Φυλακισμένες ζωές

Οι μέρες που ζούμε είναι μοναδικές. Θα πρέπει να ψάξεις πολύ στην ιστορία του τόπου για να βρεις ανάλογες στιγμές κατά τις οποίες οι άνθρωποι θα πρέπει να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα την απελπισία που προκαλεί η βίαιη -σχεδόν απάνθρωπη- υποχρεωτική προσαρμογή τους σε μοντέλα διακυβέρνησης που τους αγνοούν, την απογοήτευση για την αποτυχία των ηγεσιών τους και τον φόβο που προκαλεί μια υγειονομική κρίση η οποία αξιοποιείται από τις ηγεσίες για να προσαρμόσει τις ζωές τους στις δικές τους προδιαγραφές και προτεραιότητες.

Σήμερα οι άνθρωποι, θανάσιμα τραυματισμένοι, βαριά πληγωμένοι και μόνιμα ανασφαλείς, προσπαθούν να ανακαλύψουν την αλήθεια ανάμεσα στο ψέμα και το κουράγιο μέσα από τη διάψευση των ονείρων τους.

Πρόκειται για το τέλειο σκηνικό μιας καταστροφής η οποία φαίνεται αναπόφευκτη, καθώς ο μέσος πολίτης αυτού του τόπου καθημερινά ανακαλύπτει ότι όσα χθες του εμφάνιζαν ως αλήθειες την επομένη αποδεικνύονται προσχήματα και ότι στο εγγύς μέλλον θα κληθεί να επιβιώσει σε μια ζούγκλα με μοναδικό εφόδιο τον… εαυτό του, αφού αυτοί που επιλέγει να διαχειριστούν την τύχη του, με πραγματικά εντυπωσιακή επιμονή και μεθοδικότητα, επιβάλλουν την ατομικότητα ως ύψιστη αρετή.

Ακόμα και οι κατά παραγγελία δημοσκοπήσεις δεν μπορούν να συγκαλύψουν τη ζοφερή εικόνα μιας κοινωνίας που το μόνο που της έχει απομείνει είναι ο φόβος και η ανασφάλεια. Οι καμπύλες της αποδοχής και της αποδοκιμασίας κινούνται στον ρυθμό του «Αντί-» (όπως είχε γράψει ο Χατζηδάκης στο περιοδικό «Τέταρτο» λίγο πριν από τις εκλογές του ’85), χωρίς να υπάρχει η παραμικρή ένδειξη έστω και μιας αμυδρής ελπίδας. Οι πλατείες, οι παραλίες και οι βαθουλωμένοι καναπέδες, απ’ όπου παρακολουθούν τους τηλεμάγειρες να παρασκευάζουν θεσπέσιες συνταγές που χορταίνουν μόνο τα… μάτια έχουν μετατραπεί σε καταφύγιο.

Οι εικόνες από τη «Χρονιά της Ερήμου» στην οποία ο Pedro Mairal περιέγραφε με αλληγορικό τρόπο την καθημερινότητα στην πληγωμένη από την κρίση Αργεντινή έχουν γίνει οικείες. Οι σκέψεις που συσχετίζουν τη σημερινή Ελλάδα με την ανάπηρη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, στην οποία η πείνα, η εξαθλίωση και η απαξίωση του κοινοβουλευτισμού άνοιξαν τον δρόμο για τις δυνάμεις του απόλυτου κακού με τη σβάστικα στο μπράτσο, φλερτάρουν με την πραγματικότητα.

Σήμερα, μία δεκαετία μετά τα μνημόνια και εννιά μήνες από την εμφάνιση του κορονοϊού, οι αλλαγές στην οργάνωση της ελληνικής κοινωνίας είναι ραγδαίες και καταλυτικές. Ενώ η καθημερινότητα των ανθρώπων περιορίζεται πίσω από τους «φράκτες» που σηκώνουν οι τράπεζες και οι μεγάλες εταιρείες, οι πολιτικές ηγεσίες αποφεύγουν συστηματικά να αναφέρονται σ’ αυτές.

Η υποχρεωτική και αναγκαστική συνάμα εξοικείωση όλο και περισσότερων με τις ψηφιοποιημένες δομές της διακυβέρνησης, η έμμεση επιβολή του ηλεκτρονικού εμπορίου, η συγκέντρωση, η απώλεια του εθνικού χαρακτήρα της οικονομίας, η μετατροπή των Ελλήνων σε έθνος μαγείρων, χανιτζήδων και εστιατόρων και η ανάδειξη των τραπεζών σε φορέα διακυβέρνησης είναι οι μόνιμες και μη αναστρέψιμες αλλαγές στη ζωή των ανθρώπων, που επιταχύνθηκαν με πρόσχημα την πανδημία. Η κυβέρνηση απροκάλυπτα επιβάλλει το μοντέλο μιας συνεχώς ελεγχόμενης και αστυνομευόμενης καθημερινότητας και η αντιπολίτευση τη στηρίζει, συμμετέχοντας στην κατασκευή των ψευδαισθήσεων και αποσιωπώντας τον μόνιμο και αμετάκλητο χαρακτήρα των αλλαγών. Συγκρίνετε τον τρόπο με τον οποίο σήμερα κάνετε συναλλαγές με τις υπηρεσίες του Δημοσίου και των ΟΤΑ με ό,τι ίσχυε πριν από την πανδημία.

Θυμηθείτε πώς παίρνατε τις συνταγές για φάρμακα και πώς τις εκτελούσατε πριν από τον Covid και πώς σήμερα. Σκεφτείτε πόσο ενισχύθηκε ο ρόλος των τραπεζών ως μεσάζοντα… Αν το καλοσκεφτείς, η ταχύτητα και η βιαιότητα των αλλαγών που επιβάλλονται σήμερα στο όνομα της «διευκόλυνσης» παραπέμπουν στα capital controls, τα οποία αξιοποιήθηκαν για να καθιερωθεί το πλαστικό χρήμα ως κύριο μέσο συναλλαγών σε μια οικονομία που προηγουμένως είχε αντιδράσει σε κάθε προσπάθεια αντικατάστασης του φυσικού χρήματος από το πλαστικό.

Είναι πραγματικά αξιοπρόσεκτη η σιωπή του πολιτικού συστήματος γι’ αυτές τις ραγδαίες αλλαγές, οι οποίες όχι μόνο αλλάζουν τις ζωές των ανθρώπων αλλά και διευκολύνουν την οικονομική και κοινωνική περιθωριοποίηση πολλών απ’ αυτούς. Είναι πραγματικά αξιοπρόσεκτη η «ευαισθησία» τους για ήσσονος σημασίας θέματα και η συστηματική σιωπή τους για όλα εκείνα που καθιστούν τους πολίτες αυτής της χώρας ομήρους των τραπεζών και των διαχειριστών των βάσεων δεδομένων.

Αυτή η παρελκυστική τακτική του πολιτικού συστήματος όχι μόνο δεν καθησυχάζει τις μύχιες ανησυχίες των απλών ανθρώπων, αλλά τις συντηρεί και τις ενισχύει. Και αυτό είναι πιθανόν να μεταλλαχθεί σε μαζική απαξία.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας