Σήμερα διεξάγεται ο διαδικτυακός τηλεμαραθώνιος που διοργάνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με στόχο να καλυφθούν τα κενά στη χρηματοδότηση της έρευνας για εμβόλιο και φάρμακα κατά του Covid-19.
Όπως έχει δηλώσει η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που στηρίζεται στο ίδρυμα του Μπιλ και της Μελίντα Γκέιτς, σκοπός είναι να συγκεντρωθούν 7,5 δισεκατομμύρια. ευρώ. Αυτό θα είναι μόνο μια «αρχή», γιατί «θα χρειαστούν πολύ περισσότερα χρήματα», δήλωσε προχθές.
Χθες με κοινό άρθρο τους έξι Ευρωπαίοι ηγέτες, οι Τζουζέπε Κόντε, Εμανουέλ Μακρόν, Άνγκελα Μέρκελ, Σαρλ Μισέλ, Έρνα Σόλμπεργκ και η φον ντερ Λάιεν απηύθυναν έκκληση για δωρεές, ώστε να δοθεί «ώθηση σε μια άνευ προηγουμένου παγκόσμια συνεργασία μεταξύ επιστημόνων και ρυθμιστικών αρχών, βιομηχανίας και κυβερνήσεων, διεθνών οργανισμών, ιδρυμάτων και επαγγελματιών υγείας».
Πέντε προβληματισμοί
Στις χώρες-οικοδεσπότες λοιπόν είναι οι Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, Νορβηγία αλλά και η Σαουδική Αραβία. Ωστόσο, η συμμετοχή του Ριάντ δημιουργεί ανησυχία δεδομένου του παρελθόντος στην παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ολοένα και πιο αυταρχικής στάσης του πρίγκιπα διάδοχου, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν, και της δολοφονίας του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι τον Οκτώβριο του 2018, την οποία φέρεται να διέταξε ο ίδιος.
Όμως, δεν πρόκειται για τον μόνο προβληματισμό γιατί λόγω της απόφασης να επιτραπεί η υπόσχεση κονδυλίων που έχουν ήδη δαπανηθεί από τις 30 Ιανουαρίου, ο τηλεμαραθώνιος μπορεί τελικά να θυμίζει περισσότερο μια άσκηση δημοσίων σχέσεων, παρά μια συγκροτημένη προσπάθεια καταπολέμησης της πανδημίας.
Κι ενώ οι πολιτικές δεσμεύσεις της Ε.Ε. είναι σαφείς, οι τρόποι τήρησης αυτών των δεσμεύσεων δεν είναι. Οι διοργανωτές έχουν παραδεχθεί ότι προχωρούν προς το παρόν χωρίς κανόνες και χωρίς τη δυνατότητα εφαρμογής μέτρων επίβλεψης της προσπάθειας τους.
Για παράδειγμα:
- Δεν είναι σαφές πόσα νέα κονδύλια θα διατεθούν, πόσα έχουν ήδη δαπανηθεί ή εάν οι κυβερνήσεις απλώς θα πάρουν κονδύλια που προορίζονταν ήδη για άλλους σκοπούς για να τα «υποσχεθούν» στις έρευνες για το εμβόλιο. «Ελπίζουμε οι δωρητές να αποφασίσουν ευσυνείδητα από πού προέρχονται αυτά τα χρήματα και να αποφύγουν να καταμετρήσουν τα ίδια ποσά σε δυο σκοπούς», λέει η Αλβα Φιν, σύμβουλος της οργάνωσης Save the Children. Για παράδειγμα τα ποσά που έχει υποσχθεί η βρετανία (338 εκατομμύρια λίρες) θα βγουν από ένα ταμείο 744 εκατομμυρίων λιρών που ήδη προορίζονται για ενίσχυση άλλων σκοπών.
- Ένα βασικό αναπάντητο ερώτημα είναι τί θα συμβεί εάν παρασκευαστεί επιτυχημένο εμβόλιο από χρηματοδότηση εταιρείας που δεν συμπεριλαμβάνεται σε αυτή τη συνεργασία.
- Το κόστος: Οι ΜΚΟ υποστηρίζουν ότι είναι απαραίτητη παρέμβαση υψηλού επιπέδου για να κρατηθεί το κόστος σε λογικά επίπεδα, ειδικά εάν οι φορολογούμενοι κληθούν να πληρώσουν το λογαριασμό των ερευνών για την παρασκευή του εμβολίου. Αυτό που ζητούν είναι «να συμπεριληφθούν νομικά δεσμευτικές συμφωνίες στις συμφωνίες χρηματοδότησης» με το επιχείρημα ότι «προιόντα που παράγονται με δημόσιο χρήμα να πρέπει να είναι προσβάσιμα».
- Υπόσχεση για ίση πρόσβαση: Παρότι οι Ευρωπαίοι οργανωτές έχουν μιλήσει για την ανάγκη «διάθεσης εμβολίου σε λογικές τιμές σε κάθε γωνιά του πλανήτη» δεν υπάρχει σαφήνεια σχετικά με αυτό στα σχέδια τους. «Χρειάζεται πολύ δουλειά για να αποσαφηνιστεί αυτό», λέει η σύμβουλος του ΠΟΥ, Ιλόνα Κικμπους.
