Ο οικολογικός παράδεισος που αξίζει να προστατεύσουμε

Κυρίαρχη παρουσία στο ρουμελιώτικο τοπίο ο στιβαρός όγκος της Οίτης που εντοπίζεται γεωγραφικά ανάμεσα στην πεδιάδα του Σπερχειού, στα παράλια του Μαλιακού κόλπου, στην Γκιώνα, στα Βαρδούσια και στον Παρνασσό. Αν και είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον δασωμένα βουνά της Στερεάς Ελλάδας ουσιαστικά παραμένει ένας άγνωστος ορεινός κόσμος που αξίζει να εξερευνήσεις.

Η Οίτη θα αποτυπωθεί στη μνήμη σου για την πολύχρωμη ζωηρή της φύση, τα σκιερά ελατοδάση και τα υπέροχα αλπικά λιβάδια της που εκτείνονται στα μεγάλα υψόμετρα. Επίσης, λόγω υπεδάφους, είναι ένα βουνό με πολλές πηγές, οι οποίες σχηματίζουν πολυάριθμα ορεινά ποτάμια που εμπλουτίζουν τη ροή του Σπερχειού στα βορειοανατολικά και του Μόρνου ποταμού στα νοτιοδυτικά.

Ως αφετηρία για εξορμήσεις θα χρησιμοποιήσετε την Παύλιανη, παλιό και οργανωμένο ορεινό θέρετρο, την Υπάτη, τα Λουτρά Υπάτης και τον Γοργοπόταμο, χωριά που έχουν εύκολη πρόσβαση στον κλειστό αυτοκινητόδρομο Αθηνών – Λαμίας.

❚ Παύλιανη:Το χωριό απλώνει τις δυο γειτονιές του σε ύψος 850-1080 μέτρων σε ελατόφυτη πλαγιά του όρους Οίτη και θεωρείται λόγω της υποδομής του σε διαμονή και εστίαση, ιδανική αφετηρία για εξορμήσεις στο βουνό. Για να φθάσετε στην Παύλιανη θα χρησιμοποιήσετε την εθνική οδό Αθηνών – Θεσ/νίκης (235 χλμ.). Στον κόμβο των Θερμοπυλών θα συνεχίσετε για Αμφισσα και στο ύψος του Μπράλου (19 χλμ.), θα στρίψετε δεξιά όπως δείχνουν οι ταμπέλες προς Οίτη – Παύλιανη.

Στην όχθη του ποταμού που κυλά ανάμεσα στην Ανω και Κάτω Παύλιανη στεγάζονται, σε πέτρινα, παραδοσιακής αρχιτεκτονικής κτίρια, το νεροπρίονο, ο νερόμυλος και η νεροτριβή, όπου ο επισκέπτης θα δει όλη τη διαδικασία μετατροπής της ενέργειας που παράγει το νερό για την εξυπηρέτηση της καθημερινότητας. Ενα κατάλληλο για όλους μονοπάτι θα σας φέρει στον χώρο αναψυχής δίπλα στις όχθες, έπειτα από 15 λεπτά εύκολης πεζοπορίας.

Ιδανικά για πεζοπορικές εξορμήσεις είναι τα μονοπάτια που ξεκινούν με αφετηρία την Παύλιανη. Ενδεικτικά ν’ αναφέρουμε την πεζοπορική διαδρομή που θα σας φέρει στην «Καταβόθρα» (υψόμ. 1.500) αλλά και στον αρχαιολογικό χώρο «Πυρά του Ηρακλέους» (υψόμ. 1.600), όπου διακρίνονται υπολείμματα αρχαίου βωμού. Από την Κάτω Παύλιανη ξεκινά ο ασφάλτινος δρόμος που συνδέει οδικά τη Φθιώτιδα με τη Φωκίδα, την Παύλιανη με το Λιδορίκι (45 χλμ.). Η διαδρομή είναι πανέμορφη καθώς ελίσσεται ανάμεσα σε τρία από τα ωραιότερα βουνά της Ελλάδας, την Οίτη, την Γκιώνα και τα Βαρδούσια.

❚ Υπάτη: Στα βυζαντινά χρόνια η Υπάτη ήταν γνωστή ως Νέαι Πάτραι, ενώ επί τουρκοκρατίας με την ονομασία Πατραζίκ. Επί φραγκοκρατίας υπήρξε διοικητικό κέντρο του Καταλανικού Δουκάτου Αθηνών και Νέων Πατρών. Η πολίχνη της Φθιώτιδας απέχει από τη Λαμία 25 χιλιόμετρα, από την Αθήνα 230 χιλιόμετρα και από τη Θεσ/νίκη 310 χλμ. Στην είσοδο της κωμόπολης θα σας υποδεχθεί ένας βουερός καταρράκτης. Στα ριζά του, ένα πέτρινο κτίσμα είναι ό,τι απέμεινε από τον άλλοτε δραστήριο νερόμυλο του Ματσούκα.

Από το βυζαντινό και μεσαιωνικό παρελθόν του σπουδαίου αυτού τόπου, έχουν σήμερα απομείνει κάποια, σημαντικά ωστόσο, διάσπαρτα ίχνη στον σύγχρονο, πολεοδομικό ιστό. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο μικρός, ναός της Αγίας Σοφίας, μέσα στον οποίον αποκαλύφθηκε ένα εξαιρετικής τεχνοτροπίας ψηφιδωτό που σήμερα εκτίθεται στο νεοσύστατο Βυζαντινό Μουσείο, τηλ.: 22310 98079.

Εύκολα θα ανηφορίσετε τον δρόμο προς το βυζαντινό κάστρο απ’ όπου θα απολαύσετε την εξαίσια θέα. Με το αυτοκίνητο, μέσα από μια υπεροχή διαδρομή, θα πάτε στα Λουτρά Υπάτης των οποίων οι ιαματικές πηγές ήταν γνωστές από την αρχαιότητα. Από την Υπάτη θα προσεγγίσετε τη μονή Αγάθωνα (8 χλμ.) που σύμφωνα με την προφορική παράδοση ιδρύθηκε τον 15ο αιώνα από τον μοναχό Αγάθωνα. Αξιόλογο είναι το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας (πληροφορίες τηλ.: 22310 95236 ).

❚ Γοργοπόταμος: Από την Αθήνα, το χωριό Γοργοπόταμος απέχει 215 χιλιόμετρα. Ο τόπος πέρασε στην ιστορία από την ανατίναξη της σιδηροδρομικής γέφυρας που έγινε τον Νοέμβριο του 1942 με τη συνεργασία του ΕΛΑΣ, του ΕΔΕΣ και Αγγλων σαμποτέρ.

Ξεκινώντας από το χωριό, ο ασφάλτινος δρόμος, αφού σας φέρει στη γέφυρα και το λιτό μνημείο, συνεχίζει με έντονα ανηφορικές προθέσεις και με αλλεπάλληλες φουρκέτες να σκαρφαλώνει τις πλαγιές του βουνού. Δεν χρειάζεται να κάνετε τίποτα περισσότερο απ’ το να συντονιστείτε με τα τερτίπια του δρόμου και να απολαύσετε τη διαδρομή. Στα 3 χιλιόμετρα θα βρεθείτε στο σημείο όπου αναβλύζουν οι κυριότερες πηγές του ποταμού. Το τοπίο με τους μικρούς καταρράκτες και τα άφθονα νερά που αναβλύζουν από «μάτια» (ανοίγματα) πάνω στους βράχους, είναι μοναδικό.

Η διαδρομή που συνδέει τον Γοργοπόταμο με τα Λουτρά Υπάτης έρχεται να αναδείξει τα φυσικά χαρίσματα της περιοχής. Περνάτε από τα χωριά Φραντζή, Κωσταλέξη, Κομποτάδες, Μεξιάτες που κουρνιάζουν στα ριζά των παρυφών της Οίτης. Από το χωριό Κομποτάδες, ακολουθώντας ανηφορικό κακοτράχαλο χωματόδρομο, θα προσεγγίσετε την ενδιαφέρουσα τοποθεσία «Γραμμένες Σπηλιές» ή «Αγιοσπηλιές» (υψόμ. 700) όπου οι μοναχοί διατηρούσαν τις σκήτες τους.

❚ Εθνικός Δρυμός Οίτης: Ηδη από το 1966 ένα μεγάλο μέρος των δασών του βουνού έχει ανακηρυχθεί Εθνικός Δρυμός με σκοπό την προστασία της πλούσιας σε σπάνια ενδημικά είδη χλωρίδας, ανάμεσα στα οποία είναι η Βερονίκη της Οίτης (Veronica oetaea) και ο Ελλέβορος (Helleborus cyclophyllus) αλλά και το υπό εξαφάνιση αγριόγιδο.

Επιπλέον, στην Οίτη συναντάμε όλα τα μεγάλα θηλαστικά των ελληνικών βουνών όπως είναι ο λύκος, το ζαρκάδι και τελευταία την αρκούδα. Δυστυχώς κι εδώ, όπως εξάλλου σε όλη την Ελλάδα, δεν γίνεται ουσιαστική φύλαξη του φυσικού πλούτου, καθώς υπάρχει εκτεταμένη λαθροθηρία και λαθροϋλοτομία, ενώ γίνονται και συνεχείς διανοίξεις δρόμων που εξυπηρετούν τα υπάρχοντα λατομεία.

Τελευταία η μεγάλη πληγή των δήθεν ανανεώσιμων πηγών ενέργειας –αιολικά πάρκα γιγαντιαίων διαστάσεων– που με τις βιομηχανικού τύπου παρεμβάσεις στους ορεινούς όγκους θα ισοπεδώσουν παρθένα οικοσυστήματα, απειλούν και την πανέμορφη Οίτη. Ευτυχώς η κινητοποίηση των ντόπιων, πολιτών, φορέων, αλλά και των ανθρώπων της αυτοδιοίκησης που γνωρίζουν καλά τον οικολογικό πλούτο του βουνού τους και τις δυνατότητές του για ήπια ανάπτυξη είναι μεγάλη και πολύπλευρη. Η Ελλάδα δεν αντέχει να χάσει ένα ακόμη σπάνιο και πολύτιμο οικοσύστημα προς χάριν κάποιων εταιρειών που έχουν βαπτίσει την καταστροφή «πράσινη ανάπτυξη»!

Πληροφορίες για την πανίδα και χλωρίδα του βουνού αλλά και για τους κανόνες προστασίας που διέπουν τον Εθνικό Δρυμό.

Δυο ξεχωριστές πεζοπορικές διαδρομές

▶ Στην Αρσαλή: Από την Υπάτη θα ζητήσετε να σας δείξουν το μονοπάτι που οδηγεί προς τον σπηλαιώδη ναό της Αγίας Ιερουσαλήμ (Αρσαλή). Την όμορφη, αλλά δύσκολη αυτή πεζοπορική διαδρομή ακολουθεί την Τετάρτη του Πάσχα μεγάλη πορεία ντόπιων ανδρών, συνοδεία οργανοπαικτών, επικεφαλής της οποίας είναι ο παπάς. Η πομπή διανυκτερεύει στο παρεκκλήσι όπου γίνεται ολονύκτιο γλέντι.

▶ Το μονοπάτι των Φαρμακίδων: Ξεκινά έξω από την Υπάτη (με κατεύθυνση προς μονή Αγάθωνος) από το ύψος της τσιμεντένιας γέφυρας. Στην αρχή η πορεία είναι ήπια, παρόλο που διατρέχει την πυκνή βλάστηση του φαραγγιού Ροδόκαλο. Στη συνέχεια το μονοπάτι ανηφορίζει ανάμεσα σε βράχια και μετά από 30 λεπτά καταλήγει στον μικρό, αλλά πανέμορφο καταρράκτη. Είναι σημασμένο, υπάρχουν πεζογέφυρες, ενώ στα δύσκολα σημεία έχουν τοποθετηθεί σχοινιά για να βοηθούν τους πεζοπόρους στην ανάβαση των βράχων. Οι βράχινες ορθοπλαγιές του καταρράκτη είναι ιδανικό πεδίο για αναρρίχηση.

Πού θα μείνετε

«Αρχοντικό του Ζιάκα», με υπέροχη θέα πλάι στον καταρράκτη άλλα και κοντά στη φημισμένη ταβέρνα του, «Χάνι του Ζιάκα», τηλ. 22310 98080-82

«Vasilikia Mountain Farm & Retreat», τηλ. 22310 82992 

«Ο ξενώνας της Κατερίνας», τηλ. 22310 83009

Ξενώνες «Πέτρινο» και «Εποχές», τηλ. 22310 83111

● Λουτρά Υπάτης:

«Αλεξάκης», τηλ. 22310 59380 

«Lux» τηλ. 22310 59551 

«Πριγκηπικόν», τηλ. 22310 59312

«Τεμπέλης» τηλ. 22310 81326

? Κείμενο – φωτογραφίες: Θοδωρής Αθανασιάδης / www.viewsofgreece.gr