Βεβαρημένο παρελθόν

Η αντιπαλότητα Τουρκίας-Αιγύπτου δεν είναι συγκυριακή, ούτε μπορεί να ερμηνευτεί ως παρενέργεια της υποστήριξης της Μουσουλμανικής Αδελφότητας από τον Ερντογάν.

Επί σχεδόν δύο αιώνες Τουρκία και Αίγυπτος συγκρούονται καθώς διεκδικούν ταυτόχρονα ρόλο ηγεμονικής περιφερειακής δύναμης στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Τον 19ο αιώνα η Αίγυπτος του Μωχάμετ Αλι και του Ιμπραήμ πασά, χώρα τυπικά υποτελής στην Οθωμανική Αυτοκρατορία αλλά de facto ανεξάρτητη, ήρθε δύο φορές σε πολεμική σύγκρουση με την Υψηλή Πύλη, το 1831-33 και το 1839-41, για τον έλεγχο της Μέσης Ανατολής με επίκεντρο τη Συρία.

Και στους δύο πολέμους η Αίγυπτος προσπάθησε να κατοχυρώσει ηγεμονικό περιφερειακό ρόλο, προσέκρουσε όμως στην παρέμβαση της Ρωσίας και της Βρετανίας, που έβλεπαν τα συμφέροντά τους να εξυπηρετούνται καλύτερα με τη διαχείριση της αργόσυρτης παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Η αντιπαλότητα Καΐρου – Κωνσταντινούπολης πάγωσε μετά την κατάληψη της Αιγύπτου το 1882 από την Βρετανία μέχρι και την άνοδο του Νάσερ στην εξουσία με το πραξικόπημα του Ιουλίου του 1952.

Ο Νάσερ με την πολιτική ενοποίησης των αραβικών χωρών και κυρίως με τη συγκρότηση της Ηνωμένης Αραβικής Δημοκρατίας το 1958, που επί της ουσίας ήταν μια ενσωμάτωση της Συρίας στην Αίγυπτο, έγινε γείτονας της Τουρκίας προς Νότον αλλά και βαρύνουσα απειλή για την εσωτερική και εξωτερική ασφάλεια της Αγκυρας. Μόνον η διάλυση της ΗΑΔ το 1961 απέτρεψε μια επικίνδυνη κλιμάκωση μεταξύ Καΐρου και Αγκυρας.

Σήμερα ο περιφερειακός παρεμβατισμός του Ερντογάν με μοχλό τη στήριξή του στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τις παραφυάδες της δημιουργεί ένα κλίμα περικύκλωσης της Αιγύπτου από τη Γάζα και τη σκληρά απομονωμένη από το καθεστώς Σίσι Χαμάς μέχρι τη συγγενή στο θρησκευτικό-πολιτικό της Αδελφότητας στίγμα κυβέρνηση της Τρίπολης.

Το συμπέρασμα είναι προφανές, ότι όποιο και να είναι το πολιτικό-θρησκευτικό της στίγμα η αντιπαλότητα μίας παρεμβατικής στη Μέση Ανατολή Τουρκίας με την Αίγυπτο αλλά και με τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα είναι δεδομένη.