«Τα φαναράκια του Αιγαίου»

Θα είμαι ειλικρινής από την αρχή: λατρεύω το παιδικό βιβλίο! Λάθος… Λατρεύω το καλό παιδικό βιβλίο! Λάθος πάλι… Θα μπορούσα να ζήσω διαβάζοντας μόνο καλά παιδικά βιβλία. Ναι, αυτή είναι η αλήθεια.

Θεωρώ τεράστιο ταλέντο όποιον μπορεί να γράψει ένα πραγματικά καλό βιβλίο για πιο μικρούς αναγνώστες, πιστεύω ότι είναι ιδιαίτερο δύσκολο, δεν αρκεί να είσαι καλός στο γράψιμο ή την εικονογράφηση, χρειάζεται και κάτι ακόμα. Αν ήξερα ακριβώς τι είναι αυτό το «κάτι», θα έγραφα καλά παιδικά βιβλία. Ξέρω όμως να το αναγνωρίζω και γι’ αυτό γράφω για καλά παιδικά βιβλία.

Το τελευταίο βιβλίο του σπουδαίου Σταμάτη Σκαμπαρδώνη δεν χρειάζεται τόσους προλόγους. Καθώς όμως στα «Φαναράκια του Αιγαίου» του (κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Εύμαρος) ζωντανεύει φαινομενικά άψυχα αντικείμενα, είπα να ξεκινήσω κάνοντας ακριβώς το ίδιο για το βιβλίο αυτό καθαυτό.

Ο συγγραφέας μας ήταν τυχερός. Και το παραδέχεται: γεννήθηκε εκείνες τις δεκαετίες που υπήρχαν ακόμα γειτονιές και χώμα και τα παιδιά έπαιζαν εκεί και μ’ αυτό. Ισως γι’ αυτόν τον λόγο και τα φαινομενικά άψυχα αντικείμενα που προαναφέραμε να είχαν πάντοτε ζωή και προσωπικότητα στα δικά του μάτια. Ισως να ‘χουν και στην πραγματικότητα… ποιος ξέρει;

Αυτό που ξέρουμε είναι πως παλιά γυάλινα μπουκάλια μπορούν να κάνουν την επανάστασή τους, να γίνουν κομμάτι της αλλαγής και να μετατραπούν σε φαναράκια που θα στείλουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα στο Αιγαίο: Είμαστε μαζί σας. Καλώς μας ήρθατε. Ειρήνη – Οχι στον πόλεμο.

Ο συγγραφέας εμπνέεται έναν μικρό Οδυσσέα, που, αντί να κάνει ο ίδιος ένα μεγάλο ταξίδι, στέλνει το μήνυμά του να ταξιδέψει μακριά: πάει στη Συκαμιά, μια πανέμορφη παραλία της Λέσβου, όπου φτάνουν οι πρόσφυγες (που δεν τους θέλουμε πλέον – όχι;) και μαζί με τη βοήθεια ντόπιων ψαράδων, του δασκάλου και των συμμαθητών του αλλά και μιας οικογένειας μπουκαλιών, της κας και του κου Γαλακτένιου, προσπαθεί να επικοινωνήσει με τους πρόσφυγες που βρίσκονται στη θάλασσα: «Σας περιμένουμε» είναι το μήνυμά του. «Είμαστε φίλοι σας».

Το βιβλίο ο Στ. Σκαμπαρδώνης το αφιερώνει μεταξύ άλλων και στη γιαγιά Μαρίτσα που αγκάλιαζε τα προσφυγόπουλα (τότε. Γιατί τώρα, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο). Και επιλέγει ένα μικρό παιδί, αντί για μια ηλικιωμένη γυναίκα, για να μεταφέρει το δικό του, υπέροχο μήνυμα.

Η εικονογράφηση, που μοιάζει με κολάζ παιδικών ζωγραφιών, ανήκει στην Αλκηστη Οικονομοπούλου, ένα νέο κορίτσι με ειδικές σπουδές στον τομέα της, η οποία πιστεύει πως η τέχνη διαμορφώνει πραγματικότητες… Πόσο δίκιο έχει. Το να ανοίξεις ένα καλό παιδικό βιβλίο είναι σίγουρα μια καλή αρχή.