«Τα πράγματα θα πάνε καλύτερα αν όλοι οι εργάτες του κόσμου ενωθούν», είπε στα φετινά Οσκαρ η σκηνοθέτρια Τζούλια Ράικαρτ, παραλαμβάνοντας το βραβείο ντοκιμαντέρ για το «Αmerican Factory», βάζοντας για πρώτη φορά το Κομμουνιστικό Μανιφέστο στο κόκκινο χαλί της Ακαδημίας Κινηματογράφου. «Διαφορετικότητες όλου του κόσμου, ενωθείτε» είναι η παραλλαγή της μαρξιστικής ρήσης, που πιθανόν ταιριάζει στο δικό μας διεθνές φεστιβάλ ντοκιμαντέρ μικρού μήκους που ξεκινάει αύριο στον κινηματογράφο «Τριανόν» με τίτλο «Positively Different», που σημαίνει «Θετικά διαφορετικοί» ή «Οπωσδήποτε διαφορετικοί».
Μόνο που οι διοργανωτές, μέλη του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Inter Alia, δεν αρέσκονται στη συνθηματολογία. Γι’ αυτούς η διαφορετικότητα δεν είναι μια λέξη της μόδας, αλλά ένα εργαλείο για να συνομιλήσουν άνθρωποι που βιώνουν διαφορετικά είδη καταπίεσης. «Το φύλο, η σεξουαλικότητα, η φυλή, η τάξη, η εθνικότητα, η θρησκεία, η αρτιμέλεια είναι τα θέματα που το φεστιβάλ προσεγγίζει διαθεματικά, μέσα από ιστορίες ομάδων και ατόμων που βιώνουν καταπίεση», σημειώνουν, προσκαλώντας μας στο τριήμερο πρόγραμμα προβολών και σε παράλληλα δρώμενα, που θα καταλήξουν με συναυλία των θρυλικών Lost Bodies, Σάββατο βράδυ στο «Τριανόν». 44 ταινίες, ντοκιμαντέρ, μυθοπλασίας, κινουμένων σχεδίων επιλέχθηκαν ανάμεσα σε 3.000 συμμετοχές από 112 χώρες και διαγωνίζονται για δύο βραβεία από διεθνή κριτική επιτροπή. Εκτός διαγωνιστικού προγράμματος με ελεύθερη είσοδο θα προβληθούν ερασιτεχνικές ταινίες νέων και θα ακολουθήσει δομημένος διάλογος με τους σκηνοθέτες και το κοινό.
• Γνωρίζουμε την Ιnter Alia μέσα από προγράμματα ενδυνάμωσης και συμμετοχής, κυρίως νέων από διαφορετικές χώρες. Πώς εντάσσεται ένα φεστιβάλ κινηματογράφου στα ενδιαφέροντά σας;
Εντάσσεται σε ένα μεγαλύτερο πρότζεκτ που τρέχουμε εδώ και δύο χρόνια και ονομάζεται «Τhrough the lense of the other». Προσπαθούμε να εισαγάγουμε την έννοια της διαθεματικότητας, που ακούγεται θεωρητική αλλά είναι εξαιρετικά χρήσιμη, ειδικά στο πεδίο της εργασίας με νέους. Συνεργαζόμαστε με 12 οργανώσεις από Αγγλία, Σουηδία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ιταλία, Ισπανία, Ελλάδα, Τουρκία, από ομάδες που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο αντιμετωπίζουν διακρίσεις. Μέσα από ομάδες συν-εκπαίδευσης, θέλουμε να συζητήσουμε, θεωρητικά και βιωματικά, ποιες είναι οι κοινές μας εμπειρίες από διαφορετικά είδη διακρίσεων. Κατά τη γνώμη μου, το εργαλείο της διαθεματικότητας δουλεύει ενάντια στη διάσπαση και τις στείρες πολιτικές ταυτοτήτων.
• Τι ορίζετε ως πολιτικές ταυτοτήτων και τι είναι για σας η διαθεματικότητα;
Πολιτική ταυτοτήτων είναι να οργανωνόμαστε μόνο μαζί με αυτούς που μοιάζουν με μας. Για παράδειγμα, εγώ μιλώντας από τη θέση ενός ανθρώπου που ανήκει στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα, να θεωρώ ότι η μόνη οργάνωση που με ενδιαφέρει είναι για τα ΛΟΑΤΚΙ δικαιώματα. Είναι μεν απαραίτητη η διεκδίκηση δικαιωμάτων για κάθε καταπιεζόμενη ομάδα, όμως οι πολιτικές ταυτοτήτων γίνονται στείρες όταν δεν δίνουν σημασία στις συνδέσεις που έχει κάθε ταυτότητα με άλλες ή στη σχέση που έχουν τα συστήματα καταπίεσης μεταξύ τους. Στο φεστιβάλ μιλάμε για τη διαθεματικότητα (intersectionality) που αποδίδεται και ως «διασταυρούμενες διακρίσεις». Είναι μια έννοια που γεννήθηκε μέσα στο φεμινιστικό κίνημα, συγκεκριμένα στον μαύρο φεμινισμό της δεκαετίας του ‘90. Ηταν μια κριτική στον λευκό φεμινισμό και στο ανδροκρατούμενο κίνημα των μαύρων.
• Σε ποιους απευθύνεστε;
Απευθυνόμαστε εξίσου στο ευρύ κοινό και σε άτομα που φέρουν καταπιέσεις. Εξάλλου, από το ευρύ κοινό είναι ελάχιστοι αυτοί που δεν υφίστανται καμία καταπίεση. Αυτοί που δεν θεωρούν τον εαυτό τους καταπιεσμένο ελπίζω να κατανοήσουν τα προνόμια που φέρουν, κι αυτό να είναι ίσως ένα βήμα στην ευαισθητοποίηση. Δεν θεωρούμε ότι με ένα φεστιβάλ μπορούμε να λύσουμε όλα τα κοινωνικά προβλήματα. Ομως όσοι δουν τις ταινίες ίσως κατανοήσουν πως οι κοινές εμπειρίες είναι περισσότερες από τις διαχωριστικές και οι συμμαχίες που μπορούμε να κάνουμε ίσως είναι μια λύση προς μια πιο βιώσιμη ζωή.
• Τρεις ταινίες που προτείνεις;
Την Πέμπτη την ταινία μυθοπλασίας «I am Mackenzie» (ΗΠΑ 2019), της Ελληνίδας σκηνοθέτριας Αρτέμιδος Αναστασιάδου. Η ιστορία ενός αγοροκόριτσου που μεγαλώνει σε μια επαρχιακή πόλη του Τέξας μιλάει για το αίσθημα του να μην ανήκεις στο σπίτι σου, στο σώμα σου, στο φύλο σου. Την Παρασκευή το ντοκιμαντέρ «Ιn the glass house» (Γερμανία, 2019), που μιλάει για το φάσμα του αυτισμού και δείχνει πως όλοι οι άνθρωποι μπορεί να έχουμε κάποιες εμπειρίες που προσιδιάζουν στον αυτισμό, ακόμα και αν δεν έχουμε αυτή τη διάγνωση. Το Σάββατο την ταινία κινουμένων σχεδίων «Τhe Unusual Bath of Mr. Otmar» (Κροατία 2019), για έναν άνθρωπο που ξεφεύγει από τα κυρίαρχα πρότυπα και καταδικάζεται σε διαδικασία θεραπείας για να επανενταχθεί.
■ Πληροφορίες: www.positively-different.net και trianon.gr (Κοδριγκτώνος 21 και Πατησίων 101). Οι ταινίες προβάλλονται με υπότιτλους σε αγγλικά και ελληνικά. Υπάρχει προειδοποίηση περιεχομένου για ευαίσθητα θέματα. Σάββατο 19.00-21.00 στην ενότητα «ταινίες για όλες-όλους» προβάλλονται «αστείες, γλυκές, ρομαντικές ιστορίες που εισάγουν ευαίσθητα θέματα σε έφηβες/ους και νέες/ους». Είσοδος 3 ευρώ.
