Κώστας Μαρούντας
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Οι προκλήσεις της αναδυόμενης εποχής είναι μεγάλες. Οι τελευταίες γενιές είναι αρκετά απομακρυσμένες από τη σκληρή ιδεολογικο-πολιτική διαμάχη των παλιότερων εποχών. Ο 20ος αιώνας ήταν μία διαρκής αντιπαράθεση σε όλα σχεδόν τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη. Και αυτή λάμβανε χώρα με όλα τα διαθέσιμα μέσα. Από ένα μήνυμα κατασκοπευτικής αποκρυπτογράφησης μέχρι Παγκόσμιους Πολέμους… Κάποιοι ευαγγελίστηκαν πως ο 21ος αιώνας θα είναι απαλλαγμένος από τέτοια άγχη. Στο σήμερα υπάρχει κάτι πολύ πιο ανησυχητικό από τη διάψευσή τους. Πως όλοι οσμίζονται τις τάσεις, αλλά αδυνατούν να προδιαγράψουν τους ακριβείς όρους διεξαγωγής των αντιπαραθέσεων.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον ο ρόλος της ριζοσπαστικής Αριστεράς, που εκτείνεται από τους σοσιαλιστές αριστερούς, τους κομμουνιστές μέχρι και oρισμένους αντιεξουσιαστές, την υπερβαίνει. Κάνει πιο αναγκαία την ύπαρξη και τη δραστική επεμβατικότητά της, ακόμα και πέρα από τις δικές της επιθυμίες. Έτσι συμβαίνει πάντα στους κρίσιμους καιρούς. Και εδώ και δέκα χρόνια οι καιροί είναι όντως κρίσιμοι. Από τη νηνεμία των προηγούμενων δεκαετιών ριχτήκαμε ξαφνικά όλοι στη φουρτουνιασμένη θάλασσα της σύγχρονης εποχής και προσπαθούμε να μάθουμε κολύμπι. Κάποιες φορές, μάλιστα, δεν φτάνει ούτε αυτό…

Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε όλοι είναι πως δεν αρκούν οι αντικειμενικές συνθήκες και οι καλές προθέσεις της υποκειμενικής κινητικότητας για να εξασφαλιστούν μεγάλες νίκες που θα αλλάξουν την εικόνα του πλανήτη προς το καλύτερο. Ο 20ος αιώνας παραδίδει τις καλύτερες διδαχές. Από τις αρχές του κιόλας. Η επιτυχημένη Επανάσταση των Μπολσεβίκων στη Ρωσία δεν συνοδεύτηκε από κάτι ανάλογο από τους Σπαρτακιστές στη Γερμανία. Ούτε στην Ουγγαρία. Στην Ιταλία επικράτησε ο Μουσολίνι, στην Ισπανία ο Φράνκο και στη Γερμανία ο Χίτλερ. Τα Λαϊκά Μέτωπα, π.χ. Γαλλία, σε κάποιους τομείς πέτυχαν ορισμένα πράγματα και σε άλλους χρεοκόπησαν οικτρά (πληρώνοντας τις αγεφύρωτες διαφορές στο εσωτερικό τους).

Το πόσο «κουφάλα» μπορεί να είναι η Ιστορία αποδεικνύεται από το γεγονός πως η Δύση άρχισε να παραχωρεί δικαιώματα και να οικοδομεί κράτος πρόνοιας όταν η ριζοσπαστική Αριστερά αδυνατούσε να σταθεί με επάρκεια στη κεντρική σκηνή (καθώς η σοσιαλδημοκρατία είχε επικρατήσει κατά κράτος).

Ακόμα και το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα κατέληξε κάποια στιγμή να γίνει Δημοκρατικό… Ενώ τα σκληροπυρηνικά -αριστερίστικης κοπής- αντάρτικα πόλεων ηττήθηκαν και πολιτικά και στρατιωτικά, αν θεωρήσουμε πως είχαν ως βασικό στόχο την ανατροπή των καπιταλιστικών καθεστώτων.

Την ίδια εποχή, η ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης άρχισε να «χορεύει τανγκό» με πτυχές της οικονομίας της αγοράς, όπως το κέρδος και την ατομική ιδιοκτησία. Έπαιζε μπάλα μόνη της (δίχως την παραμικρή ενεργό συμμετοχή της σοβιετικής κοινωνίας στις «εκσυγχρονιστικές» διεργασίες) και στο τέλος (1991) δεν άντεξε ούτε τα παλιά της ρούχα… Όμως, αυτά τελείωσαν. Ένας τεράστιος ιστορικός κύκλος έκλεισε και οι πολλές και μεγάλες νίκες δεν απέτρεψαν τη γενική ήττα της ριζοσπαστικής εκδοχής της Αριστεράς. 

Πλέον, οι συνθήκες ζωής γνωρίζουν οπισθοχώρηση και αυτό δημιουργεί δυσαρέσκειες, αδικημένους, μεγάλα ατομικά και κοινωνικά προβλήματα, πολλαπλά αδιέξοδα, καθώς και όξυνση των αντιθέσεων. Μακάρι και των οργανωμένων αντιστάσεων, στη βάση μίας συγκεκριμένης προγραμματικής άμεσης στόχευσης…  

Η ριζοσπαστική Αριστερά θα εξακολουθήσει να υπάρχει, ακόμα και αν δεν το ήθελε η ίδια. Όμως, τα χαρακτηριστικά της είναι ακόμα υπό διαμόρφωση. Και όποιος το συνειδητοποιεί αυτό είναι υποχρεωμένος να το αναγνωρίσει δημόσια. Όχι γιατί θέλει να βυθίσει στη θάλασσα του θολού για να εξαπατήσει ή να κρύψει κάτι. Οι ανάγκες που προκύπτουν είναι πρωτόγνωρες και οι προσαρμογές περίεργες. Θα μπορούσε, π.χ., κάποιος εδώ στην Ελλάδα το 2007 να φανταστεί το κόμμα της ανανεωτικής Αριστεράς να φτάσει λίγα χρόνια μετά στο 35% και να γίνει ο βασικός κορμός σε συγκροτούμενο κυβερνητικό σχήμα; Μόνο ως συμπλήρωμα του ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να φανταστεί κάποιος τον τότε Συνασπισμό σε κυβερνητικά καθήκοντα. Όσον αφορά στο «άγριο μέλλον» που έρχεται με μεγάλες ταχύτητες, ίσως οι νέες εκπλήξεις να παραμονεύουν…

Κοιτώντας τη «μεγάλη εικόνα» δεν πρέπει να υπάρχουν ταμπού. Κάθε βήμα μπροστά είναι καλοδεχούμενο. Κάθε τι το ανασχετικό είναι απορριπτέο. Κάθε τι βιαστικό και «ακραίο» θα πρέπει να γίνεται διπλά και τριπλά αναλύσιμο. Η ριζοσπαστική Αριστερά δεν είναι επωφελές να είναι δύναμη μονάχα κριτικής και στείρας άρνησης. Αλλά, οφείλει να λειτουργεί ως καταλυτικός συντελεστής αναδιαμόρφωσης των όρων του παιχνιδιού, ως εκφραστής των θέλω και των αναγκών μίας κοινωνικής πλειοψηφίας, που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να βρει στη δεξιά κοσμοθεωρία «την άκρη»… Αρκεί να καταλάβει η ίδια τη διαφορά του να είναι αυτή επιφορτισμένη με το να δίνει λύσεις στις πιο κρίσιμες εποχές από το να «κατακεραυνώνει» απλά τις κοινωνικές αναλγησίες των άλλων…

Κουράζει η στείρα πολιτική αντιπαράθεση που δεν συνοδεύεται από στρατηγική προοπτική. Στερεύει τη δεξαμενή η μονόπλευρη και μονόχνοτη θέαση, που δεν συλλαμβάνει εύστοχα τις ανάγκες των περισσοτέρων υποσυνόλων. Oδηγεί σε λάθη η μη κατανόηση των κινήσεων του αντιπάλου, παράλληλα με τις μη εκτιμήσεις για τις επόμενες συστημικές δυσλειτουργίες. Σε αυτή τη διαρκή διελκυστίνδα αυξάνονται τα περιθώρια δικής σου «επέκτασης» μονάχα όταν μπορείς να εκμεταλλευτείς το χώρο που σου παραχωρεί ο αντίπαλος.