Εξ αρχής διευκρινίζω ότι δεν είμαι ειδικός επιστήμων επί του θέματος του κορονοϊού. Δεν είμαι ούτε επιδημιολόγος ούτε λοιμωξιολόγος. Οσα γράφω, τα γράφω από τη σκοπιά της πολιτικής φιλοσοφίας ως υποκείμενο που στοχάζεται και αναστοχάζεται για όσα συμβαίνουν στον κόσμο μας. Τονίζω επιπροσθέτως ότι ο ανθρώπινος κόσμος συγκροτείται ως πολιτική κοινωνία, πράγμα που σημαίνει ότι όλα όσα συμβαίνουν στην ανθρώπινη κοινωνία είναι πολιτικά συμβάντα.
Στο ερώτημα «Τι συμβαίνει με τον κορονοϊό;» όλοι οι επιστήμονες, δηλαδή και οι ειδικοί της ιατρικής επιστήμης, αλλά και όλοι των επιστημών της κοινωνίας και του ανθρώπου, γράφουν και δημοσιεύουν τις απόψεις τους, οι οποίες ως επιστημονικές προτάσεις υπόκεινται στον έγκυρο επιστημολογικό έλεγχο.
Στην παρέμβασή μου αυτή δεν θα εξετάσω το σύνολο των απόψεων των συναδέλφων μου (κάτι τέτοιο είναι, εκ των πραγμάτων, αδύνατο), αλλά θα περιοριστώ στην πολιτική απόφαση της κυβέρνησης να εφαρμόσει τη μέθοδο της «καραντίνας» ως μέθοδο προφύλαξης του ανθρώπινου οργανισμού από την επίθεση που δέχεται (ο ανθρώπινος οργανισμός εννοώ) από τον κορονοϊό, ο οποίος, σύμφωνα με τις απόψεις των επιδημιολόγων, είναι νέος ιός και δεν είναι μετάλλαξη του δεδομένου συστήματος. Η πολιτική απόφαση για την «καραντίνα» στη χώρα μας αλλά και σε όλες σχεδόν τις περιοχές που πλήττονται (με εξαίρεση την Σουηδία), ελήφθη με βάση τις γνωματεύσεις των ειδικών επιστημόνων.
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο «πόλεμος» ανάμεσα σε έμβια όντα είναι συνεχής και αδιάλειπτος. Τέτοιος λοιπόν είναι και ο «πόλεμος» ανάμεσα στον κορονοϊό και τον ανθρώπινο οργανισμό. Επιπλέον οι ειδικοί μάς καθησυχάζουν ότι δεν πρόκειται για «βιολογικό πόλεμο», δηλαδή ο ιός δεν «κατασκευάστηκε», αλλά έχουμε να κάνουμε με έναν κανονικό φυσικό «πόλεμο» εμβίων όντων.
Ο άνθρωπος όμως δεν είναι μόνον έμβιο ον, αλλά και ορθολογικό υποκείμενο, το οποίο οργανώνει τη ζωή του εντός της πολιτικής κοινωνίας. Εάν, λοιπόν ένα έμβιο όν, όπως είναι ο κορονοϊός, το οποίο δεν μπορεί να συγκροτηθεί ως ορθολογική και πολιτική οντότητα, πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί από ένα άλλο έμβιο ον, το οποίο είναι ο άνθρωπος που συγκροτείται ως ορθολογική – πολιτική οντότητα; Προσπαθώ να διατυπώσω το κατεξοχήν πολιτικό πρόβλημα της συγκυρίας μας με όσο γίνεται απλό και κατανοητό τρόπο!
Αραγε η αντιμετώπιση του «έτερου» έμβιου όντος από τον ορθολογικό άνθρωπο γίνεται μόνον με τη μέθοδο «της καραντίνας»; Δεν υπάρχουν άλλα μοντέλα προφύλαξης του ανθρώπινου οργανισμού παρά μόνον η «καραντίνα»; Και τι είναι επιτέλους η «καραντίνα»; Είναι η ορθολογική μέθοδος αντιμετώπισης ενός αδυσώπητου και αμείλικτου «εχθρού» που είναι ο κορονοϊός;
Με τα εμπειρικά στοιχεία που έχουμε στα χέρια μας ως παγκόσμια πολιτική κοινωνία διαπιστώνουμε ότι η νεωτερική και η σύγχρονη κοσμοεικόνα έχει καταρρεύσει. Προτρέπω τους αναγνώστες μας να αναζητήσουν στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (Δευτέρα, 30 Μαρτίου 2020) το κείμενό μου με τον τίτλο: «Η κατάρρευση του σύγχρονου κοσμοειδώλου και ο κορονοϊός». Με βάση όσα έχω αναπτύξει στη σύντομη αυτή παρέμβασή μου καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι δεν είναι η φυσική επίθεση του κορονοϊού που οδήγησε τον ορθολογικό άνθρωπο στην «καραντίνα», αλλά είναι η ίδια η πολιτική κοινωνία, δηλαδή ο «τόπος» του ανθρώπου, που φυλάκισε τον ίδιο τον άνθρωπο στο καθεστώς του «φόβου και του τρόμου».
Φοβισμένος λοιπόν ο άνθρωπος μπροστά στην «ιοβόλο επίθεση» καταφεύγει σε μηχανισμούς άμυνας, οι οποίοι τον ακυρώνουν ως ορθολογική και πολιτική οντότητα. Η «καραντίνα» δεν είναι μέθοδος αντιμετώπισης του κορονοϊού που ταιριάζει σε μία ορθολογική πολιτική κοινωνία. Μου θυμίζει τις ανθρώπινες φυλές που για να αντιμετωπίσουν τον εχθρό «κλείνονται στην καλύβα» τους και εμείς, λοιπόν, η σύγχρονη ανεπτυγμένη και ορθολογική κοινωνία αποφασίζουμε να «μείνουμε σπίτι»!
Η «ιοβόλος επίθεση» δεν σταματάει εδώ, δηλαδή στον εγκλεισμό του ορθολογικού όντος, αλλά πάει και παραπέρα στον τραυματισμό του, όχι όμως και στον θάνατό του. Δεν κατέρρευσε μόνον το σύγχρονο κοσμοείδωλο, αλλά μαζί του θρυμματίστηκε ολόκληρο το σύστημα της νεωτερικότητας (δημοκρατία, κράτος δικαίου, κοινωνικό κράτος, αγορά εργασίας κ.λπ.). Τρία «πράγματα» (με τη φιλοσοφική έννοια του όρου) συμβαίνουν σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία μας: η «ιοβόλος επίθεση», η «καραντίνα» και τελικά η υπαρξιακή κρίση του ανθρώπου ως ορθολογικού και πολιτικού όντος.
*Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
