος και καταργεί θεσμικές εγγυήσεις όχι μόνο της ελληνικής αλλά και της κοινής ευρωπαϊκής νομοθεσίας προστασίας υπερευαίσθητων περιοχών, αιγιαλού, αρχαιολογικών χώρων κ.λπ. Βρισκόμαστε εμπρός σε μια ατυχή αντιστροφή του πολιτικού Κυρ. Μητσοτάκη, τότε ως απλού βουλευτή και σήμερα ως πρωθυπουργού της χώρας. Κανονικά, σήμερα θα έπρεπε να πραγματώσει ευτυχείς ιδέες και προτάσεις που τότε είχε διατυπώσει, αν και μη εισακουόμενος από άλλους βουλευτές. Μήπως τώρα τελικά υπέκυψε σε μια «επενδυτική» καταιγίδα, η οποία απειλεί να σαρώσει ό,τι έχει απομείνει από τη φυσική και πολιτισμική κληρονομιά μας; Και μιλάμε για επενδύσεις κάθε είδους και όπου λάχει…

* δικηγόρος- πολιτικός επιστήμονας