Εκκληση στους θεσμούς να μας δώσουν χωρίς αξιολόγηση τα λεφτά από τα ελληνικά ομόλογα (ANFA’s, SMP’s), ύψους 650 εκατ. ευρώ, ετοιμάζεται να απευθύνει η κυβέρνηση στο πλαίσιο των λύσεων που εξετάζονται για τη διάσωση της ελληνικής οικονομίας. Ο κρατικός προϋπολογισμός βαδίζει με τα φρένα σπασμένα προς τη μεγάλη χαράδρα του κορονοϊού.
Οι φορολογικές εισπράξεις τον Μάρτιο έχουν καταβαραθρωθεί, ενώ αντίστοιχη είναι η εικόνα από τις τρύπες στα έσοδα και για τον μήνα που διανύουμε. Με βάση τα μέχρι στιγμής στοιχεία για την πτώση του τζίρου στην αγορά και το κόστος των φορολογικών διευκολύνσεων με τις αναστολές πληρωμών, εκτιμάται ότι η καθίζηση στα έσοδα του προϋπολογισμού θα ξεπεράσει για τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο τα 4 δισ. ευρώ. Τα προσωρινά στοιχεία του Μαρτίου δείχνουν ότι στο δεύτερο 15ήμερο χάθηκαν περίπου τα μισά από τα προϋπολογισθέντα έσοδα.
Πέραν της τρύπας στα κρατικά ταμεία, ο προϋπολογισμός κλυδωνίζεται από τις αυξημένες δαπάνες για τη στήριξη επιχειρήσεων και εργαζομένων, με αποτέλεσμα -σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών- το συνολικό δημοσιονομικό κόστος στο δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου να φτάνει τα 6,8 δισ. ευρώ.
Ειδικότερα, ο αναλυτικός λογαριασμός διαμορφώνεται μέχρι στιγμής ως εξής:
■ 2,1 δισ. ευρώ από τις αναστολές φορολογικών υποχρεώσεων.
■ 1,6 δισ. ευρώ από τις αναστολές ασφαλιστικών υποχρεώσεων και την κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών μισθωτών και ελεύθερων επαγγελματιών.
■ 1,4 δισ. ευρώ από τη χορήγηση του επιδόματος των 800 ευρώ σε 1,7 εκατ. εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα.
Με βάση τα παραπάνω, η δημοσιονομική επιβάρυνση ανέρχεται στα 5,1 δισ. ευρώ, ενώ εάν σε αυτήν προστεθούν οι έκτακτες δαπάνες για την δημόσια υγεία, η «επιστρεπτέα προκαταβολή» για τις επιχειρήσεις, το δώρο Πάσχα των εργαζομένων που τίθενται σε προσωρινή αναστολή της εργασιακής σχέσης τους και η έκτακτη ενίσχυση των εργαζομένων στη δημόσια υγεία, το συνολικό κόστος των μέτρων ανέρχεται στα 6,8 δισ. ευρώ ή στο 3,5% του ΑΕΠ.
Ο υφυπουργός Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης θα επιχειρήσει να αποτυπώσει τη «μαύρη» αυτή κατάσταση στο σχέδιο του συμπληρωματικού προϋπολογισμού που θα κατατεθεί σήμερα στη Βουλή και θα έχει τη μορφή νομοθετικής διάταξης.
Στο σχέδιο θα αποτυπώνονται οι εξελισσόμενες παρενέργειες του κορονοϊού στην ελληνική οικονομία, κάτι που θα γίνεται εμφανές τόσο στις αναθεωρημένες προβλέψεις για το ΑΕΠ (ύφεση 3%) όσο και στις νέες δυσμενείς εκτιμήσεις για την πορεία των εσόδων και των δαπανών. Το σχέδιο θα προβλέπει αύξηση του αποθεματικού στα 6 δισ. ευρώ, ενώ ετοιμάζεται νέο πακέτο ι για την κάλυψη των ζημιών σε τουρισμό και ακτοπλοΐα. Πάνω στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις για διάσωση εταιρειών από τη χρεοκοπία με τη χρήση κρατικών κεφαλαίων.
Τσουνάμι
Το τσουνάμι στην οικονομία από τον κορονοϊό έχει θέσει σε επιφυλακή το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, που αναζητά εργαλεία για την ενίσχυση της ρευστότητας του Δημοσίου, καθώς η δεξαμενή των ταμειακών διαθεσίμων χωρίς να πειραχτεί το «μαξιλάρι» εξαντλείται τον Ιούνιο. Στον σχεδιασμό του οικονομικού επιτελείου μετά το ναυάγιο της έκδοσης ευρωομολόγου υπάρχουν οι εξής επιλογές:
● Χρήση μέρους των χρημάτων από το «μαξιλάρι» των διαθεσίμων των 32 δισ. ευρώ, αλλά αυτό προϋποθέτει την έγκριση των θεσμών. Επισημαίνεται ότι με βάση το Μνημόνιο, τα 16 δισ. ευρώ έχουν κλειδώσει για την εξυπηρέτηση του χρέους και δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να πειραχτούν.
● Προσφυγή στον ESM για άντληση πόρων ύψους 4 δισ. ευρώ ή 2% του ΑΕΠ, όπως προβλέπει η πρόσφατη απόφαση του Eurogroup για το ύψος των κεφαλαίων που μπορεί να λάβει το κάθε κράτος-μέλος της ευρωζώνης. Το πρόβλημα ωστόσο είναι ότι, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, η προληπτική γραμμή συνοδεύεται από ένα είδος μνημονίου με συγκεκριμένα προαπαιτούμενα και ελέγχους από τα θεσμικά ευρωπαϊκά όργανα.
● Εξοδος στις αγορές μέσω έκδοσης ομολόγων με ιδιωτική τοποθέτηση και προκαθορισμένους όρους για τη διάρκεια αποπληρωμής και τα επιτόκια.
● Επιστροφή των κερδών, ύψους 650 εκατ. ευρώ, από τα ομόλογα που έχουν στην κατοχή τους οι κεντρικές τράπεζες. Το οικονομικό επιτελείο ευελπιστεί λόγω των έκτακτων συνθηκών στην οικονομία να απλοποιηθούν οι διαδικασίες και τα χρήματα να επιστραφούν χωρίς αξιολόγηση από τους θεσμούς.
● Πάγωμα των τόκων των 5 δισ. ευρώ για τα μνημονιακά δάνεια.
● Αντληση ρευστότητας ύψους 12-13 δισ. ευρώ μέσω της αγοράς ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο πλαίσιο του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης.
Κατάρρευση μεταποίησης και καταναλωτικής εμπιστοσύνης
Εικόνα κατάρρευσης καταγράφεται στην ελληνική μεταποίηση υπό τη σκιά της πανδημίας, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με την έρευνα της IHS Markit. Ο εποχικά προσαρμοσμένος Δείκτης Υπευθύνων Προμηθειών του πρώτου τριμήνου, παρότι περιλαμβάνει μόνον τον πρώτο μήνα (Μάρτιο) εξάπλωσης του κορονοϊού στη χώρα μας, έκλεισε στις 42,5 μονάδες, από τις 56,2 μονάδες τον Φεβρουάριο. Κύριος παράγοντας της συνολικής υποχώρησης ήταν η σημαντική μείωση της παραγωγής σε ολόκληρο τον τομέα παραγωγής αγαθών.
Η παραγωγή μειώθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό που έχει καταγραφεί από τον Ιούλιο του 2015. Εκτός από το κλείσιμο εργοστασίων, στην ύφεση συνέβαλε η κατάρρευση της ζήτησης από το εσωτερικό και το εξωτερικό. Μαζική ήταν η δραστική μείωση ή και ακύρωση των παραγγελιών, με αποτέλεσμα το σύνολο των πωλήσεων να μειωθεί με τον ταχύτερο ρυθμό από τον Αύγουστο του 2015. Στην έρευνα καταγράφεται επίσης μείωση του αριθμού των εργαζομένων στις μεταποιητικές μονάδες.
Σε αντιστοιχία με τη δραματική επιδείνωση στη μεταποίηση κινείται και ο δείκτης οικονομικού κλίματος που παρακολουθεί το ΙΟΒΕ. Τον Μάρτιο υποχώρησε στις 109,4 μονάδες, από τις 113,2 του προηγούμενου μήνα. Επιδείνωση των προσδοκιών καταγράφεται σε όλους τους κλάδους, με εξαίρεση τα τρόφιμα και ποτά, όπου καταγράφεται μικρή άνοδος.
Σημαντικότερη είναι η επιδείνωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, καθώς οι πολίτες κατακλύζονται από απαισιοδοξία για την οικονομία και τα οικονομικά των νοικοκυριών τους επόμενους 12 μήνες. Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης διαμορφώθηκε στις -16,5 μονάδες τον Μάρτιο από -4,8 μονάδες τον Φεβρουάριο, και έναντι -10,4 στην Ε.Ε. των 27. Οπως σημειώνει το ΙΟΒΕ, είναι η μεγαλύτερη διαχρονικά επιδείνωση από μήνα σε μήνα.
