Χρειάστηκαν τρεις συναντήσεις τους και τουλάχιστον 12 τηλεφωνικές συνομιλίες τους από τις αρχές Ιανουαρίου, δεκάδες άμαχοι νεκροί και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι στη συριακή επαρχία Ιντλίμπ, καθώς και ο κίνδυνος ενός ανοιχτού πολέμου μεταξύ Μόσχας και Αγκυρας, μέχρι οι πρόεδροι Ρωσίας και Τουρκίας, Πούτιν και Ερντογάν, να συμφωνήσουν τελικά χθες σε νέα, άμεση -και μάλλον εύθραυστη- κατάπαυση του πυρός στη βορειοδυτική Συρία.
Σύμφωνα με τα όσα ανακοινώθηκαν μετά τις χθεσινές συνομιλίες, συνολικής διάρκειας 6 ωρών, στη Μόσχα:
● Η εφαρμογή της κατάπαυσης του πυρός άρχισε ήδη από τα μεσάνυχτα «κατά μήκος της γραμμής επαφής στη ζώνη αποκλιμάκωσης της Ιντλίμπ». Οπως πάντως τόνισε ο Ερντογάν, «η Τουρκία διατηρεί το δικαίωμα να απαντήσει με όλη της την ισχύ και οπουδήποτε ενάντια σε οποιαδήποτε επίθεση του [συριακού] καθεστώτος». Παράλληλα, στο κείμενο της συμφωνίας υπογραμμίζεται η συνέχιση της καταπολέμησης των τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως αυτές έχουν οριστεί από τον ΟΗΕ (συμπεριλαμβανομένης δηλαδή της τουρκόφιλης «Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ», μέχρι πρότινος κυρίαρχης δύναμης στην Ιντλίμπ).
● Δημιουργείται «διάδρομος ασφαλείας» κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου M4 (στον χάρτη διατρέχει οριζόντια την Ιντλίμπ), με πλάτος 12 χλμ. (6 χλμ. βόρεια και 6 χλμ. νότια του αυτοκινητόδρομου). Μένει ωστόσο να καθοριστούν, εντός 7 ημερών, οι ακριβείς παράμετροι λειτουργίας του από τα υπουργεία Αμυνας της Ρωσίας και της Τουρκίας. Από τις 15 Μαρτίου, δε, θα αρχίσουν κοινές ρωσο-τουρκικές περιπολίες στον M4, που δυτικά θα σταματούν σε απόσταση 2 χλμ. από τη στρατηγικής σημασίας πόλη Σαρακέμπ. Κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι κατοχυρώνεται στο συριακό καθεστώς ο έλεγχος τόσο της πόλης, όσο και του αυτοκινητόδρομου M5 (που συνδέει Νότο και Βορρά).
Γκρίζες ζώνες
Στο κείμενο, επίσης, επαναβεβαιώνεται -προφανώς για τα μάτια του κόσμου- ο σεβασμός της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Συρίας (στον Βορρά της οποίας η Τουρκία ελέγχει ήδη τρεις κατοχικές «ζώνες ασφαλείας»). Μνημονεύεται η υποστήριξη των αμάχων χωρίς διακρίσεις και η ενθάρρυνση επιστροφής εκτοπισμένων και προσφύγων στις εστίες τους. Και υπογραμμίζεται η ανάγκη πολιτικής διευθέτησης της κρίσης, μέσω του ενδο-συριακού διαλόγου και υπό την αιγίδα του ΟΗΕ (ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη, με ρωσική μεσολάβηση, νέος γύρος διαβουλεύσεων μεταξύ της Δαμασκού και των Κούρδων της Συρίας).
Αντίθετα, από το κείμενο της συμφωνίας λείπει κάθε αναφορά στο τι μέλλει γενέσθαι με τα 12 τουρκικά στρατιωτικά φυλάκια στην Ιντλίμπ (βάσει της προϋπάρχουσας συμφωνίας του Σότσι), πολλά από τα οποία είναι τώρα περικυκλωμένα από τις συριακές δυνάμεις. Ο Ερντογάν δεν πήρε τη «ζώνη ασφαλείας» 30 χλμ. κατά μήκος της μεθορίου που ζητούσε, ούτε εξασφάλισε την υποχώρηση του συριακού στρατού στα όρια της συμφωνίας του Σότσι. Επιπλέον, καλείται να βρει λύση στο θέμα των τζιχαντιστών, που παραμένουν στο στόχαστρο Σύρων και Ρώσων.
Στον αντίποδα, ο Τούρκος πρόεδρος διατηρεί για τη χώρα του τον ρόλο της εγγυήτριας δύναμης στην Ιντλίμπ, με πρόβλεψη για την αποστολή πρόσθετων στρατευμάτων. Εξασφάλισε (μέχρι νεωτέρας;) το «πάγωμα» της προέλασης των δυνάμεων του Ασαντ και των Ρώσων και Ιρανών συμμάχων του προς Βορρά -όπου η Τουρκία διατηρεί δύο συναπτές «ζώνες ασφαλείας», από το Αφρίν μέχρι την Τζαραμπλούς- καθώς και την παρουσία πάνω από τον M4 των αντικαθεστωτικών δυνάμεων που η Αγκυρα στηρίζει.
Τέλος, μένει να φανεί τι ακριβώς σήμανε η χθεσινή επισήμανσή του ότι, στις συνομιλίες με τον Πούτιν, συζήτησαν και για τα ανατολικά του ποταμού Ευφράτη. Εκεί, δηλαδή, όπου η Αγκυρα έχει ήδη εγκαταστήσει -με τη στήριξη Ρώσων και Αμερικανών- τρίτη «ζώνη ασφαλείας» και φέρεται να πιέζει για τον έλεγχο και του παρακείμενου Κομπάνι: της εμβληματικής πόλης των Κούρδων της Συρίας.
Ανοιχτές διαφορές
Προφανώς, οι ρωγμές στην αποκαλούμενη «στρατηγική συνεργασία» μεταξύ Μόσχας και Αγκυρας παραμένουν. «Δεν συμφωνούμε πάντα», υπογράμμισε ο Πούτιν. Παρά εξάλλου τις διαβεβαιώσεις Ερντογάν ότι «η κρίση δεν θα επηρεάσει τις διμερείς σχέσεις μας», οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι ούτε και αυτή η ρωσο-τουρκική συμφωνία θα μακροημερεύσει…
«Η συνάντηση Πούτιν-Ερντογάν δεν αναμενόταν να εξαλείψει όλες τις διμερείς διαφορές και ενδεχομένως αυτές να μετατίθενται στην επόμενη τριμερή συνάντηση των προέδρων Ρωσίας, Τουρκίας και Ιράν», εκτιμά η αρθρογράφος της τουρκικής εφημερίδας Hürriyet, Μπαρτσίν Γινάντς, «φωτογραφίζοντας» ουσιαστικά τον εσχάτως αναβαθμισμένο ρόλο της Τεχεράνης στα εδάφη της Ιντλίμπ και στο Χαλέπι.
«Ο κοινός στόχος μας με τη Ρωσία είναι να απομακρύνουμε την Τουρκία από τη στήριξη τρομοκρατών και να την επαναφέρουμε στη φυσική της θέση», διακήρυξε από την πλευρά του ο Σύρος πρόεδρος Ασαντ, σε συνέντευξη στη ρωσική κρατική τηλεόραση που αναμετέδωσε χθες το συριακό πρακτορείο SANA. Κι αυτό, τόνισε, είναι προϋπόθεση «για την αποκατάσταση των διμερών σχέσεων» μεταξύ Αγκυρας και Δαμασκού.
Στο μεσοδιάστημα ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάικ Πομπέο, είχε στείλει νέο μήνυμα στήριξης στον Ερντογάν. «Πιστεύουμε ακράδαντα», τόνισε χθες, «ότι η ΝΑΤΟϊκή σύμμαχός μας, Τουρκία, έχει πλήρες δικαίωμα να αμυνθεί απέναντι στον κίνδυνο που δημιουργούν τα όσα κάνουν ο Ασαντ, οι Ρώσοι και οι Ιρανοί μέσα στη Συρία». Στην Ουάσινγκτον ωστόσο δεν υπάρχει ομοφωνία για στήριξη της Τουρκίας στην Ιντλίμπ, δεδομένου ότι η Αγκυρα έχει αγοράσει τους ρωσικούς πυραύλους S-400, τόνισε χθες ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, Τζέιμς Τζέφρι. Επανέλαβε πάντως ότι οι ΗΠΑ πιέζουν τους συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ και στην Ευρώπη να συνεισφέρουν σημαντικά στις προσπάθειες στην Ιντλίμπ.
Στην Αγκυρα, εν τω μεταξύ, δημοσκόπηση της εταιρείας MetroPoll καταγράφει νέα πτώση της δημοτικότητας του Ερντογάν, στο 41,1% (-0,8% μέσα σε ένα μήνα, -7% συγκριτικά με τον περασμένο Οκτώβριο, όταν ο τουρκικός στρατός εισέβαλε στη βορειοανατολική Συρία).
Επισημαίνεται, πάντως, ότι διενεργήθηκε πριν από το λουτρό αίματος στις τάξεις του τουρκικού στρατού στην Ιντλίμπ, την περασμένη εβδομάδα. Επίθεση, στην οποία ο Ρώσος πρόεδρος τόνισε χθες ότι η Μόσχα δεν είχε καμία ανάμιξη, εκφράζοντας όψιμα τα συλλυπητήριά του στον Ερντογάν και στον τουρκικό λαό…
