Εξευτελιστική μεταχείριση πολιτών κατά τη διάρκεια αστυνομικής επιχείρησης
«Η εισβολή ειδικών δυνάμεων της αστυνομίας σε σπίτι υπόπτου και η απρόκλητη χρήση βίας για τη σύλληψή του συνιστούν εξευτελιστική μεταχείριση και αποτελούν πλήγμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια», αποφάνθηκε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) για μια υπόθεση ένστολης αυθαιρεσίας στο Contes της Γαλλίας που θυμίζει πολύ όσα διαδραματίστηκαν στο Κουκάκι τον Δεκέμβριο του 2019 κατά την αστυνομική επιχείρηση στο σπίτι της οικογένειας Ινδαρέ.
Ο 64χρονος Joseph Castellani κρίθηκε ύποπτος για απειλή και αντίσταση κατά της αρχής με χρήση βίας και δόθηκε εντολή να συλληφθεί από τις ειδικές δυνάμεις, οι οποίες εισέβαλαν στην οικία του και άσκησαν βία εναντίον του, χωρίς εκείνος να τους προκαλέσει και κυρίως χωρίς να διασφαλιστούν οι απαραίτητες εγγυήσεις για την παρέμβασή τους. Το «ντου» των πάνοπλων αστυνομικών στο σπίτι του Castellani έγινε με παραβίαση της εισόδου της οικίας, ενώ ο ύποπτος υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς και οι αστυνομικοί τον ταπείνωσαν μπροστά στην οικογένειά του.
Η υπόθεση έφτασε στη Δικαιοσύνη, αλλά οι Γάλλοι δικαστές έκριναν δικαιολογημένη την παρέμβαση των ειδικών δυνάμεων και επιδίκασαν στον προσφεύγοντα ένα μικρό ποσό αποζημίωσης λόγω της μη παροχής ιατρικής περίθαλψης την ώρα που, τραυματισμένος, τελούσε υπό κράτηση.
Ο Γάλλος πολίτης, αφού εξάντλησε όλα τα ένδικα μέσα στην πατρίδα του, προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο διαπίστωσε πως «δεν έχει αποδειχθεί ότι η παρέμβαση των ειδικών δυνάμεων είχε αιτιώδη συνάφεια με το επιζήμιο αποτέλεσμα που υπέστη ο προσφεύγων». Επιπλέον, το Στρασβούργο, αναγνωρίζοντας τους σημαντικούς τραυματισμούς τού προσφεύγοντος και την ψυχική του ταλαιπωρία, επισήμανε ότι η παρέμβαση ειδικών δυνάμεων, οι οποίες συνήθως εμπλέκονται σε καταστάσεις ακραίας βίας, θα μπορούσε να συνεπάγεται ιδιαίτερους κινδύνους κατάχρησης εξουσίας και παραβίασης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Επομένως, αποφάνθηκε, η παρέμβαση τέτοιων μονάδων έπρεπε να περιβάλλεται από επαρκείς εγγυήσεις.
Στην απόφαση σημειώνεται ότι η επιχείρηση σύλληψης στο σπίτι του προσφεύγοντος έγινε με βίαιο τρόπο από ένοπλους αστυνομικούς, ενώπιον τρίτων ατόμων, χωρίς σωστό σχεδιασμό και ότι η φυσική δύναμη που χρησιμοποιήθηκε δεν ήταν αναγκαία. Πρόκειται για παραβίαση του άρθρου 3 της Σύμβασης για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση του προσφεύγοντος και έτσι το δικαστήριο επιδίκασε να του καταβάλει το γαλλικό κράτος αποζημίωση για ηθική βλάβη ποσού 22.800 ευρώ.
Μέχρι να δικαιωθεί από το Στρασβούργο ο J. Castellani σύρθηκε ως κατηγορούμενος, όπως και ο σκηνοθέτης Δημήτρης Ινδαρές και οι δύο γιοι του που έχουν παραπεμφθεί σε δίκη για τα αδικήματα βίας κατά υπαλλήλων, εξύβρισης και απόπειρας παράνομης βίας, διατάραξης και λειτουργίας της υπηρεσίας, απείθειας, επικίνδυνης σωματικής βλάβης και οπλοκατοχής. Κατά την προκαταρκτική εξέταση της υπόθεσης, η οικογένεια Ινδαρέ προσκόμισε φωτογραφικό και βιντεοληπτικό υλικό το οποίο αποτυπώνει την αστυνομική βία την οποία υπέστησαν, ενώ κατέθεσε έγκληση σε βάρος των αστυνομικών.
Ανεπαρκείς έρευνες για θάνατο πολιτών κατά τη διάρκεια αστυνομικών ελέγχων
Η Πολωνή Teresa Jabłońska προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για τον θάνατο του γιου της έπειτα από απόπειρα σύλληψης κατά τη διάρκεια αστυνομικού ελέγχου ρουτίνας. H υπόθεση είναι μία από τις εκατοντάδες αντίστοιχες που έχουν συγκλονίσει την παγκόσμια κοινή γνώμη, με τελευταίο παράδειγμα τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ στη Μινεάπολη των ΗΠΑ.
Στις 18 Ιουνίου 2013 αστυνομικοί πραγματοποίησαν έλεγχο στο αυτοκίνητο του D.J. και εντόπισαν δύο μικρά πακέτα λευκής σκόνης. Εκείνος επιχείρησε να διαφύγει τη σύλληψη, δύο αστυνομικοί προσπάθησαν να τον σταματήσουν και ακολούθησε διαπληκτισμός, ενώ στο σημείο κατέφθασαν άλλοι έξι αστυνομικοί. Αφού ακινητοποίησαν τον D.J. και του πέρασαν χειροπέδες, οι αστυνομικοί συνειδητοποίησαν ότι δεν αναπνέει. Οι προσπάθειες ανάνηψης από δύο αστυνομικούς, από δύο διερχόμενους νοσηλευτές και από πλήρωμα ασθενοφόρου που κλήθηκε για βοήθεια ήταν ανεπιτυχείς.
Η ποινική διαδικασία κινήθηκε την επόμενη μέρα και οι εισαγγελικές αρχές συνέλεξαν μαρτυρικές καταθέσεις και αποδεικτικά στοιχεία. Η αυτοψία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αιτία θανάτου ήταν οξεία καρδιακή αναπνευστική ανεπάρκεια που σχετίζεται με χρόνια κυκλοφορική ανεπάρκεια. Σημείωσε, ωστόσο, ότι υπήρχαν τραυματισμοί στον λαιμό του που θα μπορούσαν επίσης να έχουν προκαλέσει τον θάνατό του. Οι εισαγγελικές αρχές εξέτασαν την υπόθεση πέντε χρόνια αργότερα, συλλέγοντας καταθέσεις από περισσότερους μάρτυρες και ζητώντας την έκδοση δεύτερης εγκληματολογικής έκθεσης, αλλά διαπίστωσαν ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που αποκτήθηκαν με τον τρόπο αυτό δεν δικαιολογούσαν το άνοιγμα νέας έρευνας.
Η μητέρα του θύματος προσέφυγε στο ΕΔΔΑ, καταγγέλλοντας τον τρόπο διεξαγωγής της αστυνομικής επιχείρησης, κατά τη διάρκεια της οποίας έγινε υπέρμετρη χρήση βίας, την αποτυχία παροχής αναγκαίας ιατρικής περίθαλψης στον γιο της, καθώς και διεξαγωγή αποτελεσματικής διερεύνησης του θανάτου του. Το Στρασβούργο διαπίστωσε ότι η έρευνα δεν παρείχε σαφείς απαντήσεις σε ορισμένα σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την αναλογικότητα της βίας που ασκήθηκε και τα χτυπήματα που εμφάνισε το θύμα. Διαπίστωσε, επίσης, ότι το εγχώριο δικαστήριο που εξέτασε την έφεση κατά της απόφασης για μη δίωξη των αστυνομικών δεν προέβη σε ανεξάρτητη διαπίστωση πραγματικών περιστατικών, αλλά βασίστηκε στις περιστάσεις του συμβάντος όπως απέδειξε η έρευνα.
Κατά συνέπεια, αποφάνθηκε ότι η έρευνα απέτυχε να προσδιορίσει τις σημαντικές πραγματικές περιστάσεις της υπόθεσης. Αντιθέτως, διαπίστωσε ότι δεν αποδείχτηκε με βεβαιότητα αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της βίας που υπέστη ο θανών και του θανάτου του και ότι παρασχέθηκαν οι πρώτες βοήθειες χωρίς καθυστέρηση. Ετσι, έκρινε ότι δεν υπήρχε παραβίαση όσον αφορά το ουσιαστικό σκέλος του άρθρου 2 (δικαίωμα στη ζωή), αλλά υπήρξε παραβίαση του διαδικαστικού σκέλους του δικαιώματος στη ζωή (άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου) και επιδίκασε στην προσφεύγουσα ποσό 26.000 ευρώ για ψυχική οδύνη.
* Πηγή αποφάσεων του ΕΔΔΑ: echrcaselaw.com
-320x213.jpg)
