Πολλοί πιστεύουν ότι είναι πάντοτε ώρα Γερμανίας και επομένως τα άλλα ευρωπαϊκά ρολόγια πρέπει να προσαρμόζονται αναλόγως, έτσι ώστε η Γερμανία να μην πιέζεται (ή να μην αισθάνεται ότι πιέζεται), διότι άλλως κάτι δυσάρεστο μπορεί να συμβεί.
Αθελά τους, ίσως, καταδικάζουν τη Γερμανία σε κατάσταση μειωμένης ικανότητας και αντοχής, ίσως και σε ομολογημένη βουλητική και κριτική ανεπάρκεια. Διότι πώς αλλιώς να εξηγηθεί η ελαφροπατούσα πλειοψηφική συμπεριφορά επειδή, π.χ., οι Γερμανοί ετοιμάζονται για εκλογές ή επειδή, μετά τις εκλογές, ετοιμάζονται για κυβέρνηση συνασπισμού ή, τέλος, επειδή οι εκλογές έδωσαν αχαμνό αποτέλεσμα και ο εξ αυτών κυβερνητικός συνασπισμός είναι εκ γενετής ραγισμένος;
Ποιο επιτέλους είναι το κακό που μπορεί να συμβεί στην Ευρώπη ολόκληρη επειδή το γερμανικό ρολόι κόλλησε και μαζί του πρέπει να κολλήσουν τόσα ακόμη που, στην παγκόσμια κλίμακα όπου εκτυλίσσεται το παγκόσμιο παίγνιον, δεν μπορούν να μείνουν διαρκώς και παντελώς αδικαιολόγητα κολλημένα; Και μόνο η υποθετική ερώτηση ότι αν αυτά τα καμώματα των Γερμανών τα επιχειρούσε έστω προς στιγμήν, π.χ., η Ιταλία, θα ήταν έναυσμα γέλωτος και στη συνέχεια τουλάχιστον σκωπτική αδιαφορία.
Γιατί, λοιπόν, η τόση, επώδυνα μακρόσυρτη επιείκεια όταν πρόκειται για τη Γερμανία; Η μελετημένη ιστορική απάντηση είναι καθολικά δεδομένη, λακωνικά η Γερμανία αξιοποίησε τη μεταπολεμική προνομιακή στιγμή που την ευεργέτησε πλουσιοπάροχα και δεν χαλάρωσε το γκέμι της ανισόμετρης συμπεριφοράς ακόμη κι όταν ο Δεύτερος Πόλεμος του Κόλπου τής έδωσε την ευκαιρία να αλληθωρίσει, σαν ένα ακόμη βόλι κράτησε μονάχα τη γεύση του πειρασμού (μόνο νεότερος, εν προκειμένω νεότερη πολιτικός αποτόλμησε να ψελλίσει την υποβόσκουσα φιλοδοξία κατάκτησης μόνιμης θέσης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ – une place a la table, κορυφαίο σύμβολο ισχύος και διακύβευμα, που επισείει πού και πού ο επίτροπος Μπαρνιέ).
Το έτερον ήμισυ της απάντησης είναι η εντυπωσιακά συνεπής και παραδόξως επιθετική ηττοπάθεια της Γαλλίας, που ακύρωσε στην πράξη το ισόρροπο σχήμα, από το οποίο εξάλλου ξεκίνησε η Ευρώπη της Ενοποίησης με τους πρώτους 6. Μένουν οι μικροί και οι άλλοι, και βεβαίως η Ιταλία. Η επισκόπηση πρέπει όμως πάντοτε να θυμάται ότι από τους 6 στους 10 ο νιόφερτος Δούρειος Ιππος επέδειξε με άνεση τη διαλυτική του μαεστρία, σχεδόν πάντοτε ανισόβαρα κατά της Γαλλίας και υπέρ της Γερμανίας (σε μινόρε μοτίβο, ασχέτου έστω ευκαιρίας δοθείσης, υπέρ της Τουρκίας).
Ως προς τους άλλους, οι 5 Υπερβόρειοι ειδικεύονται στην επιρροή που προκύπτει απευθείας από τη συμμετοχή πολιτών τους στα όργανα της Ενωσης, οι επιλογές είναι εξαιρετικές, οι δεσμεύσεις διακριτικές, λογοδοσμένοι μεταξύ τους λειτουργούν ως πολυκέφαλο πολιτιστικό και έντονα ηθικό μέτρον, με οικονομία τρόπων μοχλεύουν επιρροή μεγάλης χώρας.
Οι νιόφερτοι 3 Βαλτικοί έχουν ένα ακόμη μάτι/αυτί στο πίσω της κεφαλής, εκεί απ’ όπου θ’ ακουστούν ερπύστριες και ομνύουν στη δημοκρατική τους συμπεριφορά προς τις τόσο ιστορικά εξ υπολοίπου μειονότητες που τους ξέμειναν.
Οι 4 του Βίζεγκραντ έχουν χάσει τη συνοχή τους, όχι όμως και το χάρισμά τους, η Πολωνία είναι στο μεταίχμιο της συμμετοχής στο G20, εκεί όπου πλέον θα καλείται και η Ισπανία, ο αληθής «εισδυστής» μικρομέγαλος θα είναι, όπως πάντα, η Ολλανδία. Η Νοτιοανατολική Ευρώπη ακόμη δεν μετράει, ένα μέρος της απλώς παρακαλεί. Οσο για την Ιρλανδία, επιτέλους αναπνέει. Η Ελλάδα χρειάζεται μια κάποια προετοιμασία.
Μένει η Ιταλία. Σε αντικαθρέφτισμα με τη Γερμανία, η Ιταλία δεν αξιοποίησε, μάλλον υπέστη τα ευεργετήματα της τύχης των ιδρυτικών χρόνων κι έτσι, ενώ ξέφυγε από τη φοβερή μοίρα του εμφυλίου πολέμου που της έγνεφε επίμονα, κατάφερε τελικά να ενσωματώσει την εγκληματική μιζέρια του Νότου με τη αμαρτωλή ευγένεια του Βορρά.
Μέχρι τη σιδερένια συνθήκη του ευρώ, η Ιταλία, με τις υποτιμήσεις της και όλα τα τερτίπια της σύγχρονης καινοτομικής οικονομίας, ήταν ο εφιάλτης των Γερμανών, το Βένετο θα ήταν η μαγιά για ολόκληρη τη διευρυμένη Ευρώπη, οι Γερμανοί τούς έδεσαν τα χέρια και βαθμιαία τους τσάκισαν.
Οι Ιταλοί είναι οι μόνοι που αυτή τη στιγμή μπορούν να ακυρώσουν την κατατονία που έχουν επιβάλει οι Γερμανοί σ’ ολόκληρη τη θεσμική Ευρώπη. Το «πώς» έχει εξηγηθεί επαρκώς και από τις σελίδες αυτής της εφημερίδας: το όνομά του είναι το παράλληλο νόμισμα.
Οσο οι Γάλλοι ακολουθούν την τακτική της μακροπρόθεσμης πειθούς δεν υπάρχει άλλος τρόπος από το παράλληλο νόμισμα, που θα μπλοκάρει με μόνιμη θεσμική λειτουργία τον πραγματικό κίνδυνο, που δεν είναι βέβαια ο φασισμός του όποιου Σαλβίνι, αλλά το ευρύτατα πλειοψηφικό κεντρώο ρεύμα της ακραίας λιτότητας, για να διασωθούν με κάθε θυσία τα ρευστά αποθέματα πλούτου της αστικής τάξης παντός μεγέθους, με όσο ταξική ή/και αστυνομική εκμετάλλευση αυτό απαιτήσει.
Οι Ιταλοί μπορούν να το κάνουν και τους συμφέρει να το κάνουν. Αρκεί να διανείμουν και να κατανείμουν, σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις αντίστοιχα, άτοκα χωρίς ημερομηνία λήξης γραμμάτια του Δημοσίου, των οποίων η μόνη χρηματοπιστωτική νομιμότητα θα προέρχεται από την αποδοχή στην αξία τους από την εκδούσα αρχή, γινόμενα έτσι legal tender money, δηλαδή υποχρεωτικά αποδεκτό μέσον για την άμεση και πλήρη εξόφληση οικονομικών υποχρεώσεων.
Δεν χρειάζεται να πεθάνουν άλλοι από την τρέχουσα πανδημία για να κατανοήσουν οι αρνητές της κρίσης ότι οι εκβιασμοί μπορεί να εξελιχθούν κι αυτοί με τους πάγιους κανόνες της συμμετρίας, ηχούν όμως καλύτερα όταν τους λέμε αλληλεγγύη.
*Ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας Πανεπιστημίου Αθηνών
