Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πότε θα χτυπήσει τελικά το πρώτο κουδούνι; Εξαρτάται, μας λέει ο Γκίκας Μαγιορκίνης. Ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τον νέο κορονοϊό, που αντικατέστησε αυτή την εβδομάδα τον Σωτήρη Τσιόδρα, εξηγεί ότι «το αν θα ανοίξουν τα σχολεία στις 7 Σεπτεμβρίου εξαρτάται από το πώς κινείται η επιδημία.
Την περασμένη Τετάρτη είχαμε πάλι αρνητικό ρεκόρ κρουσμάτων και την Πέμπτη περισσότερα από 250 κρούσματα. Η απόφαση εξαρτάται από τον αριθμό των κρουσμάτων και όλα τα επιπλέον στοιχεία (ηλικιακή κατανομή, ποιοτικά χαρακτηριστικά, νοσηλείες, θάνατοι, διασωληνώσεις)».
Η σωστή χρήση της μάσκας πρέπει να επικουρείται από την καλή υγιεινή των χεριών και του αναπνευστικού και την τήρηση των αποστάσεων
Αυτό που κυρίως απασχολεί την Επιτροπή, μας λέει, είναι τα σχολεία να μη λειτουργήσουν ως πολλαπλασιαστής της επιδημίας στη χώρα μας, δηλαδή ως παράγων που την αυξάνει και σε όλη την κοινότητα. «Είναι θέμα ασφάλειας της δημόσιας υγείας, όχι των παιδιών, καθώς ο κίνδυνος βαριάς νόσησης από παιδιά είναι μηδαμινός».
Η συζήτηση αυτή θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα. Θα ανοίξουν όλα, όμως, ή υπάρχουν σκέψεις να ανοίξουν αργότερα τα σχολεία σε περιοχές όπου η κινητικότητα του ιού είναι αυξημένη, όπως είναι η Αττική, που μετράει το ένα τρίτο των κρουσμάτων του Αυγούστου, και η Θεσσαλονίκη, που ακολουθεί με το ένα πέμπτο; τον ρωτάμε. «Η λογική του υπουργείου Παιδείας είναι να μην υπάρχουν σχολεία διαφορετικών ταχυτήτων, αλλά αν και εφόσον η επιδημιολογία το επιβάλει, είναι πιθανό να χρειαστεί και αυτό. Η λήψη δηλαδή εξειδικευμένων μέτρων σε περιοχές όπου ο ιός έχει αυξημένη επιδημιολογική κινητικότητα», μας απαντάει.
Προτεραιότητα
Το όλο εγχείρημα του ανοίγματος των σχολείων εν μέσω του δεύτερου κύματος της επιδημίας στη χώρα μας «είναι μια πρόκληση», ξεκαθαρίζει ο Γκ. Μαγιορκίνης. «Οταν κλείσαμε τα σχολεία τον Μάρτιο, το κάναμε για να ρίξουμε πάγο στην επιδημία. Δεν τα κλείσαμε γιατί κινδύνευαν ή κινδυνεύουν τα παιδιά. Τώρα, αν χρειαστεί να κλείσουμε δραστηριότητες, όπως είναι τα κέντρα διασκέδασης, για να ανοίξουμε τα σχολεία, μετατοπίζοντας δηλαδή το βάρος της επιδημίας από το ένα (κέντρα διασκέδασης) στο άλλο (σχολεία) για να μετριάσουμε την πιθανή μικρή αύξηση λόγω του ανοίγματος, θα πρέπει να το κάνουμε, διότι η εκπαίδευση είναι προτεραιότητα», επισημαίνει.
«Προφανώς είναι μια πρόκληση να κάνουν τα παιδιά όλη αυτή την οδηγία (μάσκες, υγιεινή, αποστάσεις) σωστά», μας λέει η Βάνα Παπαευαγγέλου. Η καθηγήτρια Παιδιατρικής Λοιμωξιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, που συνόδευσε την υπουργό Υγείας Νίκη Κεραμέως στη συνέντευξη Τύπου για το άνοιγμα των σχολείων την περασμένη Δευτέρα, είναι επικεφαλής της υποεπιτροπής για το άνοιγμα των σχολείων της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Υγείας.
«Οσο κατεβαίνουμε σε μικρότερες ηλικίες, γίνεται ακόμα πιο δύσκολο· από την άλλη, οι μικρότερες ηλικίες ακολουθούν πιο πιστά τις οδηγίες, θα κοιτάξουν στα μάτια, θα παρακολουθήσουν πιο επιμελώς τους νηπιαγωγούς και τους δασκάλους απ’ ό,τι οι έφηβοι που, λόγω της μεταβατικής περιόδου που βιώνουν από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, είναι περισσότερο απρόσεχτοι, ανυπάκουοι», προσθέτει.
Για την εκπαίδευση των μαθητών, μας λέει, ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας ετοιμάζει έντυπο και οπτικοακουστικό υλικό για κάθε εκπαιδευτική βαθμίδα – έντυπο υλικό για τα πιο μεγάλα παιδιά, αφίσες και κινούμενα σχέδια και κόμικς για τα πιο μικρά. Επιπλέον, σαφείς οδηγίες για την εκπαίδευση των γονιών. Από την άλλη, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη πρόκληση, που δεν είναι ο γονιός που δεν θέλει το παιδί του να φορέσει μάσκα αλλά το ίδιο το παιδί που αρνείται, η υποεπιτροπή για το άνοιγμα του σχολείου συμβουλεύεται παιδοψυχιάτρους. «Χρειαζόμαστε τη συμβουλή των ειδικών παιδοψυχιάτρων ώστε να δώσουμε τις οδηγίες που θα βοηθήσουν τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς να αντιμετωπίσουν τον φόβο του παιδιού για τη μάσκα, τον φόβο για τη δική του νόσηση ή για τη νόσηση του γονιού ή των παππούδων».
Παράλληλα όλων αυτών, γράφονται και πρωτόκολλα –βρίσκονται στο τελικό στάδιο– από το πώς θα τρώνε, θα πίνουν, θα κάνουν διάλειμμα τα παιδιά, με στόχο να μεταφέρονται όλες αυτές οι οδηγίες με τα πιο απλά λόγια, μας εξηγεί. Μα, μπορεί ένα παιδί να φοράει μάσκα για ώρες ολόκληρες; ρωτάμε. «Θα υπάρχουν “διαλείμματα μάσκας”. Μετά από πρόταση των παιδοψυχιάτρων, θα αφήνεται στην κρίση του εκπαιδευτικού, όταν βλέπει την τάξη να κουράζεται, να ζητάει μια ατομική εργασία και να δίνει στη διάρκειά της ένα “διάλειμμα μάσκας”». Τις πρώτες εβδομάδες που θα εξελίσσεται η εκπαίδευση, το στοιχείο αυτό θα λειτουργεί ως καταλύτης, σημειώνει.
Μεγέθη μάσκας
Οσο για το αν είναι ασφαλές τα παιδιά κάθε ηλικίας να φορούν μάσκα, η καθηγήτρια Παιδιατρικής είναι κάθετη: «Ναι». Τα μεγέθη, όμως, μας λέει, είναι δύο, διαφορετικά για τα μικρότερα πρόσωπα από τα πρόσωπα των μεγάλων παιδιών, καθώς η καλύτερη εφαρμογή αλλά και η άνεση είναι σημαντικές παράμετροι. Στους γονείς αρνητές της μάσκας απαντά πως θα πρέπει για το δικό τους καλό και πάνω από όλα γιατί τα παιδιά δικαιούνται εκπαίδευση να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προσαρμογή των μικρών τους στα νέα δεδομένα.
Κάθε μέτρο έχει το δικό του όφελος, επισημαίνει. «Δεν υπάρχει ένα που να είναι καλύτερο από ένα άλλο. Εκτός αν κάτσουμε σπίτι μας και δεν βγούμε ποτέ. Συνεπώς, η σωστή χρήση της μάσκας πρέπει να επικουρείται από την καλή υγιεινή των χεριών και του αναπνευστικού και την τήρηση των αποστάσεων όσο καλύτερα μπορούμε», αναφέρει.
Για την εμπειρία από άλλες χώρες που άνοιξαν τα σχολεία, ο Γκίκας Μαγιορκίνης μάς λέει ότι δεν έχουμε επαρκή στοιχεία καθώς έγινε πρόσφατα. Από την εμπειρία του ανοίγματος των σχολείων στο Ισραήλ τον Μάιο, είδαμε μεγάλη αύξηση των κρουσμάτων, αλλά χωρίς μέτρα (μάσκες, αποστάσεις κ.ο.κ.), με κλιματιζόμενες αίθουσες, χωρίς φυσικό αερισμό. Ακόμα, λέει, γνωρίζουμε ότι στη Σουηδία που τα σχολεία έχουν παραμείνει ανοιχτά από την αρχή της επιδημίας δεν υπήρχαν προβλήματα.
«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι θα είναι μια διαφορετική σχολική χρονιά από τις άλλες», ξεκαθαρίζει η Β. Παπαευαγγέλου. Και να μην ξεχνούν τα παιδιά: όταν γυρνούν στο σπίτι πλένουν χέρια, πλένουν τη μάσκα τους και δεν αγκαλιάζουν τη γιαγιά και τον παππού».
Επόμενη «μεγάλη πρόκληση», το φθινόπωρο και κατ’ επέκταση ο χειμώνας, για τον Γκ. Μαγιορκίνη, «όταν θα έχει πέσει η θερμοκρασία, θα κυκλοφορούμε σε κλειστούς χώρους και θα δούμε αύξηση της μετάδοσης του κορονοϊού, με τη συνύπαρξη φυσικά και των άλλων ιώσεων». Μάσκα, λοιπόν, παντού, μέχρι νεωτέρας.
Πολιτική επιλογή η κατάρρευση του κοινωνικού συμβολαίου
Η χώρα μας πήγε πολύ καλά στην πρώτη φάση της επιδημίας με την καθοδήγηση της Επιτροπής των ειδικών. Μετά, επικράτησε το πολιτικό κριτήριο του επιστημονικού, άνοιξε η αγορά και δη του τουρισμού και των μεταφορών και τώρα διανύουμε τη δεύτερη φάση της επιδημίας.
Για την προτεραιοποίηση των κυβερνήσεων στο άνοιγμα πολλών άλλων δραστηριοτήτων της οικονομίας, προτού εξασφαλίσουν το άνοιγμα των σχολείων, η Meira Levinson, καθηγήτρια Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Harvard, σε πρόσφατο άρθρο της στο New England Journal of Medicine είναι καταπέλτης.
«Είναι ηθικά εξωφρενικό που αποφασίσαμε να δώσουμε προτεραιότητα στην αναψυχή των ενηλίκων έναντι της ευημερίας των παιδιών και της πρόσβασής τους στην εκπαίδευση, να δώσουμε προτεραιότητα στην πρόσβαση ενηλίκων σε γυμναστήρια και μπαρ σε σχέση με την πρόσβαση των εκπαιδευτικών σε ασφαλείς χώρους εργασίας. Δεν συμπεριφέρεται κατ’ αυτόν τον τρόπο μια υπεύθυνη κοινωνία.
Ανταλλάξαμε την ασφάλεια και την ευημερία των μαθητών, των δασκάλων και των οικογενειών τους με το άνοιγμα μη απαραίτητων υπηρεσιών, που δεν είναι ιατρικά ή επιστημονικά απαραίτητες. Είναι μια πολιτική επιλογή που κάνουμε η οποία αποκαλύπτει, ειλικρινά, μια βαθιά ηθική διαφθορά στην πολιτική μας και την κατάρρευση του κοινωνικού συμβολαίου».
