Στα πρόθυρα γενικευμένου πολέμου μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, με πιθανή εμπλοκή και των «προστάτιδων δυνάμεών» τους, δηλαδή της Ρωσίας και της Τουρκίας αντίστοιχα, έχουν οδηγηθεί οι δύο εχθρικές αυτές χώρες του Καυκάσου μετά τη χτεσινή εισβολή αζερικών δυνάμεων στον διαφιλονικούμενο θύλακα του Ναγκόρνο Καραμπάχ, της γνωστής από τον προηγούμενο αζερο-αρμενικό πόλεμο του 1991-94 «αυτόνομης» αζερικής επαρχίας, με τον σχεδόν αμιγώς αρμενικό πληθυσμό, που έχει αποσχισθεί από την υπόλοιπη χώρα και στην ουσία ελέγχεται από την Αρμενία.
Τα μεθοριακά επεισόδια στον «καυτό» θύλακα είναι συχνό και επαναλαμβανόμενο φαινόμενο, η τελευταία ανταλλαγή πυρών πυροβολικού έγινε μόλις τον περασμένο Ιούλιο. Αλλά χτες τα ξημερώματα σημειώθηκαν μεγάλης έκτασης συγκρούσεις, με χρήση βαρέος οπλισμού και βαριές απώλειες και από τις δύο πλευρές.
Τι ακριβώς συνέβη; Οι δύο πλευρές ως συνήθως αλληλοκατηγορούνται και δεν υπάρχει μέχρι στιγμής ανεξάρτητη πληροφόρηση.
Ολα δείχνουν όμως ότι η αζερική πλευρά «ήρξατο χειρών αδίκων», εισβάλλοντας στο Ναγκόρνο Καραμπάχ (ύστερα από βομβαρδισμό με πυροβολικό, αεροσκάφη και ελικόπτερα) και «απελευθερώνοντας», επισήμως τουλάχιστον, έξι χωριά της περιοχής.
Στις συγκρούσεις αυτές σκοτώθηκαν τουλάχιστον 16 στρατιώτες και άμαχοι από την αρμενική πλευρά, μεταξύ των οποίων μία γυναίκα και το ανήλικο παιδί της, ενώ τραυματίστηκαν τουλάχιστον 100 άτομα. Υποστηρίζεται μάλιστα πως οι Αζέροι έπληξαν και μη στρατιωτικούς στόχους στην περιφερειακή πρωτεύουσα Στεπανακέρτ και άλλες πόλεις.
Γενική επιστράτευση
Ομως οι δυνάμεις του Ναγκόρνο γρήγορα αντεπιτέθηκαν, με την αυτονομιστική κυβέρνηση να κηρύττει γενική επιστράτευση και το τοπικό υπουργείο Αμυνας να γνωστοποιεί ότι κατέστρεψε τέσσερα ελικόπτερα του Αζερμπαϊτζάν, 15 μη επανδρωμένα αεροσκάφη και 10 τεθωρακισμένα άρματα μάχης.
Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, κήρυξε γενική επιστράτευση και στρατιωτικό νόμο και κάλεσε τον πληθυσμό να «είναι έτοιμος να υπερασπιστεί την ιερή πατρίδα»: «Βρισκόμαστε στα πρόθυρα ενός πολέμου μεγάλης κλίμακας που θα μπορούσε να έχει “απρόβλεπτες συνέπειες” και θα επεκταθεί».
Ο Πασινιάν κάλεσε επίσης τη διεθνή κοινότητα να διασφαλίσει ότι η Τουρκία δεν θα εμπλακεί στη διαμάχη της Αρμενίας με το Αζερμπαϊτζάν και προειδοποίησε ότι η συμπεριφορά της Τουρκίας θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες για τον νότιο Καύκασο και τις γειτονικές περιοχές.
Μάλιστα ο Αρμένιος ηγέτης του Ναγκόρνο Καραμπάχ, Αραΐκ Αρουτιουνιάν, κατήγγειλε ότι στις μάχες συμμετέχουν Τούρκοι στρατιωτικοί και Σύροι μισθοφόροι, που μεταφέρθηκαν αεροπορικώς στο Αζερμπαϊτζάν με το πρόσχημα στρατιωτικών ασκήσεων: στο διαδίκτυο κυκλοφορούν και σχετικά βίντεο, που φυσικά δεν είναι δυνατό να επαληθευτούν, αλλά αν ισχύουν θυμίζουν έντονα τις αντίστοιχες… υπεργολαβίες της Τουρκίας και τη χρήση τζιχαντιστών μισθοφόρων στη Συρία και τη Λιβύη.
Το Μπακού από τη μεριά του μέχρι στιγμής δεν κατέφυγε σε επιστράτευση, αλλά ενέκρινε την επιβολή στρατιωτικού νόμου και την απαγόρευση της κυκλοφορίας σε πολλές περιοχές και πόλεις λόγω της κλιμάκωσης των εχθροπραξιών. Ο «πρόεδρος»-δικτάτορας του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγεφ σε τηλεοπτικό διάγγελμά του είπε πως «ο αζερικός στρατός μάχεται σήμερα στο έδαφός του, υπερασπίζεται την εδαφική ακεραιότητά του, καταφέρει συντριπτικά πλήγματα στον εχθρό. Η υπόθεσή μας είναι δίκαιη και θα νικήσουμε». Και ο εκπρόσωπός του, Χικμέτ Χατσίγεφ, είπε στο Al Jazeera ότι ο στόχος της χώρας του είναι η «απελευθέρωση» ολόκληρου του εδάφους του Αζερμπαϊτζάν που «κατέχεται» από τις αρμενικές δυνάμεις, δηλαδή ολόκληρου του Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Στη σύρραξη ενεπλάκησαν αμέσως οι δύο περιφερειακοί «προστάτες». Η Αγκυρα πήρε ξεκάθαρα θέση υπέρ των Αζέρων, με τον Ταγίπ Ερντογάν -που, όπως φαίνεται, δεν… χορταίνει να ανοίγει συνεχώς καινούργια μέτωπα και να υποσκάπτει τη «λυκοφιλία του» με τον Βλαντίμιρ Πούτιν- να ορκίζεται πως η Τουρκία «θα στηρίξει τους Αζέρους αδελφούς μας με όλα μας τα μέσα» ενάντια στην «επιθετικότητα της Αρμενίας» και να επαινεί από τηλεφώνου τον Αλίγεφ για τη «συνετή και αποφασιστική του στάση» απέναντι στην «εισβολή και αγριότητα» των Αρμενίων! Εμμέσως, δε, καταφέρθηκε και κατά του «τσάρου», καλώντας ουσιαστικά τον αρμενικό λαό να ξεσηκωθεί «ενάντια στον ηγέτη του, που τον σέρνει στην καταστροφή… και σε εκείνους που τον χρησιμοποιούν [σ.σ. τον Πασινιάν] σαν μαριονέτα».
Η Ρωσία
Ο Πούτιν πάντως μίλησε στο τηλέφωνο με τον Πασινιάν, εκφράζοντάς του την «έντονη ανησυχία του» για την κλιμάκωση στην περιοχή. Την ίδια ώρα, ο Σεργκέι Λαβρόφ είχε επικοινωνία με τον Τούρκο ομόλογό του Μεβλούτ Τσαβούσογλου, από τον οποίο φέρεται να ζήτησε την άμεση κατάπαυση του πυρός, την επανέναρξη διαπραγματεύσεων και να επιστρέψουν στο τραπέζι των (παγωμένων) διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της «Ομάδας Μινσκ».
Η Ρωσία είναι άλλωστε η βασική σύμμαχος της Αρμενίας και εκτός από ισχυρές οικονομικές σχέσεις διατηρεί και στρατιωτικές βάσεις στη συγκεκριμένη χώρα του Καυκάσου. Ανάλογες εκκλήσεις έκαναν η Γαλλία και η Γερμανία, αλλά και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ, ενώ τη «ζωηρή ανησυχία» της Ελλάδας για τις εξελίξεις εξέφρασε με ανακοίνωσή του και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών.
