Τα σωστά και τα λάθη του ΣΥΡΙΖΑ κατά την επταετία 2012-2019, όπως τα αξιολόγησαν τρία έμπειρα στελέχη του κόμματος (Αριστείδης Μπαλτάς, Γιάννης Δραγασάκης και Θοδωρής Δρίτσας), περιλήφθηκαν σε ένα κείμενο 84 σελίδων, το οποίο παρουσιάστηκε χθες στην Πολιτική Γραμματεία του κόμματος που συνεδρίασε υπό τον Αλέξη Τσίπρα.
Πρόκειται για το κείμενο που αποτελεί τη βάση προκειμένου να ανοίξει ο διάλογος για τα αίτια της ήττας, αλλά και μια ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον του κόμματος σε μια εντελώς διαφορετική συγκυρία από εκείνη που βρισκόταν όταν ανέλαβε την εξουσία το 2015.
Η εισήγηση των τριών στελεχών για τον απολογισμό θα παρουσιαστεί στην Κεντρική Επιτροπή το Σαββατοκύριακο και εν συνεχεία θα ενταχθεί στον προσυνεδριακό διάλογο με τελικό προορισμό το συνέδριο. Εννοείται πως στην πορεία το τελικό κείμενο ενδέχεται να έχει αλλαγές.
Δύο είναι τα καίρια στοιχεία που βρίσκει κανείς σ’ αυτό, τα οποία είναι και αλληλένδετα. Το πρώτο αφορά τα αίτια της εκλογικής ήττας και το δεύτερο έχει να κάνει με τη μη λειτουργικότητα του ίδιου του κόμματος από την ώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την εξουσία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ανεξάρτητα αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς με τον εν λόγω απολογισμό, αποτελεί μια προσπάθεια που δεν συνηθίζεται να γίνεται από πολιτικά κόμματα και μάλιστα τόσο ανοιχτά, την ώρα που παράλληλα εγκαινιάζει μια περίοδο διαλόγου για το τι πήγε λάθος και τι όχι σε ένα διάστημα επτά ετών.
Ευθύνες σε Βαρουφάκη
Διαβάζοντας κανείς το κείμενο, ορισμένες φορές πέφτει σε αντιφάσεις (εν μέρει λογικό καθώς ο συντάκτης δεν είναι ένας), κάποιες άλλες παρατηρεί μια ουσιαστική και έντιμη αυτοκριτική, ενώ κάποια πράγματα αποδίδονται με έναν τρόπο που φαίνεται ότι επιχειρεί να απαλλάξει το σύνολο του κόμματος από την όποια ευθύνη και να την αποδώσει αόριστα κάπου.
Ο τελευταίος «κανόνας» καταστρατηγείται μόνο στην περίπτωση του Γιάνη Βαρουφάκη. Χωρίς να αναφέρεται με το όνομα, αλλά με την ιδιότητά του, ο υπουργός Οικονομικών του πρώτου εξαμήνου της διαπραγμάτευσης αναφέρεται στο κείμενο ως βασικός υπεύθυνος των όσων ακολούθησαν μέχρι τον Ιούλιο του 2015.
«Οφείλουμε», τονίζεται, «να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας. Λάθη βεβαίως συλλογικά, αλλά ως προς τα οποία, και σε ό,τι αφορά την πρώτη περίοδο της αρχικής διαπραγμάτευσης, δεν δικαιούμαστε να μην αποδώσουμε ιδιάζουσα ευθύνη στον τότε υπουργό Οικονομικών. Υπό το φως μιας ειδικού τύπου δικής του υπερεπένδυσης στην επικοινωνία έναντι μιας σχολαστικά επεξεργασμένης διαπραγματευτικής τακτικής, φάνηκε τότε σαν να υποτιμούσαμε όλοι μαζί την ανάγκη να οικοδομήσουμε συμμαχίες ή γέφυρες με χώρες που ενδεχομένως θα μπορούσαν, λόγω δικών τους προβλημάτων, να συγκλίνουν με δικά μας αιτούμενα, να ανοίγαμε μέτωπα εκεί που δεν χρειάζονταν, να υπερτιμούσαμε την ισχύ σχετικά αφηρημένων ιδεών ή γενικών θεωρητικών σχημάτων έναντι επεξεργασμένων επιχειρημάτων επί πολύ συγκεκριμένων θεμάτων, υποτιμώντας έτσι την ανάγκη για λεπτομερή τεχνική δουλειά, να μη συνδέουμε απτά τη στρατηγική μας για έναν αμοιβαίως γόνιμο συμβιβασμό με τα τακτικά βήματα της διαπραγμάτευσης και, τελικά, να υποβαθμίζουμε το καθαυτό πολιτικό έργο σε διαπάλη –και κάποτε καβγά– μεταξύ αφηρημένων ιδεών».
Στο ίδιο πλαίσιο αυτοκριτικής εστιάζει και η παραδοχή ότι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν εκμεταλλεύτηκε τότε το γεγονός ότι οι δανειστές δεν είχαν ενιαία στάση απέναντι στο ελληνικό ζήτημα. Τονίζεται όμως σε κάθε περίπτωση ότι ο επώδυνος συμβιβασμός και η υπογραφή του νέου Μνημονίου ήταν αυτό που πέραν της διάσπασης οδήγησε τον ΣΥΡΙΖΑ στην ταύτισή του με τις λεγόμενες «μνημονιακές» κυβερνήσεις.
Το κείμενο παραδέχεται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν προώθησε το μέγεθος των αλλαγών που έλπιζε και τελικά περιορίστηκε αφ’ ενός στη διαχείριση του Μνημονίου με έναν περισσότερο «φιλάνθρωπο» τρόπο και αφ’ ετέρου στη θέσπιση νόμων κυρίως δικαιωματικού αρχικά και οικονομικού-εργασιακού χαρακτήρα στη συνέχεια, ειδικά όταν η χώρα βγήκε από τα μνημόνια.
Η απαξίωση του κόμματος
Το μεγάλο ζητούμενο ωστόσο είναι το κόμμα. Ενα κόμμα που, παρά τα όσα αντίθετα λέγονταν από κυβερνητικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια, βρισκόταν ουσιαστικά σε… κώμα από την ώρα που σχεδόν το σύνολο του επιτελικού του δυναμικού στελέχωσε κυβερνητικές θέσεις και δεν αναπληρώθηκε ποτέ. Και πώς άλλωστε θα μπορούσε να συμβεί αυτό, όταν στη συνέχεια διερράγη μια και καλή η σχέση του με την κοινωνία με αφορμή την εφαρμογή της μνημονιακής πολιτικής από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ.
Το κείμενο δεν επιρρίπτει ευθύνες σε πρόσωπα για την απαξίωση του κόμματος, αλλά αντιθέτως παρουσιάζει μια κατάσταση με έναν σχεδόν νομοτελειακό τρόπο, τύπου «ήταν αναμενόμενο να συμβεί», μια και υπό το βάρος των συνθηκών και του ελάχιστου διαθέσιμου χρόνου οποιαδήποτε καλή πρόθεση ως προς την ανασυγκρότηση ήταν μάλλον δύσκολο να πετύχει.
