Επιστήμη από τον άνθρωπο, για τους ανθρώπους

H επιστήμη εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικότατο και πρωτεύοντα ρόλο στα ανθρώπινα δρώμενα. Και όχι μόνο στα ανθρώπινα, αλλά και σε ευρύτερες προεκτάσεις θα λέγαμε…

Κάποιοι πιστεύουν πως η επιστήμη είναι ο νούμερο ένα συντελεστής καθορισμού των «όρων του παιχνιδιού». Με αυτήν ο νέος κόσμος παρασκευάζεται έγκαιρα και πριν γίνει αντιληπτός από τους περισσότερους. Αυτό μπορεί να γίνει μονάχα από εκείνους που έρχονται πρώτοι σε επαφή με τις ανακαλύψεις και τα πορίσματά της σύγχρονης εκδοχής της εκάστοτε πολύπλευρης επιστημονικής διεργασίας.

Όμως, η επιστήμη δεν μπορεί να ξεφύγει από το βασικό κανόνα που διέπει τα ανθρώπινα. Δίπλα στους υπηρέτες και στους υμνητές της, υπάρχουν και οι πολέμιοί της. Παρεξηγημένη, συκοφαντημένη, εξορισμένη από αυτούς που «όσα δεν φτάνει η αλεπού…», αλλά μονίμως «παραβιασμένη». Δεν είναι λίγες οι φορές που ο άνθρωπος στις καλύτερες πτυχές της νόησής του στρέφεται εναντίον των ανθρώπων. Κάθε τι ορίζεται από τους όρους χρήσης του. Και αυτοί είναι σε άμεση εξάρτηση από τα κίνητρα των ηνιοκρατών του κάθε τομέα.

Δεν είναι θέμα μόνο το ποιοι βάζουν τα κυρίαρχα παραδείγματα κάθε εποχής, αλλά και πώς εφαρμόζονται όλα εκείνα που αποδεικνύονται βέβαιη γνώση μετά από πειραματικές επαληθεύσεις. Ακόμα και μέσα στους κόλπους της επιστημονικής κοινότητας διεξάγονται μάχες απέναντι σε διαφορετικές σχολές σκέψης. Το τελικό αποτέλεσμα μοιάζει να είναι η βασική παράμετρος επηρεασμού του μέλλοντος. Το ποια επιστήμη θέλουν οι κρατούντες δεν πρέπει να αφεθεί μονάχα σε αυτούς και στους βασικούς τους σχεδιασμούς. Το είδος της επιστήμης και των επιδιώξεών της (πρέπει να) είναι πρωτίστως ζήτημα της κοινωνίας και των ανθρώπων. 

Πώς μπορεί η επιστήμη να γίνει όπλο συνολικά της ανθρωπότητας; Μονάχα με ένα διαφορετικό πολιτισμικό μοντέλο, που περιλαμβάνει και διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες. Σίγουρα κάτι τέτοιο είναι σταδιακό και θέλει πολλή υπομονή και πολλές θυσίες. Πρώτα πρέπει να ενυπάρχει πραγματικό και γνήσιο ενδιαφέρον. Για επαφή, για μελέτη, για κατοχή της γνώσης. Σε ατομικό επίπεδο, στη βάση της ατομικής κατάρτισης και βελτίωσης. Που, όμως, θα αναζητάει τη συνεργασία και τη συλλογική ευδοκίμηση. Η επιστήμη δεν μπορεί να είναι άλλο ένα ελιτίστικο υπο-προϊόν, αλλά ένα βασικό μέσο αναβάθμισης της ζωής της πλειοψηφίας.

Το βασικό πρόταγμα του μέλλοντος πρέπει να είναι η λειτουργική και αποδοτική επιστήμη «για όλους». Και όχι η επιστήμη «των λίγων εις βάρος των πολλών». Επιστήμη σαν οδηγός και σαν προπομπός, λοιπόν, αλλά και σαν φωτοδότρια δύναμη. Επιστήμη ως αναλυτής του παρελθόντος, μηχανή παραγωγής του απαραίτητου έργου στο σήμερα, σκαπανέας του αύριο. Επιστήμη ως όπλο επίλυσης μικρών και μεγάλων προβλημάτων και όχι ως τακτική δημιουργίας διαχωρισμών και «αόρατων αφανισμών».

Επιστήμη που τοποθετεί τη θεωρία στη σωστή της βάση, αλλά και που κατανοεί την αξία της. Επιστήμη που έχει αποφασίσει να συγκρουστεί με τα τρωτά του ανθρώπου για να εξασφαλίσει ένα βιώσιμο μέλλον για τους ανθρώπους. Επιστήμη που θα επιλύει πρακτικά θέματα έχοντας στο βάθος του νου της το μπόλιασμα με τη διεύρυνση της αισθητικής.

Επιστήμη από τον άνθρωπο, για τους ανθρώπους…