Πώς μπορεί να γλυκάνει τις χώρες του Βίζεγκραντ χωρίς να πικράνει τις υπόλοιπες;

Για το προσφυγικό και το νέο σχέδιο ασύλου, ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας Χ. Ζεεχόφερ φαίνεται πως έχει τη σύμφωνη γνώμη (επί της αρχής) 21 ομολόγων του από τους 27. Απέναντι και σε αυτό το απονευρωμένο σχέδιο αναθεώρησης του Δουβλίνου παραμένουν οι χώρες του Βίζεγκραντ (Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία, Πολωνία) με την Αυστρία και τη Δανία.

Το κείμενο, που είχε παρουσιαστεί τον περασμένο Νοέμβριο και κατά τον Χ. Ζεεχόφερ εμπίπτει στο κεφάλαιο της ασφάλειας της Ε.Ε., βρίσκει σοβαρές νομικές επιφυλάξεις στις Βρυξέλλες καθώς δεν διασφαλίζει τις διεθνείς εγγυήσεις για τους αιτούντες άσυλο αλλά ούτε και τις ευρωπαϊκές συνθήκες για την αναλογική κατανομή ευθυνών και βαρών στην Ε.Ε.

Ο μόνος τρόπος για να περάσει είναι να εισαχθούν εξαιρέσεις, ικανοποιώντας την ομάδα του Β. Ορμπαν, ανοίγοντας όμως ένα νέο κεφάλαιο αμφισβήτησης της Ε.Ε. στις υπόλοιπες χώρες. Ποιες θα είναι οι οικονομικές επιβαρύνσεις για τις χώρες που δεν θέλουν πρόσφυγες δεν έχει προσδιοριστεί, ούτε και οι ελαφρύνσεις προς τις ευρωπαϊκές χώρες πρώτης υποδοχής, όπως έχει ζητήσει ο υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας.

Η πρόταση να δοθεί στην Ελλάδα δημοσιονομικός χώρος με μείωση των πλεονασμάτων τα επόμενα χρόνια, αναμένεται να συζητηθεί στη συνάντηση που θα έχει ο Κ. Μητσοτάκης με την Α. Μέρκελ, στις 9 Μαρτίου, με την ευκαιρία του γερμανο–ελληνικού οικονομικού συνεδρίου στο Βερολίνο.

Διαφορετικές ερμηνείες

Πέραν των πολλών διαφορετικών επιδιώξεων υπάρχει άλλος ένας κίνδυνος, σε κάθε χώρα να δίνεται διαφορετική ερμηνεία ακόμη και σε θεμελιώδη ζητήματα του ασύλου, όπως π.χ. εάν η Τουρκία θεωρείται ασφαλής για τους πρόσφυγες από τη Συρία και για την περίπτωση της Λιβύης, ασφαλείς οι όμορες χώρες (π.χ. το Σουδάν) για να δεχτούν τους πρόσφυγες.

Ουσιαστικά η Ε.Ε. επιδιώκει να δώσει outsourcing το έργο της προστασίας των προσφύγων, διευρύνοντας και γεωγραφικά τις αρμοδιότητες της Frontex στις χώρες του Σαχέλ, ενώ μένει να αποσαφηνιστεί εάν θα έχει ρόλο και στην Τουρκία –και με τι αντάλλαγμα– στη νέα συμφωνία που συζητείται με την Αγκυρα. Και σε αυτό το κεφάλαιο, η γερμανική πρόταση δεν παραπέμπει σε κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, αλλά σε μία πολυμερή συμφωνία που ενέχει το ρίσκο να καταστεί ανεφάρμοστη, με την πρώτη εσωτερική διαφωνία.

Η μόνη σταθερά της πρότασης είναι η προοπτική της δημιουργίας κλειστών κέντρων στις χώρες πρώτης υποδοχής (στην Ελλάδα και την Ιταλία) και η επίσπευση των διαδικασιών με την εισαγωγή προκαταρκτικής εξέτασης των αιτήσεων.

Για τις περιπτώσεις που κρίνονται αβάσιμες θα ακολουθεί ταχεία επαναπροώθηση των αιτούντων, κάτι που προσθέτει επιπλέον ευθύνες στην Ελλάδα, αφού είναι αναγκασμένη να αναγνωρίζει την Τουρκία ως ασφαλή χώρα, ενώ οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες μπορούν να τη χαρακτηρίζουν όπως θέλουν.

Για τη Μέρκελ φαίνεται πως το προσφυγικό έχει γίνει προσωπικό στοίχημα, καθώς η πολιτική που ακολούθησε το 2015 θεωρείται καμπή για το κόμμα της και για το πολιτικό σύστημα της Γερμανίας. Οχι μόνο δεν θα τολμούσε να ξανανοίξει τα σύνορα, αλλά έχει συγκατανεύσει με την πρόταση Ζεεχόφερ να τα ενισχύσει περαιτέρω, με την περικοπή των κοινωνικών παροχών προς τους αναγνωρισμένους πρόσφυγες στην περίπτωση που μετακινηθούν από μία χώρα σε άλλη, δηλαδή προς τη Γερμανία.

Στο διπλωματικό μέρος, το Βερολίνο δεν έχει άλλη επιλογή από το να επιμείνει στην αναζήτηση πολιτικής λύσης στη Λιβύη. Αύριο στο Μόναχο, μετά τη διάσκεψη για την ασφάλεια, θα συναντηθούν οι υπουργοί Εξωτερικών των χωρών που πήραν μέρος στη διάσκεψη του Βερολίνου για τη Λιβύη. Αλλες χώρες δεν έχουν προσκληθεί, η ατζέντα θα είναι η ίδια με αυτήν της 19ης Ιανουαρίου, υπό το πρίσμα της νέας απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η Γερμανία επιζητεί να κατονομάζονται οι χώρες που παραβιάζουν το εμπάργκο όπλων και να παραπέμπονται στην επιτροπή κυρώσεων, ωστόσο αυτή η προοπτική φαίνεται για την ώρα πολύ μακρινή.

Και στο μέτωπο της Συρίας οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών δείχνουν ότι το Βερολίνο δεν είναι σε θέση να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο, εάν προηγουμένως δεν βρεθεί νέα ισορροπία στην ιδιότυπη σχέση της Ρωσίας και της Τουρκίας. Και η αίσθηση που πλανάται βαριά, είναι πως δεν αρκεί το κύρος της Μέρκελ για να έχει η Γερμανία ηγεμονικό ρόλο στην Ε.Ε. και στις διεθνείς εξελίξεις, την ώρα που η πολιτική της σκηνή ρέπει στην αβεβαιότητα και η χώρα σε νέα κρίση εσωστρέφειας.